CHEMOTHERAPY INDUCED PERIPHERAL NEUROPATHY, MANAGEMENTS STRATEGIES, AND OUTCOMES AS PERCIEVED BY CANCER PATIENTS

ประไพศรี ปัญญาอิ่นแก้ว; ขนิตฐา หาญประสิทธิ์คำ; นิโรบล กนกสุนทรรัตน์

ผู้แต่ง

ประไพศรี ปัญญาอิ่นแก้ว
ขนิตฐา หาญประสิทธิ์คำ
นิโรบล กนกสุนทรรัตน์

คำสำคัญ:

อาการผิดปกติทางระบบประสาทส่วนปลายจากเคมีบำบัด, วิธีการจัดการอาการ, ผลลัพธ์ของการจัดการอาการผู้ป่วยมะเร็ง, เคมีบำบัด

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงพรรณนาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอาการผิดปกติทางระบบประสาทส่วนปลายจากเคมีบำบัด วิธีการจัดการ และผลลัพธ์ของการจัดการตามการรับรู้ของผู้ป่วยมะเร็ง โดยใช้กรอบแนวคิดการจัดการอาการของดอดด์และคณะ ตัวอย่างเป็นผู้ป่วยที่รับรู้อาการผิดปกติทางระบบประสาทส่วนปลายภายหลังได้รับยาเคมีบำบัดจำนวน 165 ราย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย 1) แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล 2) แบบสอบถามลักษณะอาการผิดปกติทางระบบประสาทส่วนปลายจากเคมีบำบัด และ 3) แบบสอบถามวิธีจัดการอาการและผลลัพธ์ของการจัดการอาการ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติบรรยาย

ผลการวิจัยพบว่า ตัวอย่างรับรู้อาการผิดปกติทางระบบประสาทส่วนปลายจากเคมีบำบัดด้านประสาทรับความรู้สึกมากที่สุด คือ เหน็บชา/ หนักและหนาอวัยวะ รองลงมาเป็นอาการปวดกล้ามเนื้อ ปวดข้อ และปวดแสบร้อน (ร้อยละ 93.3, 83.0, 56.4 และ 15.2 ตามลำดับ) อาการผิดปกติด้านประสาทสั่งการที่พบมากที่สุดได้แก่ กล้ามเนื้ออ่อนแรง รองลงมาเป็นกล้ามเนื้อเกร็งหรือกระตุก หายใจลำบาก กลืนลำบาก และเคี้ยวลำบาก (ร้อยละ 46.7, 27.3, 13.3, 6.7, และ 4.2 ตามลำดับ) และอาการผิดปกติด้านประสาทอัตโนมัติที่พบมากที่สุด ได้แก่ ท้องผูก รองลงมาเป็นอาการเวียนศีรษะ หน้ามืดเป็นลมเมื่อเปลี่ยนท่า และปัสสาวะไม่ออกหรือกลั้นไม่ได้ (ร้อยละ 61.2, 41.2, และ 8.5 ตามลำดับ) ตัวอย่างส่วนใหญ่รับรู้ความรุนแรงและผลรบกวนต่อการทำกิจกรรมของอาการผิดปกติทางระบบประสาทส่วนปลายโดยรวมในระดับปานกลาง ส่วนกิจกรรมที่ถูกรบกวนจากอาการมากที่สุดคือ การเดิน รองลงมาเป็นการยืน และการทรงตัวตามลำดับ วิธีการจัดการอาการผิดปกติทางระบบประสาทส่วนปลายที่ตัวอย่างใช้มากที่สุด ได้แก่ การผ่อนคลาย รองลงมาเป็นการใช้ยา การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม การบริหารร่างกายและการบีบนวด และการรักษาเสริมโดยการใช้สมุนไพรและผลิตภัณฑ์อาหารเสริม (ร้อยละ 87.3, 82.4, 74.5, 69.1, และ 58.2 ตามลำดับ) โดยวิธีการที่มีประสิทธิภาพในการบรรเทาอาการผิดปกติทางระบบประสาทส่วนปลายได้มากที่สุด คือ การใช้ยา รองลงมาได้แก่ การรักษาเสริม

ผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่า อาการผิดปกติทางระบบประสาทส่วนปลายที่เกิดจากยาเคมีบำบัดมีผลต่อการทำกิจกรรมในชีวิตประจำวัน ดังนั้นพยาบาลควรตระหนักและประเมินอาการผิดปกติทางระบบประสาทส่วนปลายเพื่อวางแผนการดูแลให้ผู้ป่วยสามารถจัดการอาการได้อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

Bakitas, M. A. (2007). Background noise the experience of chemotherapy-induced peripheral neuropathy. Nursing Research, 56(5), 323-331.
Blum, L. J. (2005). Clinical implications of using nab paclitaxel in metastatic breast cancer.
Retrived from https://www.oncologypractice. com/co/journal/articles/0203214.pdf
Boonlom, T., Siripitayakunkit, A., kanogsunthornrat, N. (2015). Symptom experiences, symptom
management, and outcomes of persons with diabetes with lower extremity neuropathy. Journal of Nursing and Health Care, 33(3), 16-25.
Chancharean, K. (2005). Population and sample estimation. In P. Jirothkul (Ed.), Nursing Research: Concept, Principle and Practice. (p.85-114). Bangkok: Sangsue.
Dodd, M. J., Janson, S., Facione, N, Faucett, J., Frolicher, E. S., Humphreys, J., ... Taylor, D. (2001). Advancing the science of symptom management. Journal of Advanced Nursing, 33(5), 668 - 676.
Donovan, D. (2009). Management of peripheral neuropathy caused by microtubule inhibitors. Clinical Journal of Oncology Nursing, 13(6), 686-694.
Driessen, C. M. L., de Kleine-Bolt, K. M. E., Vingerhoets, A. J. J. M., Mols, F., & Vreugdenhil, G. (2012). Assessing the impact of chemotherapy-induced peripheral neurotoxicity on the quality of life of cancer patients. Support Care Cancer, 20(4), 877-881.
Garsed, K., Chernova, J., Hastings, M., Lam, C., Marciani, L., & Singh, G. (2013). A randomised trial of ondansetron for the treatment of irritable bowel syndrome with diarrhea. Gut, 63(10),1617-1625.
Gupta, A., & Jakobsson, J. (2014). Acetaminophen, nonsteroidal anti-inflammatory drugs, and cyclooxygenase-2 selective inhibitors: An update. Plastic and Reconstructive Surgery, 134(4), 24s-31s.
Gyneco-oncology Division, Chiang Mai University. (2009). Annual report 2009 gyneco-oncology division. Faculty of Medicine, Chiang Mai University.
Hubjareon, S., & Weerakul, R. (2001). The effects of hot compress with electric blankets on the peripheral neuralgia of colorectal cancer patients receiving oxaliplatin. Thai Cancer Journal, 32(2), 41-53.
Isaacs, B., & Akhtar, A. J. (1972). The set test: A rapid test of mental functional in old people. Age and Aging, 1(4), 222-226.
Katsumata, K. (2011). Dose-dense therapy is of benefit in primary treatment of ovarian cancer? Annals of Oncology, 22(8), 29-32.
Ladawan, A., Petpichetchian, W., & Wiroonpanitch, W. (2005). A survey of common symptoms of cancer patients in southern Thailand. Songkhlanagarind Medical Journal, 23(2), 285-298
Maestri, A., de Pasquale Ceratti, A., Cundari, S., Zanna, C., Cortesi, E., & Crino, L. (2005). A pilot study on the effect of acetyl-L-carnitine in paclitaxel-and cisplatin-induced peripheral neuropathy. Tumori, 91(2), 135-138.
Malangpoothong, R., Pongthavornkamol, K., Sriyuktasuth, A., & Soparattanapaisarn, N. (2009). Symptom experiences, management strategies and functional status in advanced lung cancer patients receiving chemotherapy. Journal of Nursing Science, 27(2), 69-78.
