การพัฒนาระบบการจัดบริการระดับปฐมภูมิสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในอำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา

บทคัดย่อ

บทนำ : ประเทศไทยก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัย ส่งผลให้จำนวนผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงเพิ่มขึ้น เน้นการดูแลอย่างต่อเนื่อง ขณะที่ระบบการดูแลยังไม่ครอบคลุม และไม่ตอบสนองต่อความต้องการของผู้สูงอายุ

วัตถุประสงค์การวิจัย : เพื่อศึกษาสถานการณ์ สภาพปัญหา และพัฒนาแนวทางการจัดระบบบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง

วิธีดำเนินการวิจัย : การวิจัยแบบผสานวิธี แบบบรรจบขนาน ดำเนินการในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา กลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณ 119 คน ได้แก่ ผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ญาติผู้ดูแล และผู้ดูแลในชุมชน คัดเลือกด้วยการสุ่มหลายขั้นตอน กลุ่มตัวอย่างเชิงคุณภาพ 135 คน ได้แก่ ญาติผู้ดูแล ผู้ดูแลในชุมชน ผู้นำชุมชน บุคลากร รพ.สต. และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบประเมินดัชนีบาร์เธลเอดีแอล แบบสอบถามความพึงพอใจต่อการเข้าถึงบริการ และแนวคำถามสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัย : ผู้สูงอายุส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง มีโรคไม่ติดต่อเรื้อรังและภาวะพึ่งพิงระดับสูง ส่วนใหญ่ญาติผู้ดูแลและผู้ดูแลในชุมชนเป็นเพศหญิง ใช้เวลาในการดูแลเฉลี่ย 14.97 และ 3.46 ชั่วโมงต่อวัน ตามลำดับ กลุ่มตัวอย่างมีความพึงพอใจต่อการเข้าถึงบริการของ รพ.สต. แต่บริการยังไม่สอดคล้องกับความต้องการเฉพาะราย และมีข้อจำกัดด้านบุคลากรและอุปกรณ์ แนวทางพัฒนาระบบบริการ ได้แก่ การจัดการดูแลรายบุคคล การเสริมศักยภาพผู้ดูแล และการพัฒนา รพ.สต. ให้เป็นศูนย์กลางการดูแลผู้สูงอายุในชุมชน

สรุปผล : ควรพัฒนาระบบบริการโดยจัดทำแผนการดูแลรายบุคคล เสริมสมรรถนะผู้ดูแล และเพิ่มศักยภาพการให้บริการของ รพ.สต. เพื่อให้การดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงครอบคลุมยิ่งขึ้น