การพัฒนาระบบบริการพยาบาลในการจัดการหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะโลหิตจางของแผนกฝากครรภ์ โรงพยาบาลตรัง

บทคัดย่อ

บทนำ : อัตราภาวะโลหิตจางในหญิงตั้งครรภ์ทั้งในระดับประเทศและจังหวัดตรังยังคงมีแนวโน้มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งถือเป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อสุขภาพของทั้งมารดาและทารกในครรภ์

วัตถุประสงค์การวิจัย : เพื่อพัฒนาและประเมินประสิทธิผลระบบบริการพยาบาลหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะโลหิตจาง

วิธีดำเนินการวิจัย : การวิจัยและพัฒนานี้ดำเนินการระหว่างเดือนพฤษภาคม 2567 ถึงกรกฎาคม 2568 แบ่งเป็น 4 ระยะ คือ 1) การศึกษาสถานการณ์โดยทบทวนวรรณกรรมและสัมภาษณ์เชิงลึกหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะโลหิตจาง จำนวน 10 คน และพยาบาลวิชาชีพ จำนวน 3 คน 2) การพัฒนาร่างระบบบริการ 3) การทดลองใช้กับกลุ่มตัวอย่างหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะโลหิตจาง จำนวน 30 คน โดยใช้การวิจัยกึ่งทดลองกลุ่มเดียววัดผลก่อนและหลัง และ 4) การประเมินประสิทธิผลของระบบบริการ การวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติ Dependent t-test

ผลการวิจัย : ระบบบริการที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 3 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ 1) ด้านโครงสร้าง โดยการจัดตั้งคลินิกซีด 2) ด้านกระบวนการ โดยการให้ความรู้และการส่งเสริมการดูแลตนเอง และ 3) ด้านผลลัพธ์ โดยการติดตามระดับค่าฮีมาโตคริต จากการประเมินประสิทธิผลของระบบบริการ พบว่าภายหลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่างมีความรู้และพฤติกรรมการดูแลตนเองที่ดีขึ้น นอกจากนี้ ระดับค่าเฉลี่ยฮีมาโตคริตของกลุ่มตัวอย่างเมื่อเข้าสู่ระยะคลอดเพิ่มขึ้นเมื่อเปรียบเทียบกับก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.001)

สรุปผล : ระบบบริการที่พัฒนาขึ้นช่วยลดอุบัติการณ์ภาวะโลหิตจางและยกระดับพฤติกรรมการดูแลตนเองของหญิงตั้งครรภ์ได้อย่างมีนัยสำคัญ จึงเป็นแนวทางที่มีประสิทธิภาพและเหมาะสมสำหรับการประยุกต์ใช้เพื่อพัฒนาคุณภาพการดูแลในหน่วยงานฝากครรภ์ต่อไป