ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการป้องกันฝุ่นละอองขนาดเล็กกว่า 2.5 ไมครอน (PM2.5) ของผู้สูงอายุ จังหวัดสมุทรปราการ
คำสำคัญ:
ฝุ่นละอองขนาดเล็กกว่า 2.5 ไมครอน, พฤติกรรมป้องกัน, ผู้สูงอายุบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับพฤติกรรมการป้องกันฝุ่น PM2.5 และปัจจัยทำนายพฤติกรรมการป้องกันฝุ่น PM2.5 กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้สูงอายุ 464 คน ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ที่มีปริมาณฝุ่น PM2.5 เกินเกณฑ์มาตรฐาน จังหวัดสมุทรปราการ โดยการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถาม 7 ส่วน ได้แก่ คุณลักษณะส่วนบุคคล ความรู้ในการป้องกันฝุ่น PM2.5 ทัศนคติในการป้องกันฝุ่น PM2.5 การรับรู้เกี่ยวกับภาวะเสี่ยงและการป้องกันฝุ่น PM2.5 การรับข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับการป้องกันฝุ่น PM2.5 ปัจจัยด้านสภาพแวดล้อม และพฤติกรรมการป้องกันฝุ่น PM2.5 ซึ่งมีค่าความตรงเชิงเนื้อหาอยู่ระหว่าง 0.81 - 1.00 และ ค่าความเที่ยงของแบบสอบถาม ความรู้ในการป้องกันฝุ่น PM2.5 เท่ากับ 0.80 ทัศนคติในการป้องกันฝุ่น PM2.5 เท่ากับ 0.86 การรับรู้เกี่ยวกับภาวะเสี่ยงและการป้องกันฝุ่น PM2.5 เท่ากับ 0.83 การรับข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับการป้องกันฝุ่น PM2.5 เท่ากับ 0.85 และพฤติกรรมการป้องกันฝุ่น PM2.5 เท่ากับ 0.82 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน ผลการศึกษา พบว่า ผู้สูงอายุส่วนใหญ่ (ร้อยละ 75.20) มีพฤติกรรมการป้องกันฝุ่น PM2.5 อยู่ในระดับสูง ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันฝุ่น PM2.5 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ เพศ อายุ รายได้ ระดับการศึกษา โรคประจำตัว ทัศนคติในการป้องกันฝุ่น PM2.5 การรับรู้เกี่ยวกับภาวะเสี่ยงและการป้องกันฝุ่น PM2.5 การรับข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับการป้องกันฝุ่น PM2.5 และระยะเวลาที่มีกิจกรรมกลางแจ้ง ปัจจัยที่สามารถทำนายพฤติกรรมการป้องกันฝุ่น PM2.5 ได้แก่ การมีโรคประจำตัว (b =0.901, p=0.032) ทัศนคติในการป้องกันฝุ่น PM2.5 (b=0.170, p<0.001) การรับรู้เกี่ยวกับภาวะเสี่ยงและการป้องกันฝุ่น PM2.5 (b =0.118, p<0.012) และการรับข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับการป้องกันฝุ่น PM2.5 (b =0.707, p<0.001) โดยร่วมกันทำนายได้ร้อยละ 41.70 (R2=0.417, p=0.05) ผลการวิจัยนี้ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการมีโรคประจำตัวในผู้สูงอายุแสดงถึงพฤติกรรมที่ดีในการป้องกันตนเอง รวมไปถึงการส่งเสริมทัศนคติ การรับรู้ความเสี่ยง และการรับข้อมูลข่าวสารในผู้สูงอายุ เพื่อนำไปใช้ในการกำหนดนโยบายและพัฒนากลยุทธ์ที่เหมาะสมกับบริบทชุมชนในการป้องกันฝุ่น PM2.5 อย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
กัลยา วานิชย์บัญชา. (2559). การวิเคราะห์สถิติ : สถิติสำหรับการบริหารและวิจัย (พิมพ์ครั้งที่ 16). โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
กรมควบคุมมลพิษ. (2566). รายงานสถานการณ์มลพิษของประเทศไทยปี 2566. https://www.pcd.go.th/wp-content/uploads/2024/06/pcdnew-2024-06-27_07-41-54_220443.pdf
กรมควบคุมโรค. (2563). การประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันควบคุมโรคและภัยสุขภาพของประชาชนไทยประจำปี 2563. https://shorturl.asia/WLMq3
กรมอนามัย. (2563). การศึกษาการรับรู้และพฤติกรรมการป้องกันสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดเล็กกว่า 2.5 ไมครอน (PM2.5) ของประชาชนในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล (รายงานผลการวิจัย). กองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ, กรมอนามัย.https://hia.anamai.moph.go.th/th/news-anamai/download/?did=205839&id=100490&reload=
กองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ. (2563). สรุปการดำเนินงานของกรมอนามัย กรณีฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5. https://hia.anamai.moph.go.th/th/news-anamai/176206
จรินทร โคตรพรม, ณฐมน โจมแพง, ประภากร ศรีสง่า, และณัติยา พรหมสาขา ณ สกลนคร. (2567). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่น PM2.5 ของผู้สูงอายุในพื้นที่มลพิษข้ามแดน. วารสารวิจัยสุขภาพและการพยาบาล, 40(3), 35-45.
