ปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จของการรักษาผู้ป่วยวัณโรคปอด ในจังหวัดระนอง

บทคัดย่อ

     การศึกษานี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อความสำเร็จของการรักษาผู้ป่วยวัณโรคปอดในจังหวัดระนอง แบบตัดขวาง (Cross-sectional study) ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ป่วยวัณโรคปอดที่ขึ้นทะเบียนรักษาในโรงพยาบาลระนอง ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2558 ถึงวันที่ 30 กันยายน 2559 และมีผลสำเร็จของการรักษา (success rate) ในปีงบประมาณ 2560 จำนวน 82 ราย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยได้แก่ แบบสอบถามที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น ตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา โดยผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 3 ท่าน ทดสอบความน่าเชื่อถือ พบค่าสัมประสิทธิ์อัลฟาของครอนบาคเท่ากับ 0.81 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูป สถิติพรรณนาที่ใช้วิเคราะห์ลักษณะส่วนบุคคล ปัจจัยทางสังคม กระบวนการรักษา และความสำเร็จของการรักษาผู้ป่วยวัณโรคปอด ได้แก่ ความถี่ ค่าเฉลี่ย ร้อยละ และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติอนุมานที่ใช้ได้แก่ Fisher’s Exact Test, วิเคราะห์ตัวแปรเดี่ยว (Univariate Analysis) โดยใช้ Odds Ratio (OR) และ 95% confidence interval of odds ratio และ Logistic Regression Analysis 
      ผลการศึกษา พบว่า ผู้ป่วยวัณโรคปอดในจังหวัดระนอง ในปีงบประมาณ ปี 2560 มีอัตราความสำเร็จของการรักษา คิดเป็นร้อยละ 81.3 ทดสอบความสัมพันธ์ พบว่า ประวัติการเคยอาศัยอยู่ในครัวเรือนที่มีผู้ป่วยวัณโรคปอดมีความสัมพันธ์กับความสำเร็จของการรักษาผู้ป่วยวัณโรคปอดในจังหวัดระนอง (P-value=.043) เมื่อทดสอบปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความสำเร็จของการรักษาผู้ป่วยวัณโรคปอด โดยใช้ Multivariate Analysis พบว่า การไม่มีประวัติเคยอาศัยอยู่ในครัวเรือนที่มีผู้ป่วยวัณโรคปอด มีโอกาสทำให้รักษาวัณโรคปอดสำเร็จ เป็น 5.17 เท่า ของคนที่มีประวัติเคยอาศัยอยู่ในครัวเรือนที่มีผู้ป่วยวัณโรคปอด (95% CI=1.13-23.56) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P-value=.034)
     ดังนั้น ควรเพิ่มประวัติการเคยอาศัยอยู่ในครัวเรือนที่มีผู้ป่วยวัณโรคปอด ในแบบประเมินผู้ป่วยวัณโรคปอดแรกรับ เพื่อประเมินพฤติกรรมของผู้ป่วยที่มีประวัตินี้ ซึ่งเสี่ยงต่อการรักษาไม่สำเร็จ และติดตามอย่างใกล้ชิดเพื่อการเพิ่มอัตราความสำเร็จของการรักษาผู้ป่วยวัณโรคปอดให้สูงขึ้น