ผลของโปรเเกรมการประยุกต์ใช้ทฤษฎีพฤติกรรมตามแผนต่อความตั้งใจ ในการส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน
คำสำคัญ:
ทฤษฎีพฤติกรรมตามแผน, การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่, อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านบทคัดย่อ
การวิจัยกึ่งทดลองนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรเเกรมการประยุกต์ใช้ทฤษฎีพฤติกรรมตามแผนต่อความตั้งใจในการส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านที่ได้รับการสอนตามปกติในหลักสูตรประกาศนียบัตรผู้ช่วยพยาบาล คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง จำนวน 50 ราย คัดเลือกเข้ากลุ่มทดลอง (25 ราย) และกลุ่มควบคุม (25 ราย) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย 2 ส่วน คือ 1) โปรแกรมการพยาบาลโดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีพฤติกรรมตามแผน 2) เครื่องมือที่ใช้ในการรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบประเมินทัศนคติ แบบประเมินการรับรู้ความสามารถ และ แบบประเมินความตั้งใจในการส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน มีความตรงเชิงเนื้อหา เท่ากับ 1.00 ค่าความเที่ยงเท่ากับ .78 .92 และ .93 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปโดยใช้สถิติพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติเปรียบเทียบได้แก่ สถิติที ผลการวิจัยพบว่า (1) กลุ่มทดลองที่ได้รับโปรเเกรมการประยุกต์ใช้ทฤษฎีพฤติกรรมตามแผน มีคะแนนเฉลี่ยความตั้งใจในการส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ (M = 4.58, SD = 0.22) สูงกว่าก่อนได้รับโปรเเกรม (M = 4.24, SD = 0.35) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = 4.25, p < .001) และมีคะแนนเฉลี่ยความตั้งใจในการส่งเสริมเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ (M = 4.58, SD = 0.22) สูงกว่ากลุ่มควบคุม (M = 4.37, SD = 0.40) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = 2.28, p < .05) ผลการวิจัยนี้สามารถเป็นแนวทางในการส่งเสริมอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ให้เกิดทัศนคติที่ดีและมีทักษะในการให้คำแนะนำการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่แก่มารดาหลังคลอดในชุมชน และช่วยสร้างความตั้งใจในการส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในชุมชน ซึ่งเป็นบุคคลสำคัญที่ช่วยเพิ่มอัตราการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวอย่างน้อย 6 เดือนให้ประสบความสำเร็จ
เอกสารอ้างอิง
เกศินี วีรศิลป์ และ ธนวัฒน์ กาฬภักดี. (2564). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการดำเนินการหมู่บ้านจัดการสุขภาพตำบลร้องกวาง อำเภอร้องกวางจังหวัดแพร่. วารสารรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, 1(5), 1-10.
ขนิษฐา เมฆกมล. (2561). การส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่: แนวปฏิบัติในชุมชน. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้, 5(3), 274-286.
จุฬาลักษณ์ แก้วสุก, ขวัญใจ รุ่งเรือง, และ ฐิตารีย์ พันธุ์วิชาติกุล. (2564). การส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด-19. วารสารพยาบาลสภากาชาดไทย, 14(2), 50-62.
ชฎารัตน์ แก้วเวียงเดช, พัดชา หิรัญวัฒนกุล, และ สมเสาวนุช จมูศรี. (2560). ผลของการส่งเสริมความรู้ ทัศนคติ และทักษะการปฏิบัติเกี่ยวกับการส่งเสริม การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่แก่แกนนำอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ, 35(3), 89-97.
นงลักษณ์ คำสวาสดิ์, สมทรง บุตรตะ, ชุติมา อันเนตร์, และวารินทร์ โยธาฤทธิ. (2566). สภาพปัญหาการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ของแม่หลังคลอดในโรงพยาบาลช่วงโควิดในประเทศไทย: การวิจัยเชิงคุณภาพแบบบรรยาย. วารสารวิจัยและพัฒนาด้านสุขภาพ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา, 9(2), 191-204.
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง การประกาศเกียรติคุณอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านดีเด่น พ.ศ. 2567. (2568, 2 ธันวาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 141 ตอนพิเศษ 56 ง หน้า 3-5.
พิมลรัตน์ ชื่นบาน และ ยุทธนา แยบคาย. (2566). รูปแบบการปฏิบัติงานนมแม่ และอนามัยแม่และเด็กของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 8(12), 184-197.
พิชฏา อังคะนาวิน, ธัญญมล สุริยานิมิตรสุข, กิตติพร ประชาศรัยสรเดช, ชุลีพรวรรณ กษมานนท, และ รุจิตรา วันวิชา. (2562). ผลของโปรแกรมการส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ของอาสาสมัครสาธารณสุขชุมชนที่มีต่อความรู้และทักษะในการให้คำแนะนำแก่มารดาที่เลี้ยงลูกด้วยนมแม่. วารสารวิชาการ สถาบันวิทยาการจัดการแห่งแปซิฟิค, 5(2), 411-419.
เพชรา ทองเผ้า, ดาราพร รักหน้าที่, กาญจนา ปัญญาธร,และ วัลภา ศรีบุญพิมพสวย. (2565). ความรู้ ทัศนคติ และการมีส่วนร่วมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ในการส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่. วารสารสุขภาพและการศึกษาพยาบาล, 28(1), 1-15.
