ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการรับรู้สมรรถนะแห่งตนในการป้องกันกระดูกพรุน ในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ในชุมชน กรุงเทพมหานคร

ศิริลักษณ์ นวพงษ์ศิรินทร์; ยุพา จิ๋วพัฒนกุล; รักชนก คชไกร

ผู้แต่ง

ศิริลักษณ์ นวพงษ์ศิรินทร์ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
ยุพา จิ๋วพัฒนกุล คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
รักชนก คชไกร คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

คำสำคัญ:

การรับรู้สมรรถนะแห่งตน, การป้องกันกระดูกพรุน, โรคเบาหวานชนิดที่ 2, ชุมชน, แรงสนับสนุนจากครอบครัวและสังคม

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบตัดขวางครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอิทธิพลของความรู้เรื่องโรคกระดูกพรุน การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด และแรงสนับสนุนจากครอบครัวและสังคมต่อการรับรู้สมรรถนะแห่งตนในการป้องกันกระดูกพรุนในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ในชุมชน กรุงเทพมหานคร ภายใต้แนวคิดทฤษฎีการรับรู้สมรรถนะแห่งตน กลุ่มตัวอย่าง 102 คน จาก 10 ชุมชน ทั้งเพศชายและเพศหญิง อายุ 35-70 ปี ได้รับการสุ่มตัวอย่างแบบง่าย ระยะเวลารวบรวมข้อมูล ตั้งแต่เดือนมีนาคม - พฤษภาคม 2567 เครื่องมือที่ใช้ในวิจัยประกอบด้วย 1) แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป ข้อมูลประเมินภาวะด้านสุขภาพ 2) แบบสอบถามความรู้เรื่องโรคกระดูกพรุน 3) แบบสอบถามแรงสนับสนุนจากครอบครัวและสังคม 4) แบบสอบถามการรับรู้สมรรถนะแห่งตน ในการป้องกันกระดูกพรุน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์ถดถอยเชิงพหุคูณ ผลการวิเคราะห์พบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิงร้อยละ 76.5 อายุเฉลี่ย 64 ปี ส่วนใหญ่จบการศึกษาในระดับประถมศึกษาร้อยละ 52.9 มีระดับ น้ำตาลในเลือดเฉลี่ย เท่ากับ 160.26 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร (SD = 60.994) เกือบร้อยละ 60 ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้ ความรู้เรื่องโรคกระดูกพรุน การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด และแรงสนับสนุนจากครอบครัวและสังคม ร่วมกันทำนายการรับรู้สมรรถนะแห่งตนในการป้องกันกระดูกพรุนในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ได้ทั้งหมด ร้อยละ 42.1 (Adjust R2 = 0.421, F = 25.527, p < .01)

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

International Osteoporosis Foundation. About Osteoporosis. Nyon: International Osteoporosis Foundation; 2017.

Kanazawa I, Inaba M, Inoue D, Kazuhiro Uenishi, Saito M, Shiraki M, et al. Executive summary of clinical practice guide on fracture risk in lifestyle diseases. Journal of Bone and Mineral Metabolism. 2020;38(6):746–58.

Lin DPL & Dass CR. Weak bones in diabetes mellitus - an update on pharmaceutical treatment options. Journal of Pharmacy and Pharmacology. 2017;70(1):1–17.

Gilbert MP & Pratley RE. The impact of diabetes and diabetes medications on bone health. Endocrine Reviews. 2015;36(2):194–213.

Qiu T, Huang J, & Wang W. Association between diabetes knowledge and self-efficacy in patients with type 2 diabetes mellitus in China: a cross-sectional study. International Journal of Endocrinology. 2020;9(1):1–8.

Lo SST & Kok WM. Osteoporosis knowledge, health beliefs, and self-efficacy in Hong Kong Chinese men. Archives of Osteoporosis. 2022; 17(1):60-71.

D’Souza MS, Karkada SN, Parahoo K , Venkatesaperumal R, Achora S, & Cayaban ARR. Self-efficacy and self-care behaviours among adults with type 2 diabetes. Applied Nursing Research. 2017;36(4):25–32.

