ความสุขและพฤติกรรมการดูแลตนเอง ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของผู้สูงอายุ: ชุมชนเขาวงกต จังหวัดจันทบุรี

บทคัดย่อ

งานวิจัยครั้งนี้ ต้องการศึกษาระดับความสุข การให้ความหมายของความสุข พฤติกรรมการดูแลตนเองตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง และปัจจัยทำนายความสุขของผู้สูงอายุในชุมชนตำบลเขาวงกต จังหวัดจันทบุรี โดยใช้วิธีวิจัยแบบผสมผสานเชิงอธิบายเป็นลำดับ แบ่งเป็นการศึกษาเชิงปริมาณในกลุ่มตัวอย่างผู้สูงอายุ 192 คน และการศึกษาเชิงคุณภาพด้วยวิธีการสัมภาษณ์ เชิงลึกผู้สูงอายุ 10 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน ผลการศึกษาพบว่าผู้สูงอายุมีความสุขอยู่ในระดับเท่ากับคนทั่วไป (48.11±2.86) การให้ความหมายของความสุขพบ 6 ประเด็นหลัก คือ รายได้เพียงพอ การมีสุขภาพดีไม่เจ็บป่วย อารมณ์แจ่มใส ครอบครัวอบอุ่น การมีส่วนร่วมในสังคม และการปฏิบัติศาสนกิจ ซึ่งสะท้อนถึงหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงตามองค์ประกอบ 3 ห่วง 2 เงื่อนไข โดยพฤติกรรมการดูแลตนเองตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงอยู่ในระดับ มาก (3.8±0.2) ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสุขผู้สูงอายุมากที่สุด คือ ฐานะเศรษฐกิจ (beta = .49) รองลงมา คือ ความพอประมาณ (beta = .23) ภาวะสุขภาพ (beta = -.21) และเงื่อนไขคุณธรรม (beta = .17) สามารถร่วมทำนายความสุขผู้สูงอายุได้ 56% (r2=0.57) สรุปได้ว่า ฐานะและเงื่อนไขคุณธรรม มีอิทธิพลสำคัญต่อความสุขของผู้สูงอายุ แต่ภาวะสุขภาพเป็นปัจจัยที่ส่งผลให้ความสุขลดลง