กรอบแนวคิดเชิงยุทธศาสตร์เพื่อการบูรณาการการจัดการบุคลากรที่มีศักยภาพสูง และการวางแผนสืบทอดตำแหน่ง: การวิเคราะห์เชิงวิพากษ์ในยุคการปฏิวัติปัญญาประดิษฐ์

ภราดี พิริยะพงษ์รัตน์; ชนาธิป ทิพยานนท์

ผู้แต่ง

ภราดี พิริยะพงษ์รัตน์ อาจารย์ คณะสหวิทยาการ มหาวิทยาลัยคริสเตียน
ชนาธิป ทิพยานนท์ อาจารย์ คณะสหวิทยาการ มหาวิทยาลัยคริสเตียน

คำสำคัญ:

การจัดการบุคลากรที่มีศักยภาพสูง, การวางแผนสืบทอดตำแหน่ง, ปัญญาประดิษฐ์

บทคัดย่อ

บทความวิชาการฉบับนี้ได้ทำการวิเคราะห์เชิงลึกถึงความสัมพันธ์เชิงบูรณาการที่ขาดไม่ได้ระหว่าง
การจัดการบุคลากรที่มีศักยภาพสูง (Talent management) กับการวางแผนสืบทอดตำแหน่ง (Succession planning) ในฐานะแกนกลางของระบบการจัดการทุนมนุษย์เชิงกลยุทธ์ ภายใต้บริบทโลกธุรกิจที่เผชิญกับสภาวะ BANI (ความเปราะบาง ความวิตกกังวล ความไม่เป็นเส้นตรง และความยากเกินกว่าจะเข้าใจ) ซึ่งถูกซ้ำเติมด้วยการปฏิวัติปัญญาประดิษฐ์ (AI) และวิกฤตด้านประชากรจากการก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ของประเทศไทย การศึกษานี้เริ่มต้นด้วยการวางกรอบแนวคิดผ่านเลนส์ทฤษฎีมุมมองที่เน้นทรัพยากรและความสามารถเชิงพลวัต เพื่อตอกย้ำว่าทุนมนุษย์คือแหล่งที่มาของความได้เปรียบทางการแข่งขันที่ยั่งยืนตามคุณลักษณะ VRIN เนื้อหาหลักครอบคลุมการปฏิรูปการทำงานแบบแยกส่วนสู่ระบบนิเวศแห่งทุนมนุษย์ที่มีความต่อเนื่อง (Connected lifecycle) โดยเน้นวงจรการจัดการบุคลากรเชิงบูรณาการที่ใช้ การวิเคราะห์ข้อมูลพนักงาน (People analytics) เป็นแกนสมองในการพยากรณ์และตัดสินใจ เพื่อแก้ไขปัญหา "การสืบทอดผู้นำที่รั่วไหล" หรือวิกฤตความต่อเนื่องของการสืบทอดผู้นำที่องค์กรส่วนใหญ่เผชิญ นอกจากนี้ เอกสารยังวิเคราะห์วิวัฒนาการของแผนสืบทอดตำแหน่งจากแนวคิดดั้งเดิมสู่การบริหารจัดการเชิงรุก 5 ขั้นตอน ที่เน้นการสร้างแบบจำลองสมรรถนะแห่งอนาคต และการเร่งรัดการพัฒนาผ่านการเรียนรู้เชิงประสบการณ์ พร้อมทั้งชี้ให้เห็นนัยสำคัญของกลยุทธ์การสื่อสารเชิงยุทธศาสตร์ที่เน้นความโปร่งใสเพื่อสร้างความไว้วางใจและลดความวิตกกังวลของบุคลากร ผลการสังเคราะห์มโนทัศน์ยืนยันว่าการบูรณาการระบบจัดการคนเก่งและการสืบทอดตำแหน่งอย่างแนบแน่น จะช่วยสร้างความยืดหยุ่นเชิงพลวัตและความคล่องตัวในการจัดสรรทรัพยากร อันนำไปสู่ข้อเสนอแนะเชิงยุทธศาสตร์ ทั้งในระดับนโยบายและการปฏิบัติการทรัพยากรมนุษย์ เพื่อเปลี่ยนสถานะพนักงานจากต้นทุนแรงงานสู่สินทรัพย์เชิงยุทธศาสตร์ที่ยากจะลอกเลียนแบบในโลกยุคปัจจุบัน

เอกสารอ้างอิง

โครงการแผนสืบทอดตำแหน่งและบริหารจัดการผู้มีความสามารถสูง. (2560). รายงานโครงการวางแผนอัตรากำลังคนและบริหารจัดการคนเก่ง. DAD.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2566). สรุปผลการสำรวจประชากรผู้สูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2566. กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). สรุปผลที่สำคัญการสำรวจประชากรผู้สูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567. กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.

Algner, M. (2024). The leaky leadership pipeline a study of career levels and barriers. University of Potsdam.

Axelrod D. (2001). Total internal reflection fluorescence microscopy in cell biology. Traffic (Copenhagen, Denmark), 2(11), 764–774. https://doi.org/10.1034/j.1600-0854.2001.21104.x

Barney, J. B. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99-120.

BTS. (2025). From fragmented to integrated talent a business imperative. https://bts.com/insights/from-fragmented-to-integrated-talent-business-imperative

Cascio, J. (2020). Facing the age of chaos. Medium. https://medium.com/cascio/facing-the-age-of-chaos-b00687b05f25

Chambers, E.G. & Foulon, Mark & Handfield-Jones, Helen & Hankin, Steven & Michaels, Edward. (1998). The war for talent. The McKinsey Quarterly, 3, 44-57.