Bandura A. Self-efficacy: The exercise of control. Journal of Cognitive Psychotherapy.1997;13 (2):158–66.

Ishtaya GA, Anabtawi YM, Zyoud SH, & Sweileh WM. Osteoporosis knowledge and beliefs in diabetic patients: a cross sectional study from Palestine. BioMed Central musculoskeletal disorders, 2018;19(1):1-8.

Abdulameer SA, Sahib MN, & Sulaiman SAS. Cognitive perspective of osteoporosis among adults with type 2 diabetes mellitus: The Malaysian case. Endocrinology Diabetes & Metabolism. 2022;5(4):e354-61.

Dai W, Peng L, Xiong Y, Reynolds N, He A, Liu M, et al. Osteoporosis health beliefs and self-efficacy among orthopedic nurses in Hunan province, China. International Journal of Orthopaedic and Trauma Nursing. 2021; 40(1):5-9.

Ji M, Ren D, Dunbar-Jacob J, Gary-Webb TL, & Erlen JA. Self-management behaviors, glycemic control, and metabolic syndrome in type 2 diabetes. Nursing Research. 2020; 69(2):e9-17.

Munkhong K, Kimsungnoen N, & Namvongprom A. Comparison of health promoting behaviors of controlled and uncontrolled type 2 diabetic patients. Journal of The Royal Thai Army Nurses. 2016;17(3):54-62.(in Thai).

Chair SY, Wong KB, Tang JYM, Wang Q, & Cheng HY. Social support as a predictor of diet and exercise self-efficacy in patients with coronary artery disease. Contemporary Nurse. 2015;51 (2-3):188–99.

Nematollahi M, & Eslami AA. The social-cognitive determinants of calcium intake for preventing osteoporosis in women in Isfahan: a cross-sectional study using path analysis. Journal of education and health promotion. 2021;10(1):462-8.

Faul F, Erdfelder E, Buchner A, & Lang AG. Statistical power analyses using G*Power 3.1: Tests for correlation and regression analyses. Behavior Research Methods. 2009; 41(4):1149-60.

Polit, D.F., & Hungler, P.B. Nursing Research: Principles and Methods.6th Edition, Lippincott Williams & Wilkins,Philadelphia,PA.1999.

Borson S, Scanlan JM, Chen P, & Ganguli M. The Mini-Cog as a screen for dementia: validation in a population-based sample. Journal of the American Geriatrics Society. 2003;51(10):1451–4.

Trongsakul S, Lambert R, & Clark A, Wongpakaran N, & Cross J. Development of the Thai version of Mini-Cog, a brief cognitive screening test. Geriatrics & Gerontology International. 2015; 15(5):594–600.

Chotiyarnwong P, Boonnasa W, Chotiyarnwong C, & Unnanuntana A. Video-based learning versus traditional lecture-based learning for osteoporosis education: a randomized controlled trial. Aging Clinical and Experimental Research. 2020;33(1):125-31.

House JS. Social support and social structure. Sociological Forum. 1987;2(1):135–46.

Horan ML, Kim KK, Gendler P, Froman RD, & Patel MD. Development and evaluation of the osteoporosis self-efficacy scale. Research in Nursing & Health. 1998;21(5):395–403.

Piaseu N, Schepp K, & Belza B. Causal analysis of exercise and calcium intake behaviors for osteoporosis prevention among young women in Thailand. Health Care for Women International. 2002;23(4):364-76.

Ghelichkhani F, Mirghafourvand M, Bahrami-Vazir E, Vali E, & Mohammadi A. Self-efficacy of osteoporosis preventive behaviors and its predictors in Iranian adolescents. International Journal of Adolescent Medicine and Health. 2018;33(1):1-9.

Ong-Artborirak P, Seangpraw K, Boonyathee S, Auttama N, & Winaiprasert P. Health literacy, self-efficacy, self-care behaviors, and glycemic control among older adults with type 2 diabetes mellitus: a cross-sectional study in Thai communities. BioMed Central geriatrics. 2023;23(1):297-306.