วาทกรรมชุมชนต่อความเป็นแม่และการเลี้ยงดูเด็ก ในพื้นที่ชุมชนแห่งหนึ่งในภาคเหนือของไทย

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษากระบวนการสร้างวาทกรรมความเป็นแม่และการเลี้ยงดูเด็กในชุมชน และผลกระทบของวาทกรรมต่อความเป็นแม่และการเลี้ยงดูเด็กในชุมชน

แบบแผนการวิจัย: การศึกษานี้ดำเนินการวิจัยโดยใช้การวิจัยเชิงคุณภาพแบบวาทกรรมวิเคราะห์เชิงวิพากษ์

วิธีดำเนินการวิจัย: ผู้ให้ข้อมูล จำนวน 90 คน ประกอบด้วย 1) ผู้ให้ข้อมูลหลัก เป็นผู้ที่มีความรอบรู้ข้อมูลอย่างลึกซึ้ง จำนวน 84 คน ได้แก่ ปราชญ์ ผู้นำชุมชน บุคลากรสุขภาพ แกนนำกลุ่มองค์กร ครูในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กและในโรงเรียน ผู้นำศาสนา หญิงตั้งครรภ์ แม่หลังคลอด สมาชิกในครอบครัวแม่และเด็ก อาสาสมัคร ผู้บริหารและเจ้าหน้าที่ในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น แกนนำศูนย์พัฒนาครอบครัว และ 2) ผู้ให้ข้อมูลทั่วไป 6 คน ได้แก่ สมาชิกในชุมชนและผู้ที่เกี่ยวข้องในการดูแลแม่และเด็ก คัดเลือกแบบเจาะจงและแบบสโนว์บอลล์ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกตแบบมีส่วนร่วม สนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลโดยวิธีการวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์และวิเคราะห์เชิงเนื้อหา

ผลการวิจัย: ผลการศึกษาแบ่งเป็น 3 ส่วน ได้แก่ 1) ความหมายของความเป็นแม่และการเลี้ยงดูเด็ก เป็นกระบวนที่สะท้อนถึงการตีความและสะท้อนอัตลักษณ์ความเป็นแม่และการเลี้ยงดูเด็กผ่านมุมมองเชิงวัฒนธรรมของทั้งแม่ ครอบครัว และผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องในการดูแลแม่และเด็กในชุมชน โดยถูกถ่ายทอดในรูปแบบของภาษาและใช้สื่อสารในชุมชนพบว่ามีความหมายเชื่อมโยงกัน 2) วาทกรรมความเป็นแม่และการเลี้ยงดูเด็กเป็นกระบวนการสะท้อนถึงการแสดงออกทางความคิดความเชื่อผ่านคำพูด ภาษาหรือวาทกรรม มี 2 อัตลักษณ์ คือ วาทกรรมเสริมพลังอำนาจและวาทกรรมพึ่งพา และ 3) ผลกระทบของวาทกรรมความเป็นแม่และการเลี้ยงดูเด็กเป็นภาคปฏิบัติทางสังคมวัฒนธรรมของวาทกรรมที่ทำให้เกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมความเป็นแม่และการเลี้ยงดูเด็กที่เหมาะสม รวมทั้งการเกิดแนวทางใหม่ในการดูแลแม่และเด็กในชุมชน

สรุป: ผลการศึกษาสะท้อนให้เห็นองค์ความรู้ใหม่ที่ว่าความหมายของความเป็นแม่และการเลี้ยงดูเด็กมีความเชื่อมโยงกันเมื่อถูกสะท้อนผ่านมุมมองเชิงวัฒนธรรม และกระบวนการตีความหมายของแม่และการเลี้ยงดูเด็กที่ถูกถ่ายทอดในรูปแบบภาษานั้นสะท้อนให้เห็นถึงการผลิตสร้างวาทกรรมใหม่ที่เป็นวาทกรรมเสริมพลังอำนาจอันนำไปสู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการดูแลสุขภาพของแม่ที่ดีและแนวทางในการดูแลแม่และเด็กในชุมชน ซึ่งพยาบาลและผดุงครรภ์ผู้ที่มีบทบาสำคัญในการขับเคลื่อนการพัฒนาระบบการดูแลแม่และเด็กสามารถนำใช้เป็นเครื่องมือในการเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนในการพัฒนาระบบการดูแลแม่และเด็กและส่งเสริมความเป็นแม่และการเลี้ยงดูเด็กอย่างเป็นระบบได้