ผลของโปรแกรมการจัดการอาการร่วมกับการบริหารกาย-จิตแบบชี่กงต่ออาการเหนื่อยล้า อาการนอนไม่หลับและอาการ วิตกกังวล ในผู้ที่เป็นมะเร็งเต้านมที่ได้รับยาเคมีบำบัดแบบเสริม

อรุณศรี  สารธิมา; นพมาศ  พัดทอง

ผู้แต่ง

อรุณศรี สารธิมา คณะพยาบาลศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
นพมาศ พัดทอง คณะพยาบาลศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

คำสำคัญ:

ผู้ที่เป็นมะเร็งเต้านมที่ได้รับเคมีบำบัดแบบเสริม, การจัดการกับอาการร่วมกับการบริหารกาย-จิตแบบชี่กง, อาการเหนื่อยล้า, อาการนอนไม่หลับ, อาการวิตกกังวล

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบศึกษาผลของโปรแกรมการจัดการอาการร่วมกับการบริหารกาย-จิตแบบชี่กงต่ออาการเหนื่อยล้า นอนไม่หลับและอาการวิตกกังวล ในผู้ที่เป็นมะเร็งเต้านมที่ได้รับเคมีบำบัดแบบเสริม

รูปแบบการวิจัย: การวิจัยครั้งนี้เป็นงานวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi Experimental Research)

วิธีดำเนินการวิจัย: กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ที่เป็นมะเร็งเต้านมในระยะที่ 1-3 อายุตั้งแต่ 20 ปีขึ้นไป ได้รับยาเคมีบำบัดเสริม จำนวน 42 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 21 คน กลุ่มควบคุมได้รับการพยาบาลตามปกติ ในขณะที่กลุ่มทดลองได้รับการพยาบาลตามปกติร่วมกับโปรแกรมการจัดการอาการร่วมกับการบริหารกาย-จิตแบบชี่กง ตามแนวคิดการจัดการอาการของ Dodd และคณะ (2001) และแนวคิดการบริหารกาย-จิตแบบชี่กง ของ เทอดศักดิ์ เดชคง (2545) เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล คือ 1.แบบบันทึกข้อมูลส่วนบุคคล 2. แบบบันทึกข้อมูลเกี่ยวกับโรคมะเร็ง 3. แบบประเมินอาการ ได้แก่ แบบประเมินอาการเหนื่อยล้า แบบประเมินอาการนอนไม่หลับ แบบประเมินอาการวิตกกังวล วิเคราะห์หาค่าความเที่ยงของเครื่องมือโดยหาค่าสัมประสิทธิ์อัลฟาครอนบาค ได้ค่าความเที่ยงเท่ากับ .96, .81, และ .80 ตามลำดับ และ วิเคราะห์ข้อมูลโดยหาค่าเฉลี่ย ร้อยละ ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติทดสอบที

ผลการศึกษา

1. คะแนนเฉลี่ยอาการเหนื่อยล้า การนอนไม่หลับ และอาการวิตกกังวลภายหลังการร่วมโปรแกรมของกลุ่มทดลอง 2.16 (0.70), 6.67 (2.57) และ 34.85 (4.57) ตามลำดับ กลุ่มควบคุม 3.85 (0.76), 14.14 (1.27) และ 47.85 (4.07) ตามลำดับ
2. คะแนนเฉลี่ยอาการเหนื่อยล้า อาการนอนไม่หลับ และอาการวิตกกังวลของกลุ่มที่ได้รับโปรแกรมการจัดการกับอาการร่วมกับการบริหารกาย-จิตแบบชี่กงต่ำกว่ากลุ่มที่ได้รับการพยาบาลตามปกติ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05

สรุป: โปรแกรมการจัดการกับอาการร่วมกับการบริหารกาย-จิตแบบชี่กงสามารถบรรเทาอาการเหนื่อยล้า นอนไม่หลับและอาการวิตกกังวล ในผู้ที่เป็นมะเร็งเต้านมที่ได้รับเคมีบำบัดแบบเสริมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เอกสารอ้างอิง

Sung, H., Ferlay, J., Siegel, R. L., Laversanne, M., Soerjomataram, I., Jemal, et al. Global cancer statistics 2020: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA: a cancer journal for clinicians. 2021; 71(3): 209-249.