Chen, S., Westman, M., & Eden, D. (2009). Impact of job insecurity on psychological well-being: Testing conservation of resources theory. Journal of Applied Psychology, 94(3), 734–744. https://doi.org/10.1037/a0014830

Ellingwood, J. (2023). Community college chief academic officers' perceptions of the pipeline for the presidency [Doctoral dissertation, University of Maine]. Electronic Theses and Dissertations. https://digitalcommons.library.umaine.edu/etd/3783

Fuel50. (2025). Integrated Talent management model Building a connected employee lifecycle. https://fuel50.com/2025/07/integrated-talent-management-model/

Halbesleben, J. R., Neveu, J. P., Paustian-Underdahl, S. C., & Westman, M. (2014). Getting to the “COR” online: Seven methods for using conservation of resources theory in organizational research. Journal of Management, 40(5), 1334-1364. https://doi.org/10.1177/0149206314527130

Harbinson, B. (2024). Developing a talent management strategy for succession planning. Queens University.

Hildebrand, U. (2016). Succession planning. Dos and don’ts in human resources management (pp. 201–210). Springer Berlin Heidelberg.

Hirebee. (2025). AI in HR statistics global hiring trends report. https://hirebee.ai/blog/ai-in-hr-statistics/

Hobfoll, S. E. (1989). Conservation of resources: A new attempt at conceptualizing stress. American Psychologist, 44(3), 513–524. https://doi.org/10.1037/0003-066X.44.3.513

Hobfoll, S. E. (2001). The influence of culture, community, and the nested-self in the stress process: Advancing conservation of resources theory. Applied Psychology: An International Review, 50(3), 337–370. https://doi.org/10.1111/1464-0597.00062

Jindal, P., & Shaikh, M. (2021). Talent retention: A mediator of the relationship between talent management strategies and succession planning. Asian Academy of Management Journal, 26(2), 117–142. https://doi.org/10.21315/AAMJ2021.26.2.6

JobSpikr. (2025). The role of people analytics in shaping a data-driven people analytics strategy. https://www.jobspikr.com/blog/people-analytics-strategy-workforce-optimization/

Kolluru, S. (2023). BANI a more complex alternative of VUCA for new leadership. WU Executive Academy.

Menaria, N. (2024). Comparative analysis of VUCA and BANI frameworks. International Journal for Multidisciplinary Research, 6(2), 1-5.

Menezes, R., Gomes, S., & Santos, T. (2025). Integrated talent management and employee retention in knowledge-intensive firms. British Journal of Management and Marketing Studies, 8(4), 112-130.

Meyer, M. (2016). Talent management Strategy, policy and practice. Knowledge Resources.

Mindspring Consulting. (2024). A world that is changing: The VUCA World era has ended, and we have entered the BANI world era, a world of fragility, speculation, and anxiety. https://www.mindspringconsulting.com/what-is-bani-world/

National Statistical Office. (2024). The 2024 survey of the older population in Thailand. Ministry of Digital Economy and Society.

Oracle. (2011). Integrated talent management moving from silos to systems. Human Capital Institute.

Paul, V., Mohammed, H. I., & Godwin, K. (2023). Training and development and working environment as determinants of employee retention: A conceptual framework based on social exchange theory. International Journal of Economics, Management and Political Sciences, 15(2), 54-63.

Qualtrics. (2025). People analytics definition and top guide for HR leaders. https://www.qualtrics.com/articles/employee-experience/people-analytics/

Rani, N., & Joshi, K. (2012). Strategic talent management a sub-system of strategic management. International Journal of Business Management, 2(1), 20-25.

Rothwell, W. J. (2011). Replacement planning: A starting point for succession planning and talent management. International Journal of Training and Development, 15(1), 87-99.

Rothwell, W. J. (2015). Effective succession planning: Ensuring leadership continuity and building talent from within (5th ed.). AMACOM.

Sayyadi, M. (2023). The magic spark model: A new turn in leadership succession planning. Muma Business Review, 7(3), 53-59.

Sigma Assessment Systems. (2025). Top 10 succession planning mistakes: Keeping the plan a secret. https://www.sigmaassessmentsystems.com/top-10-succession-planning-mistakes/

Stephens, T. J. (2016). Succession planning: Resource for achieving objectives following employee exits. Journal of Strategic Management, 4(2), 12-25.

Supi, Noermijati, Wirawan Irawanto, D., & Puspaningrum, A. (2023). Talent management practices and turnover intention: The role of perceived distributive justice and perceived organizational support. Cogent Business & Management, 10(3), 2265089. https://doi.org/10.1080/23311975.2023.2265089

TalentGuard. (2025). The 8 steps of the talent management process. https://www.Talentguard.com/talent-management-model

Teece, D. J. (2007). Explicating dynamic capabilities, The nature and micro-foundations of (sustainable) enterprise performance. Strategic Management Journal, 28(13), 1319-1350.

Teece, D. J., Pisano, G., & Shuen, A. (1997). Dynamic capabilities and strategic management. Strategic Management Journal, 18(7), 509-533.

Talent Management Institute: TMI. (2025). 5 Key components of an effective talent management framework. Talent management Institute.

World Economic Forum. (2025). The future of jobs report 2025. https://www.weforum.org/reports/the-future-of-jobs-report-2025/