การวิเคราะห์นโยบายการจัดการข้อมูลวิจัยด้านวิทยาศาสตร์สุขภาพ ของมหาวิทยาลัยไทย
คำสำคัญ:
การจัดการข้อมูลวิจัย, นโยบายการวิจัย, วิทยาศาสตร์สุขภาพ, คลังสารสนเทศสถาบันบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์และเปรียบเทียบนโยบายการจัดการข้อมูลวิจัยด้านวิทยาศาสตร์สุขภาพ ของมหาวิทยาลัยไทย 10 แห่งที่มีผลงานวิจัยโดดเด่น ช่วงปี 2564-2566 โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงเอกสารผ่านการสำรวจข้อมูล จากฐานข้อมูลวิชาการภายในประเทศและเว็บไซต์หน่วยงาน การวิเคราะห์ข้อมูลใช้กรอบแนวคิดทฤษฎีการจัดการความรู้ และหลักการ FAIR Data Principles ผลการวิจัยพบว่า ในระดับชาติ สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ และสำนักงานมาตรฐานอุตสาหกรรม ได้กำหนดมาตรฐานคลังสารสนเทศคอร์ทรัสซีลเป็นเกณฑ์จัดการกับระบบจัดเก็บข้อมูล แต่ยังไม่มีนโยบายด้านการจัดการข้อมูลของประเทศในระดับมหาวิทยาลัย พบว่าทุกแห่งมีนโยบายพื้นฐานครบถ้วนในด้านการวิจัย จรรยาบรรณ และทรัพย์สินทางปัญญา แต่ไม่มีมหาวิทยาลัยใดที่มีนโยบายเฉพาะด้านการจัดการข้อมูลวิจัยอย่างครอบคลุม แต่ยังคงมีแนวทางการปฏิบัติจริงบางหัวข้อ กระจายอยู่ในระดับคณะและหน่วยงานย่อย การวิเคราะห์ตามทฤษฎีการจัดการความรู้พบการพัฒนาที่ไม่สมดุลในแต่ละองค์ประกอบ ในขณะที่การประเมินตามหลักการ FAIR แสดงข้อจำกัดในทุกมิติ โดยเฉพาะความสามารถในการนำข้อมูลกลับมาใช้ซ้ำ นอกจากนี้ ยังพบความแตกต่างชัดเจนระหว่างมหาวิทยาลัยในกรุงเทพฯ และภูมิภาคทั้งในด้านทรัพยากรและโครงสร้างพื้นฐาน ผลการวิจัยนี้ แสดงให้เห็นถึงความจำเป็นในการพัฒนานโยบายการจัดการข้อมูลวิจัยที่เป็นระบบและสอดคล้องกับมาตรฐานสากล
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Borghi J, Abrams S, Lowenberg D, Simms S, & Chodacki J. Support Your Data: A Research Data Management Guide for Researchers. RIO. 2018;4:e26439.
Colavizza G, Costas R, Traag VA, Van Eck NJ, Van Leeuwen T, & Waltman L. A scientometric overview of CORD-19. Sugimoto CR, editor. PLoS ONE. 2021;16(1):e0244839.
Bornmann L, Haunschild R, & Mutz R. Growth rates of modern science: a latent piecewise growth curve approach to model publication numbers from established and new literature databases. Humanities and Social Sciences Communications. 2021;8(1):224.
Inau ET, Sack J, Waltemath D, & Zeleke AA. Initiatives, concepts, and implementation practices of the findable, accessible, interoperable, and reusable data principles in health data stewardship: scoping review. Journal of Medical Internet Research. 2023 Aug 28;25(1):e45013.
Luo J, Wu M, Gopukumar D, & Zhao Y. Big data application in biomedical research and health care: a literature review. Biomed Inform Insights. 2016;8:BII.S31559.
Cox AM, Kennan MA, Lyon L, & Pinfield S. Developments in research data management in academic libraries: Towards an understanding of research data service maturity. Journal of the Association for Information Science and Technology. 2017;68(9):2182–200.
Wilkinson MD, Dumontier M, Aalbersberg IjJ, Appleton G, Axton M, Baak A, et al. The FAIR Guiding Principles for scientific data management and stewardship. Scientific Data. 2016;3(1):160018.
UK Data Service. Recommended formats [Internet]. UK Data Service. 2023 [cited 2025 Jul 10]. Available from: https://ukdataservice.ac.uk/learning-hub/research-data-management/format-your-data/recommended-formats/
Bhoi NK, Patel J, & Dutta B. State of research data management practices in the top-ranked higher education institutions in india. The International Information & Library Review. 2023;55(4):283–301.