Cancer association of Thailand. Breast surgical oncology Thai breast disease society. Bangkok: 2018. [In Thai]

Dusrak D. Nursing care for patients with cancer. Bangkok: Danex intercorporation company limilted; 2017. [In Thai]

Pereira MG, Ribeiro C, Ferreira G, Machado JC, Leite Â. The indirect effect of body image on distress in women with breast cancer undergoing chemotherapy. Health Psychol Rep. 2021 Feb 17; 10(1):47-57. doi:10.5114/hpr.2022. 113381. PMID: 38084367; PMCID: PMC10501426.

Dodd, M., Janson, S., Facione, N., et al. Advancing the science of symptom management. Journal of advanced nursing. 2001:33(5):668-676.

Bower, J. E., Ganz, P. A., Desmond, K. A., et al. Fatigue in breast cancer survivors: occurrence, correlates, and impact on quality of life. Journal of clinical oncology. 2000; 18(4): 743.

Lacourt TE, Kavelaars A, Tripathy D, Heijnen CJ. Associations between fatigue and cellular metabolism in breast cancer patients: A longitudinal study. Psychoneuroendocrinology. 2022 Oct; 144: 105866.doi: 10.1016/j.psyneuen. 2022. 105866. Epub 2022 Jul 11. PMID: 35853380; PMCID: PMC12147089.

Lopsunthorn N et al. The Effects of Cancer - Related Fatigue Symptom Management Program through Walking Exercise and Pray Therapy on Quality of Life of Breast Cancer Patients. Journal of the Army Medical Department. 2018; 19 (Special issue): 88-99. [In Thai]

Weng, Y. P., Hong, R. M., Chen, V. C. H., Tsai, C. J., et al. Sleep Quality and Related Factors in Patients with Breast Cancer: A Cross-Sectional Study in Taiwan. Cancer Management and Research. 2021; 13:4725.

Suwisith, N., Hanucharurnkul, S., Dodd, M., Vorapongsathorn, T., Pongthavorakamol, K., & Asavametha, N. Symptom clusters and functional status of women with breast cancer. Pacific Rim International Journal of Nursing Research. 2008; 12(3): 153-165.

Kasetwetin S, Prommin Na.Effects of Providing Information on Anxiety In Breast Cancer Patients Before surgery. udhhosmj [internet]. 2018 Dec. 4 [cited 2025 Jun. 15];25(2):162-70. [In Thai]

Wattananukij P, Srimorakot P, Pongthavornkamol K, Chuthapisith S. Factors predicting anxiety and depression among newly diagnosed breast cancer patients. J Royal Thai Army Nurses [Internet]. 2019 Aug 21 [cited 2025 Jun 15];20(2):262–71. Available from: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JRTAN/article/view/ 171765 [In Thai]

Dodd, M. J., Miaskowski, C., & Paul, S. M. Symptom clusters and their effect on the functional status of patients with cancer. In Oncology nursing forum. 2001; 28(3)

Liu, W., Schaffer, L., Herrs, N., Chollet, C., & Taylor, S. Improved sleep after Qigong exercise in breast cancer survivors: A pilot study. Asia-Pacific journal of oncology nursing; 2015; 2(4): 232-9.

Terdsak Dechkong. Qigong, a powerful method for healing. Bangkok: Moh-Chao-Ban Publishing House; 2009

Piper, B. F., Dibble, S. L., Dodd, M. J., et al. The revised Piper Fatigue Scale: psychometric evaluation in women with breast cancer. In Oncology nursing forum. Oncology Nursing Society. 1998; 25(4): 677-684

Keawphang P. Ralationships between selected factors and insomnia in adult cancer patients [Thesis Submitted in Partial Fulfillment of the Requirements for the Degree of Master of Nursing Science Program]. Bangkok: Chulalongkorn University; 2004. [In Thai]

Zeng Y, Luo T, Xie H, Huang M, Cheng ASK. Health benefits of Qigong or Tai Chi for cancer patients: a systematic review and meta-analyses. Complement Ther Med. 2014 Feb; 22(1):173–86. doi: 10.1016/j.ctim.2013.11.010.