พฤติกรรมและความคาดหวังการเข้ารับบริการของผู้ป่วยที่มีอาการเจ็บป่วยเล็กน้อยในร้านยาภายใต้ระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าจังหวัดสุโขทัย

ผู้แต่ง

  • สานิต ทองเรือง โรงพยาบาลสุโขทัย
  • นภชา สิงห์วีรธรรม คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
  • วราภรณ์ บุญเชียง คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
  • วันวิสาข์ เทียมเย็น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านป่าเหียง

คำสำคัญ:

อาการเจ็บป่วยเล็กน้อย, โครงการร้านยา 30 บาท, ระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า, ร้านยาคุณภาพ

บทคัดย่อ

การวิจัยแบบผสมวิธี มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพฤติกรรมและความคาดหวังต่อการรับบริการ

ของผู้ป่วยที่มีอาการเจ็บป่วยเล็กน้อย 32 อาการ ในร้านยาภายใต้ระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า

ในจังหวัดสุโขทัย ประกอบด้วย 1) วิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่างจำนวน 246 คน สุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม 2) วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ มีผู้ให้ข้อมูลจำนวน 18 คน โดยวิธีการสัมภาษณ์เชิงลึกด้วยแบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา และนําเสนอข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา

  1. พฤติกรรมการเข้ารับบริการ พบว่า ผู้ป่วยตัดสินใจเข้ารับบริการ โดยพิจารณาจาก ต้องการรับยา
    ที่ร้านยาใกล้บ้าน มีความสะดวกรวดเร็ว ร้อยละ 91.1 โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายและไม่ต้องเดินทางโรงพยาบาล ร้อยละ 42.7 มีเภสัชกรให้คำแนะนําและน่าเชื่อถือ ร้อยละ 34.6 และสามารถใช้สิทธิหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าได้ทันที ขั้นตอนไม่ซับซ้อนและใช้เวลาน้อย
  2. ความคาดหวังต่อการรับบริการ พบว่า มีความคาดหวังด้านสถานที่และอุปกรณ์ “ร้านยา

มีรายการยาครบถ้วนเพียงพอ” (Mean ± SD = 4.6 ± 0.4) ด้านกิจกรรมบริการ “เภสัชกรเลือกยาที่เหมาะสมและถามอาการก่อนจ่ายยา” (Mean ± SD = 4.7 ± 0.4) ด้านกระบวนการให้บริการ “เภสัชกรไม่เปิดเผยข้อมูลการรักษา” (Mean ± SD = 4.7 ±0.3) ด้านบุคลากร “เภสัชกรมีทักษะความรู้” (Mean ± SD = 4.8 ± 0.3) ผู้ป่วยมีความคาดหวังต่อการรับบริการที่มีคุณภาพ

โครงการร้านยา 30 บาท รักษาทุกที่ ดูแลเจ็บป่วยเล็กน้อย 32 อาการ (Common Illnesses) ช่วยเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงบริการสุขภาพของประชาชนโดยมีเภสัชกร เป็นทางเลือกในการให้ประชาชน
ที่อาการเจ็บป่วยเล็กน้อยที่ร้านยาชุมชน ซึ่งส่วนหนึ่งของระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิภายใต้ระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เอกสารอ้างอิง

ตวงรัตน์ โพธะ, นภชา สิงห์วีรธรรม, วิน เตชะเคหะกิจ, ธนะวัฒน์ วงศ์ผัน. (2563). การประเมินต้นทุนของโครงการนำร่องให้ผู้ป่วยรับยาที่ร้านขายยาเพื่อลดความแออัดในโรงพยาบาล: รายงานฉบับสมบูรณ์. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. คณะเภสัชศาสตร์.

ตวงรัตน์ โพธะ, ศรวณีย์ อวนศรี, กุสาวดี เมลืองนนท์, ปรุฬห์ รุจนธำรงค์, กิตติยา จันทรธานีวัฒน์, ศิริรัตน์ จตุรพูลลาภ, พีรพัฒน์ ทรัพย์พฤทธิกุล, ฐิติณัชช์ เด็ดแก้ว, ธนะวัฒน์ วงศ์ผัน. (2568). การเปรียบเทียบบริการสุขภาพสำหรับดูแลผู้ป่วยอาการเจ็บป่วยเล็กน้อยที่ร้านยากับแผนกผู้ป่วยนอกที่โรงพยาบาล : การศึกษาเชิงคุณภาพ. สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.).

เพ็ญทิพา แก้วเกตุทอง. (2565). “ร้านยาคุณภาพดูแลการเจ็บป่วยเล็กน้อย 32 อาการ” ด้วยมาตรฐานวิชาชีพ. The Coverage. สืบค้นจาก https://www.thecoverage.info/news/content/4202

ระพีพรรณ ฉลองสุข, สุรสิทธิ์ ล้อจิตรอํานวย. (2549). ความพึงพอใจของผู้รับบริการต่อร้านยาภายใต้ระบบประกันสุขภาพถ้วนหน้า: กรณีศึกษา ณ ร้านยาเภสัชกรรมชุมชนของโรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชสว่างแดนดิน. วารสารวิทยาศาสตร์สาธารณสุข, 20(1), 41–58.