Natason, A., & Limumnoilap, S. (2009). Symptoms and Symptoms managements in cancer patient undergoing chemotherapy. Journal of Nursing and Health Care, 32(1), 12-24.
Pachman, D. R., Barton, D. L., Watson, J. C., & Loprinzi, C. L. (2011). Chemotherapy-induced peripheral neuropathy: Prevention and treatment. Clinical Pharmacology Therapy, 90(3), 377-387.
Park, J. H. (2014). Chemotherapy induced peripheral neuropathic pain. Korean Journal Anesthesiology, 67(1), 4–7.
Petpichetchian, W. (2001). Best nursing practice in cancer care. Songkhla: Chanmuang Publishing.
Quasthoff, S., & Hartung, H. P. (2002). Chemotherapy-induced peripheral neuropathy. Journal of Neurology, 249(1), 9-17.
Samimi, M. A., Zargarzadeh, A. H., Khadiby, N., Mokarian, F., Basi, A., & Abdolahi, M. (2008). Paclitaxel-induced peripheral neuropathy using NCI-CTC in Isfahan, Iran. Iranian Journal of Pharmaceutical Sciences Summe, 4(3), 189-192.
Sasane, M., Tencer, T., French, A., Maro, T., & Beusterien, K. M. (2010). Patient-reported outcomes in chemotherapy-induced peripheral neuropathy: A review. Journal Supportive Oncology, 8(6), E15-E21.
Sudsrong, R., & Singniyom, V. (2002). Neurophysiology (4th ed.). Bangkok: Text and Journal Publication.
Tofthagen, C. (2010). Patient perceptions associated with chemotherapy-induced peripheral neuropathy. Clinical Journal of Oncology Nursing, 14(3), E22-28.
Tofthagen, C., McAllister, R. D., & Visovsky, C. (2013). Peripheral neuropathy caused by paclitaxel and docetaxel: An evaluation and comparison of symptoms. Journal of the Advanced Practitioner Oncology, 4(4), 204-215.
Vasey, P., Atkinson, R., Coleman, R., Crawford, M., Cruickshank, M., Eggleton, P., ... Reed, N. S. (2001). Docetaxel-carboplatin as first line chemotherapy for epithelial ovarian cancer. British Journal of Cancer, 84(2), 170-178.
Visovsky, C., Collins, M., Abbott, L., Aschenbrenner, J., & Hart, C. (2007). Putting evidence into practice: Evidence-based interventions for chemotherapy-induced peripheral neuropathy. Clinical Journal of Oncology Nursing, 11(6), 901-913.
Weerakul, R., & Hubjareon, S. (2001). Effects of a planned teaching program on knowledge and self-care behaviors among lung cancer patients undergoing chemotherapy at Songkhlanagarind Hospital. Thai Cancer Journal, 31(1), 25-33.
Wickham, R. (2007). Chemotherapy-Induced Peripheral Neuropathy: A review and implications for oncology nursing practice. Clinical Journal of Oncology Nursing, 11(3), 361-376.
Wilkes, G. (2007). Peripheral neuropathy related to chemotherapy. Saminars in Oncology Nursing, 23(3), 162-173.
Windebank, A. J., & Grisold, W. (2008). Chemotherapy-induced neuropathy. Journal of the Peripheral Nervous System, 13(1), 27-46.
Winkelman, M. (2004). Spirituality and the healing of addictions: A shamanic drumming approach. In L. L. Barnes, & S. S. Sered (Eds.), Religion and healing in America (pp.455-470) New York, NY: Oxford University Press.
Wolf, S. L., Barton, L. D., Qin, R., Wos, J. E., Sloan, A. J., Liu, H., ... Loprinzi, C. L. (2012). The relationship between numbness, tingling, and shooting/burning pain in patients with chemotherapy-induced peripheral neuropathy (CIPN) as measured by the EORTC QLQ-CIPN20 instrument, N06CA. Support Care Cancer, 20(3), 623- 632.