Tenopir C, Talja S, Horstmann W, Late E, Hughes D, Pollock D, et al. Research Data Services in European Academic Research Libraries. LIBER Quarterly. 2017;27(1):23–44.
Higman R, & Pinfield S. Research data management and openness: The role of data sharing in developing institutional policies and practices. Program: electronic library and information systems. 2015;49(4):364–81.
Wipawin N. The readiness of thai universities towards the research data quality accreditation standards in institutional repositories. In 2016 [cited 2019 Dec 26]. Available from: https://hal.univ-lille3.fr/hal-01432971
Ruangsuwan S. Analysis of research information systems from website of the research universities. Journal of Information Science Research and Practice. 2013;29(3):80–96. (in Thai)
Ngosanam N, & Baochanya O. Problems and threats analysis in the preparation of selfassessment report in curriculum of the faculty of education, khon kaen university. Journal of Education Khon Kaen University. 2017;40(4):39–46. (in Thai)
Hamilton DG, Hong K, Fraser H, Rowhani-Farid A, Fidler F, & Page MJ. Prevalence and predictors of data and code sharing in the medical and health sciences: systematic review with meta-analysis of individual participant data. BMJ. 2023;382:e075767.
Tenopir C, Rice NM, Allard S, Baird L, Borycz J, Christian L, et al. Data sharing, management, use, and reuse: Practices and perceptions of scientists worldwide. PLoS One [Internet]. 2020 Mar 11 [cited 2020 May 25];15(3). Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7065823/
Queralt-Rosinach N, Kaliyaperumal R, Bernabé CH, Long Q, Joosten SA, van der Wijk HJ, et al. Applying the FAIR principles to data in a hospital: challenges and opportunities in a pandemic. Journal of Biomedical Semantics. 2022;13(1):12.
Kijsanayotin B, Ratchatorn A, & Suwanthaweemeesuk K. Finding digital health governance mechanism to support country’s health systems: Thailand case study. Oxford Open Digital Health. 2024;2:oqae019.
Alavi M, & Leidner DE. Review: knowledge management and knowledge management systems: conceptual foundations and research issues. MIS Quarterly. 2001;25(1):107.
Wipawin N. The proposed standard for the quality assurance of the research data management in institutional repositoriesfor thai universities. TLA Research Journal. 2016;9(2):22–39. (in Thai)
National Research Council of Thailand. Research Standards [Internet]. Research standards division, national research council of thailand. 2023 [cited 2025 Jan 14]. Available from: https://pr.nrct.go.th/research-standards/ (in Thai)
National Research Council of Thailand. Project Background – Thai CTS Network [Internet]. Thai trustworthy standards network: standards for research data management in digital information repository. 2021 [cited 2022 Jun 27]. Available from: https://tcts.nrct.go.th/about-project/ (in Thai)
Core Trust Seal. Current Core Trust Seal certified data repositories [Internet]. Core Trust Seal-AMT. 2025 [cited 2025 Jan 14]. Available from: https://amt.coretrustseal.org/certificates/
Thai Industrial Standards Institute (TISI), Ministry of Industry. Details of national accreditation standards: digital information repositoryrequirements [Internet]. List of National Accreditation Standards. 2024 [cited 2025 Jan 14]. Available from: https://service.tisi.go.th/license/web/indexphp?r=site%2Fviewnac&ifdr=181 (in Thai)
Research Electronic Data Capture. REDCap [Internet]. [cited 2022 Jun 27]. Available from: https://projectredcap.org/
Almeida JR, Silva JM, & Oliveira JL. A FAIR approach to real-world health data management and analysis. In: 2023 IEEE 36th international symposium on computer-based medical systems (CBMS) [Internet]. 2023 [cited 2025 Jul 8]. p. 892–7. Available from: https://ieeexplore.ieee.org/document/10178764
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความหรือข้อคิดเห็นใดใดที่ปรากฏในวารสารพยาบาลทหารบกเป็นวรรณกรรมของผู้เขียน ซึ่งบรรณาธิการหรือสมาคมพยาบาลทหารบก ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารพยาบาลทหารบก
The ideas and opinions expressed in the Journal of The Royal Thai Army Nurses are those of the authors and not necessarily those
of the editor or Royal Thai Army Nurses Association.