ศูนย์การศึกษาต่อเนื่องทางเภสัชศาสตร์ สภาเภสัชกรรม. (2567). โครงการอบรมเพื่อส่งเสริมศักยภาพ “ความร่วมมือระหว่างสำนักรับรองร้านยาคุณภาพ สภาเภสัชกรรม และสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด ในการพัฒนาเภสัชกรร้านยาสู่โครงการบัตรประชาชนใบเดียวรักษาทุกที่”. ศูนย์การศึกษาต่อเนื่องทางเภสัชศาสตร์. สืบค้นจาก https://www.pharmacycouncil.org/ccpe/index.php?id=5633&option=seminar_detail&subpage=seminar_detail&utm_source=chatgpt.com

สภาเภสัชกรรม. (2565). คู่มือเภสัชกรชุมชนในการดูแลอาการเจ็บป่วยเล็กน้อยในร้านยา. ศูนย์พัฒนาการบริการทางวิชาชีพเภสัชกรรม: หจก.โรงพิมพ์คลังนานาวิทยาสภาเภสัชกรรม.

สภาเภสัชกรรม. (2566). ประกาศสภาเภสัชกรรม ที่ 78/2566 เรื่อง หลักสูตรอบรมเภสัชพันธุศาสตร์และการแพทย์แม่นยำสำหรับเภสัชกรผู้ปฏิบัติงานด้านเภสัชกรรมชุมชน. สืบค้นจากhttps://www.pharmacycouncil.org/index.php?catid=0&header_id=35&itemid=3262&option=content_detail&utm_source=chatgpt.com

สริตา นิลแสง, สุรสิทธิ์ ล้อจิตรอำนวย. (2566). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการตัดสินใจเข้ารับบริการรับยาต่อเนื่องที่ร้านยาของผู้ป่วยโรคเรื้อรัง จังหวัดนนทบุรี. ไทยไภษัชยนิพนธ์. 18(2):109-129

สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. (2561). รายงานการสร้างระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. กรุงเทพฯ: สำนักพัฒนานโยบายและยุทธศาสตร์ สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ.

สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. (2563). แผนปฏิบัติราชการของสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติระยะ 5 ปี พ.ศ.2561 – 2565 (ฉบับทบทวน พ.ศ.2564-2565). กรุงเทพฯ: สำนักพัฒนานโยบายและยุทธศาสตร์ สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ.

สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. (2565). โครงการรับยาที่ร้านยาใกล้บ้าน (Take Medicine Near Home).

สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. (2566). สปสช.-สภาเภสัชกรรมเพิ่มบริการเภสัชกรรมปฐมภูมิ ‘เจ็บป่วยเล็กน้อย 16 อาการ’ รับยาที่ร้านยาได้. สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. สืบค้นเมื่อ 19 ธันวาคม 2567 จาก https://www.hfocus.org/content/2022/10/26304?utm_source=chatgpt.com

สำนักงานรับรองร้านยาคุณภาพ สภาเภสัชกรรม. (2567). ความเป็นมาของร้านยาคุณภาพ. สภาเภสัชกรรม. สืบค้นจาก https://www.pharmacycouncil.org

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุโขทัย. (2567). รายงานสถิติประชากร. สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุโขทัย.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุโขทัย. (2567). ประกาศร้านยาที่ได้รับอนุญาตขายยาแผนปัจจุบัน. สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุโขทัย.

สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. (2567). ประกันสุขภาพถ้วนหน้า “30 บาทรักษาทุกที่” รับยา 32 กลุ่มอาการเจ็บป่วยเล็กน้อยที่ร้านยาคุณภาพ. สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. สืบค้นเมื่อ 3 เมษายน 2568, จาก https://www.nhso.go.th/th/communicate-th/thnewsforperson/2025-04-03

Alrasheed, M. A., Alfageh, B. H., & Almohammed, O. A. (2024). Privacy in Community Pharmacies in Saudi Arabia: A Cross-Sectional Study. Healthcare, 12(17), 1740. https://doi.org/10.3390/healthcare12171740

Showande, S.J. & Laniyan, M.W. (2022). Patient medication counselling in community pharmacy: evaluation of the quality and content. J of Pharm Policy and Pract, 15(103). https://doi.org/10.1186/s40545-022-00502-3

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

31-08-2026

รูปแบบการอ้างอิง

ทองเรือง ส., สิงห์วีรธรรม น., บุญเชียง ว., & เทียมเย็น ว. (2026). พฤติกรรมและความคาดหวังการเข้ารับบริการของผู้ป่วยที่มีอาการเจ็บป่วยเล็กน้อยในร้านยาภายใต้ระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าจังหวัดสุโขทัย. วารสารศาสตร์สาธารณสุขและนวัตกรรม, 6(2), e282508. สืบค้น จาก https://he01.tci-thaijo.org/index.php/J-PHIN/article/view/282508