สมรรถนะพยาบาลเฉพาะทางการบำบัดทดแทนไต: แนวทางการพัฒนาคุณภาพการดูแลผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้าย

ผู้แต่ง

  • ชลชญา บุญจันทร์ตรี หน่วยไตเทียม ศูนย์การแพทย์กาญจนาภิเษก คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
  • ณัฐชมนต์ วรพัฒน์วัชรกุล หน่วยไตเทียม ศูนย์การแพทย์กาญจนาภิเษก คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล

คำสำคัญ:

โรคไตวายเรื้อรังระยะสุดท้าย, การบำบัดทดแทนไต, สมรรถนะพยาบาล, คุณภาพการดูแล

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้เป็นการสังเคราะห์องค์ความรู้เกี่ยวกับสมรรถนะของพยาบาลเฉพาะทางการบำบัดทดแทนไตและแนวทางการพัฒนาคุณภาพการดูแลผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้ายโดยทบทวนวรรณกรรมและเอกสารทางวิชาการที่เกี่ยวข้องทั้งในและต่างประเทศรวมถึงแนวปฏิบัติทางคลินิกและมาตรฐานวิชาชีพพยาบาลเพื่อนำเสนอกรอบสมรรถนะหลักที่จำเป็นสำหรับพยาบาลเฉพาะทางในการให้การดูแลผู้ป่วยที่ได้รับการบำบัดทดแทนไตทั้ง3รูปแบบได้แก่การฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม การล้างไตทางช่องท้อง และการปลูกถ่ายไต
ผลลัพธ์ที่ได้จากการศึกษาพบว่าสมรรถนะหลักของพยาบาลเฉพาะทางการบำบัดทดแทนไตประกอบด้วย 9 หัวข้อสำคัญ ได้แก่ 1)สมรรถนะด้านการปฏิบัติการพยาบาลทางคลินิก 2)สมรรถนะด้านเทคโนโลยีและทักษะการใช้เครื่องมือฟอกไต 3)สมรรถนะด้านการสอนและการให้คำปรึกษา 4)สมรรถนะด้านจริยธรรมและความเป็นมืออาชีพ 5)สมรรถนะด้านการใช้เทคโนโลยีสาร 6)สมรรถนะด้านการสื่อสารและการทำงานเป็นทีม 7)สมรรถนะด้านการป้องกันและควบคุมการติดเชื้อ 8)สมรรถนะด้านคุณภาพและงานวิจัย 9) สมรรถนะด้านผู้นำและบริหารจัดการ
การพัฒนาคุณภาพการดูแลสามารถดำเนินการผ่าน4แนวทางหลักคือการพัฒนาศักยภาพบุคลากรอย่างต่อเนื่องผ่านการฝึกอบรมและการพัฒนาทางคลินิกการจัดทำและใช้แนวปฏิบัติทางคลินิกที่เป็นมาตรฐานการพัฒนาระบบติดตามประเมินผลและตัวชี้วัดคุณภาพและการส่งเสริมการทำงานเป็นทีมสหสาขาวิชาชีพ ซึ่งส่งผลให้ผู้ป่วยได้รับการดูแลที่มีคุณภาพ ลดภาวะแทรกซ้อน และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

คำสำคัญ:โรคไตวายเรื้อรังระยะสุดท้าย/การบำบัดทดแทนไต/สมรรถนะพยาบาล/คุณภาพการดูแล

เอกสารอ้างอิง

Sudto C, Steannoppakao P, Chalakbang W. The competency factors of teachers in learning management in the 21st century in educational institutions under the Office of the Promotion of Non-Formal Education and Informal Education. J Roi Kaensarn Acad. 2023;8(5):633-44 [in Thai].

Epstein RM, Hundert EM. Defining and assessing professional competence. JAMA. 2002;287(2):226-35. doi:10.1001/jama.287.2.226.

International Council of Nurses. ICN framework of competencies for the generalist nurse. Geneva: ICN; 2020.

Takase M. The relationship between the level of nurse competence and the length of clinical experience: a tentative model for nurses' competence development. J Clin Nurs. 2013;22(9-10):1400-10.

World Health Organization. Chronic kidney disease [Internet]. Geneva: WHO; 2023 [cited 2025 Nov 19]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/chronic-kidney-disease

Department of Medical Services, Ministry of Public Health. Report on chronic kidney disease situation in Thailand 2022. Bangkok: Department of Medical Services; 2022 [in Thai].

Flythe JE, Kimmel SE, Brunelli SM. Rapid fluid removal during dialysis is associated with cardiovascular morbidity and mortality. Kidney Int. 2011;79(2):250-7. doi:10.1038/ki.2010.383.

National Health Security Office. Expenditure report on chronic kidney disease care, fiscal year 2022. Nonthaburi: National Health Security Office; 2023 [in Thai].

Thaiyuenwong J, Mahatanan N, Jiravaranun S, Boonyakarn A, Rodpai S, Eiam-Ong S, et al. Nationwide peritoneal dialysis nurse training in Thailand: 3-year experience. J Med Assoc Thai. 2011;94(4):162-6 [in Thai].

Thai PBS World. Nephrology nurses cry foul over requirement to take new training course [Internet]. 2025 [cited 2025 Nov 21]. Available from: https://world.thaipbs.or.th/detail/57383?utm_source=chatgpt.com [in Thai].

Thongjam R, Phrakhrubhavanabodhikun. Ethics in nursing practice. J Grad MCU KhonKaen Campus. 2020;7(1):29-44 [in Thai].

Sinlapawithayatorn B, Jitpakdee B. The use of health information technology in nursing for patient safety. J Nurs Health Care. 2020;38(2):6-14 [in Thai].

Kaewchana S, Anusornseangiam W. Development of multidisciplinary care model for chronic kidney disease patients at Nangrong Hospital. Thai J Pharm Pract. 2020;12(4):195-206 [in Thai].

O'Shea DJ. Relationship-building skills. 7th ed. Boston: McGraw; 1988.

Jaruma B, Konnaimuang P. Methods for developing effective communication skills. MCU Human Rev. 2020;5(1):409-23 [in Thai].

Johnson C, Williams D. Competency-based nursing education: current trends and future directions. Nurse Educ Today. 2022;55:100-10.

Hermalia P, Yetti K, Adam M. Nurses competence and hemodialysis adequacy achievement. Enferm Clin. 2021;31(S2):126-9.

Thailand Nursing and Midwifery Council. Announcement on competencies of graduates with bachelor's degree, master's degree, doctoral degree in nursing science, advanced nursing training program with diploma and received diploma/certificate showing expertise in specific nursing and midwifery and specific nursing in nursing science [Internet]. 2018 [cited 2024 Jul 17]. Available from: https://www.tnmc.or.th/images/userfiles/files/004.pdf [in Thai].

American Nephrology Nurses Association (ANNA). Nephrology nursing scope and standards of practice. 8th ed. New Jersey: ANNA; 2021.

Thailand Renal Replacement Therapy Registry (TRT Registry). Annual report on renal replacement therapy in Thailand. Bangkok: Department of Medical Services; 2023 [in Thai].

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-08

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