พัทธนันท์ วิวัฒนไพศาล. (2567). ความรู้ เจตคติ และพฤติกรรมการป้องกันฝุ่น PM2.5 ของประชาชนอายุ 18-60 ปี ในเขตกรุงเทพมหานคร. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน, 10(2), 161-176.
ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ. (2567). ปี 67 คนไทยป่วยโรคมลพิษทางอากาศกว่า 12 ล้าน มุ่งแก้ปัญหาฝุ่นพิษ PM 2.5. https://www.hfocus.org/content/2024/12/32685?utm_source=chatgpt.com
ศศิวรรณ ทัศนีย์เอี่ยม, นัมพร อินสิน, วิลาวัณย์ คุ้มหาญ, จรินทร์ทิพย์ โฉมไชยพล, นีรานุต วอนไทสงค์, วิบูลย์สุข ตาลกุล และ ภูวสิษฐ์ ภูววรรณ. (2564). ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการป้องกันอันตรายต่อสุขภาพจากการสัมผัสฝุ่นละอองในผู้สูงอายุในชุมชนกึ่งเมือง. วารสารสาธารณสุขไทย. 52(2), 120-130.
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2567). สุขภาพคนไทย2567. https://www.thaihealthreport.com/file_book/601-Thaihealth-report-2567-edit20240509.pdf
สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดสมุทรปราการ. (2566). ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. https://www.samutprakan.go.th.com
สำนักงานสถิติจังหวัดสมุทรปราการ. (2566). ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลังในโลกของ “สังคมผู้สูงอายุ”. https://smprakan.nso.go.th/images/1/old67.pdf
หัทยา มาลัยเจริญ, ธานินทร์ สุธีประเสริฐ, ธนิฏฐา ทองนาค, และวัชรินทร์ โกมลมาลัย. (2565). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากฝุ่นละอองขนาดเล็ก 2.5 ไมครอน (PM2.5) ของประชาชนตำบลหน้าพระลาน อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดสระบุรี. วารสารศาสตร์สาธารณสุขและนวัตกรรม, 2(3), 82-97.
Armen, A. (2024). World air quality report. https://www.iqair.com/newsroom/waqr-2024-pr?utm_source=chatgpt.com
Ayushi S., Hsi-yu H., Jia-Yi L., Shih-Chun C. Lung., Huey-Jen S., Ching-Fen S., Nai-Tzu C., Pei-Chih W., Cheng-Yu L., Sheng-Fu L., Tain-Junn C., Ta-Chien C., Yaw-Shyan T., Hsin-Ying C. & Yu-Chun W. (2024). Assessment of PM2.5-associated mortality burden among the elderly: Insights into demographic, socio-economic, and geographic factors. Air Quality, Atmosph ere & Health, 17(1), 1535-1545.
Best, J. W. (1970). Research in education. Prentice.
Borson, S., Scanlan, J. M., Chen, P., & Ganguli, M. (2000). The Mini-Cog: A cognitive "vital signs" measure for dementia screening in multi-lingual elderly. International Journal of Geriatric Psychiatry, 15(11), 1021–1027.
Daniel, W. W. & Cross, C. L. (2013). Biostatistics: A foundation for analysis in the health sciences (10th ed.). John Wiley and Sons, Hoboken.
Hafner, A. W. (1998). Descriptive statistical techniques of librarians (2nd ed.). American Library Association.
Health Effects Institute. (2024). State of global air 2024 (Special Report). Health Effects Institute. https://www.healthdata.org/research-analysis/library/state-global-air-2024
Kim, J., Jang, Y., Hu, H., Kim, Y., Kim, B., Yoo, S. J., Lee, J.-B., Eun, S.-H., Hong, S.-C., Jin, H., & Woo, J.-H. (2025). Analysis of health impacts from future air quality changes considering the aging population in Korea. Atmosphere, 16(1), 41.
Nawahda, A. (2013). The association of PM2.5 and surface ozone with asthma prevalence among school children in Japan: 2006–2009. Journal of Environmental Protection, 4(10), 996–1002.
Park, M. K., & Kim, G. S. (2020). Factors influencing health behavior related to particulate matter in older adults. Journal of Korean Academy of Community Health Nursing, 30(2), 135–144.
Phosri, A., Ueda, K., Phung, V. L. H., Tawatsupa, B., Honda, A., Takano, H. (2019). Effects of ambient air pollution on daily hospital admissions for respiratory and cardiovascular diseases in Bangkok, Thailand. Science of the Total Environment, 651(1), 1144-1153.
Weng, Y. L., Liang, C. C., Tseng, C. C., Lee, S. Y., & Yeh, G. L. (2021). A survey of PM2.5 preventive behavioral intention and related factors among community elderly in Northern Taiwan. Environmental Health Insights, 15, 1–9.
World Health Organization. (2024). Who global air quality guidelines. https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/who-global-air-quality-guidelines?utm_source=chatgpt.com
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 มหาวิทยาลัยคริสเตียน
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