รําพึง นุ่มสารพัดนึก. (2565). การพัฒนาศักยภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจําหมู่บ้าน (อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน) หมอประจําบ้าน ในการควบคุมป้องกันโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 จังหวัดนครนายก. วารสารโรงพยาบาลสิงห์บุรี, 31(2), 118-130.
เวณุกา พรกุณา, เอมอร บุตรอุดม, สุธิดา อินทรเพชร, วรรณา ปิยะเศวตกุล, ทิพวรรณ โคตรตาแสง, และพรผกาย์ ต้นทอง. (2569). ผลของโปรแกรมส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่สําหรับหญิงตั้งครรภ์แรก ต่อความรู้ ทัศนคติ การคล้อยตามกลุ่มอ้างอิง การรับรู้ความสามารถและความตั้งใจในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียว 6 เดือน. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้, 13(1), e282501. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/scnet/article/view/282501/189751
ศศิกานต์ กาละ, รังสินันท์ ขาวนาค, กนกวรรณ เธียรมนตรี, นิตยา ไชยรัตน์, ศศิมา ศรีเพ็ชร, และ อิงหทัย ดำจุติ. (2561). การพัฒนาโปรแกรมฝึกอบรมจิตอาสาเพื่อส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในชุมชน. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้, 5(2), 16-29.
ศศิมา ศรีเพ็ชร และ ศศิกานต์ กาละ. (2565). ผลของโปรแกรมการพยาบาลโดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีพฤติกรรมตามแผนต่อความตั้งใจในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ของมารดาวัยรุ่นหลังคลอด. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้, 9(2), 26-39.
สุทัศน์ ทองชัย. (2567). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสร้างเสริมสุขภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน) อำเภอเมืองสมุทรสาคร จังหวัดสมุทรสาคร. วารสารสาธารณสุขมูลฐาน (ภาคกลาง), 38(3), 13-26.
สุภาพันธ์ จันทร์ศิริ, วรรณา พาหุวัฒนกร, และฉวีวรรณ อยู่สําราญ. (2560). อิทธิพลของทัศนคติ การคล้อยตามกลุ่มอ้างอิง และการรับรู้สมรรถนะแห่งตนต่อความตั้งใจในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวในสตรีตั้งครรภ์วัยรุ่น. วารสารพยาบาลศาสตร์, 35(4), 49-60.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2563). โครงการสำรวจสถานการณ์เด็กและสตรีในประเทศไทย พ.ศ. 2562, รายงานผลฉบับสมบูรณ์. สำนักงานสถิติแห่งชาติ ประเทศไทย.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2566). การสำรวจสถานการณ์เด็กและสตรีในประเทศไทย พ.ศ. 2565, รายงานผล ฉบับสมบูรณ์. สำนักงานสถิติแห่งชาติ ประเทศไทย.
สำนักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย. (2568). การปกป้อง ส่งเสริม สนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ สถานการณ์ของตัวชี้วัด 3.3 “ร้อยละของทารกแรกเกิดจนถึงอายุต่ำกว่า 6 เดือนกินนมแม่อย่างเดียว” ปีงบประมาณ 2568. https://hp.anamai.moph.go.th/web-upload/4xceb3b571ddb7071ad132d75876bc41d/tinymce/OPDC/OPDC2568F/IDC33/OPDC2568_IDC3-3_01-1.pdf
อัญชลี งามผิว, พรรณี บัญชรหัตถกิจ, และทัศพร ชูศักดิ์ (2566). ปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จในการนำนโยบาย อสม. หมอประจำบ้านไปปฏิบัติในพื้นที่จังหวัดนครนายก. วารสารการแพทย์และสาธารณสุขเขต 4, 14(3), 11-22.
Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational behavior and human decision processes, 50(2), 179-211.
Arshad, S. M., Khani-jeihooni, A., Moradi, Z., Kouhpayeh, S. A., Kashfi, S. M., & Dehghan, A. (2017). Effect of theory of planned behavior-based educational intervention on breastfeeding behavior in pregnant women in Fasa City, Iran. Journal of Education and Community Health, 4(2), 55-63.
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates, Publishers.
Mohammadi Zeidi, I., Pakpour Hajiagha, A., & Mohammadi Zeidi, B. (2015). Effectiveness of educational intervention on exclusive breast feeding in primipara women: application of planned behavior theory. Razi Journal of Medical Sciences, 21(127), 12-23.
Polit, D.F., & Beck, C.T. (2012). Nursing research: Principles and methods (7th ed.). Lippincott Williams & Wilkins.
Rasoli, H., Masoudy, G., Ansari, H., & Bagheri, H. (2020). Effect of education based on extended theory of planned behavior on exclusive breastfeeding in pregnant women in Darmian in 2017. Health Scope, 9(3), 1-6.
United Nations Children's Fund. (2023). Infant and young child feeding. https://data.unicef.org/topic/nutrition/infant-and-young-child-feeding/
World health organizations. (2019). A campaign to promote breastfeeding in an occasion of mother's day and world breastfeeding week in THAILAND. https://www.who.int/thailand/news/detail/06-08-2019-a-campaign-to-promote-breastfeeding-in-an-occasion-of-mother's-day-and-world-breastfeeding-week-in-thailand
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 มหาวิทยาลัยคริสเตียน
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
