ผลของโปรแกรมการให้ข้อมูลข่าวสาร แรงจูงใจและทักษะทางพฤติกรรม ต่อการปฏิบัติการป้องกันโรคสครับไทฟัสในวัยทำงานในพื้นที่สูง

จุฑาวรรณ ใหม่คำ; นพมาศ ศรีเพชรวรรณดี; ศิวพร อึ้งวัฒนา

ผู้แต่ง

จุฑาวรรณ ใหม่คำ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
นพมาศ ศรีเพชรวรรณดี คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ศิวพร อึ้งวัฒนา คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

คำสำคัญ:

แนวคิดการให้ข้อมูลข่าวสาร แรงจูงใจ และทักษะทางพฤติกรรม, การป้องกันโรคสครับไทฟัส, วัยทำงาน, พื้นที่สูง

บทคัดย่อ

การศึกษานี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่ม วัดผลก่อนและหลังการทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยการปฏิบัติเพื่อป้องกันโรคสครับไทฟัสของกลุ่มวัยทำงานที่ได้รับโปรแกรมตามแนวคิด IMB Model ก่อนและหลังเข้าร่วมโปรแกรม และเปรียบเทียบกับกลุ่มที่ได้รับสุขศึกษาตามปกติ กลุ่มตัวอย่างคือวัยทำงานอายุ 35–59 ปี ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่สูง อำเภอแม่สรวย จังหวัดเชียงราย จำนวน 58 ราย คัดเลือกแบบเจาะจง แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 28 ราย และกลุ่มควบคุม 30 ราย เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษา ได้แก่ โปรแกรมการให้ข้อมูลข่าวสาร การสร้างแรงจูงใจ และการพัฒนาทักษะในการป้องกันโรคสครับไทฟัส และแบบสอบถามการปฏิบัติเพื่อป้องกันโรคสครับไทฟัส ซึ่งมีค่าดัชนีความตรงตามเนื้อหาเท่ากับ 1.00 และมีค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบราคเท่ากับ 0.84 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา Wilcoxon Signed-Rank Test และ Independent Samples t-test ผลการวิจัยพบว่ากลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยการปฏิบัติเพื่อป้องกันโรคสครับไทฟัสหลังได้รับโปรแกรมสูงกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรม และสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) แสดงให้เห็นว่าโปรแกรมตามแนวคิด IMB Model มีประสิทธิผลในการส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันโรคสครับไทฟัสในกลุ่มวัยทำงานและสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในชุมชนได้

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

Walker DH, & Mendell NL. A scrub typhus vaccine presents a challenging unmet need. NPJ Vaccines. 2023;8(1): 1-6.

Xu G, Walker DH, Jupiter D, Melby PC, & Arcari CM. A review of the global epidemiology of scrub typhus. PLoS Negl Trop Dis. 2017;11(11): e1-27.

Bureau of Epidemiology, Department of Disease Control. Report on Manual for surveillance, prevention and control of scrub typhus in Thailand. Nonthaburi: Ministry of Public Health; 2012.

Zhang M, Zhao ZT, Yang HL, Zhang AH, Xu XQ, Meng XP, et al. Molecular epidemiology of Orientia tsutsugamushi in chiggers and ticks from domestic rodents in Shandong, northern China. Parasites & Vectors. 2013;6:312. doi:10.1186/1756-3305-6-312

Chaisiri K, Gill AC, Stekolnikov AA, Hinjoy S, McGarry JW, Darby AC, et al. Ecological and microbiological diversity of chigger mites, including vectors of scrub typhus, on small mammals across stratified habitats in Thailand. Animal Microbiome. 2019;1:18. doi:10.1186/s42523-019-0019-x

Ministry of Public Health. Scrub Typhus, Mite-borne typhus fever. Department of Disease Control: DDC; 2022. (in Thai)

Lee K, Park BC, Im HS, Gwon SS, Choe JS, Kim JR, et al. Comparison of the awareness and knowledge of scrub typhus between case and control groups. Journal of agricultural medicine and community health. 2012;37(1): 1-11.

Tasak N, Apidechkul T, Law ACK, Abdad MY, Srichan P, Perrone C, et al. Prevalence of and factors associated with scrub typhus exposure among the hill tribe population living in high incidence areas in Thailand: a cross-sectional study. BMC Public Health. 2023;23(1):2394. doi:10.1186/s12889-023-17313-z

Kanthawang N, Inchon P, & Kitchanapaibul S. Knowledge and prevention behavior on scrub typhus among Akha people, Chiang Rai Province, Thailand: a pilot study. Journal of Health Science and Alternative Medicine. 2024;6(2):71-8.

Occupational Safety and Health Administration. Guidelines for preventing exposure to vector-borne diseases in outdoor workers. Washington (DC): U.S. Department of Labor; 2021.

Fisher WA, Fisher JD, & Harman J. The informationmotivation-behavioral skills model: a general social psychological approach to understanding and promoting health behavior. In: DiClemente RJ, Crosby RA, Kegler MC, editors. Emerging theories in health promotion practice and research. Oxford: Blackwell Publishing; 2003.

Suaetoo N, Jirapongsuwan A, Rawiworrakul T, & Tipayamongkholgul M. The effect of a program to promote blood pressure control among 35 to 59-year-old patients with uncontrolled hypertension. Journal of Public Health Nursing. 2018;32(2):95-116. (in Thai)

Rittikai N, & Tato R. The effect of informationmotivation-behavioral skills program on condom use behaviors in female sex workers. Journal of Nursing Science Chulalongkorn University. 2014;26(1):116-29. (in Thai)

Jakkujantr C, Kaeodumkoeng K, & Kengganpanich T. Effects of the health literacy promotion program on dengue hemorrhagic fever prevention by applying the IMB model for grade 5 students, Bangkok Metropolitan Administration schools. Disease Control Journal. 2021;47(3):479-89. (in Thai)

Likert R. The human organization: Its management and value. New York: McGraw-Hill; 1967.

Ramsiri K, Homsin P, & Srisuriyawet R. The effects of an information, motivation, and behavioral skills program on the prevention of alcohol consumption among female adolescents. Journal of Health and Nursing Research. 2022;38(2):48-58. (in Thai).

Skinner BF. Science and human behavior. New York: Macmillan; 1953.

Pitchalard K, Moonpanane K, Wimolphan P, Singkhorn O, & Wongsuraprakit S. Implementation and evaluation of the peer-training program for village health volunteers to improve chronic disease management among older adults in rural Thailand. International Journal of Nursing Sciences. 2022;9(3):328-33.