การศึกษาบทบาทพยาบาลบริหารทรัพยากรสุขภาพในหน่วยงานสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข

รินรดา วรรณวิจิตร; อารีย์วรรณ  อ่วมตานี; ชวภณ  สารข้าวคำ

ผู้แต่ง

รินรดา วรรณวิจิตร คณะพยาบาลศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
อารีย์วรรณ อ่วมตานี คณะพยาบาลศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ชวภณ สารข้าวคำ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

คำสำคัญ:

บทบาทพยาบาล, การบริหารทรัพยากรสุขภาพ, เทคนิคการวิจัยแบบเดลฟาย

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงพรรณนานี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทพยาบาลบริหารทรัพยากรสุขภาพในหน่วยงานสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข โดยใช้เทคนิคการวิจัยแบบเดลฟาย ผู้ให้ข้อมูล คือ ผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 20 คน แบ่งเป็น 5 กลุ่ม ได้แก่ 1) กลุ่มผู้กำหนดนโยบายจากกระทรวงสาธารณสุข/กองการพยาบาล จำนวน 3 คน 2) กลุ่มผู้อำนวยการโรงพยาบาลรัฐ/ผู้บริหารการเงินการคลังของโรงพยาบาลรัฐ จำนวน 4 คน 3) กลุ่มหัวหน้ากลุ่มงานประกันสุขภาพโรงพยาบาลรัฐ จำนวน 5 คน 4) กลุ่มอาจารย์พยาบาลที่มีประสบการณ์การสอนที่เกี่ยวข้องกับการบริหารทรัพยากรสุขภาพ จำนวน 3 คน และ 5) กลุ่มผู้ปฏิบัติการพยาบาลบริหารทรัพยากรสุขภาพภาครัฐ จำนวน 5 คน วิธีดำเนินการวิจัย ประกอบด้วยการเก็บข้อมูล 3 รอบ ได้แก่ รอบที่ 1 สัมภาษณ์เกี่ยวกับบทบาทพยาบาลบริหารทรัพยากรสุขภาพในหน่วยงานสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข ประกอบด้วย กลุ่มพยาบาลที่ปฏิบัติงานในสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด โรงพยาบาลศูนย์/โรงพยาบาลทั่วไป และ โรงพยาบาลชุมชน รอบที่ 2 นำข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์มาวิเคราะห์เนื้อหาและสร้างแบบสอบถามเพื่อให้ผู้เชี่ยวชาญประเมินระดับความสำคัญของบทบาทพยาบาลบริหารทรัพยากรสุขภาพแต่ละรายด้าน นำข้อมูลที่ได้มาคำนวณค่ามัธยฐาน ค่าพิสัยระหว่างควอไทล์ และรอบที่ 3 จัดทำแบบสอบถามให้ผู้เชี่ยวชาญยืนยันความคิดเห็น และนำข้อมูลมาคำนวณค่ามัธยฐานและค่าพิสัยระหว่างควอไทล์เพื่อสรุปผลการวิจัย

ผลการศึกษาพบว่า บทบาทพยาบาลบริหารทรัพยากรสุขภาพในหน่วยงานสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข ประกอบด้วย 6 ด้าน ได้แก่ 1) ผู้พิทักษ์สิทธิประโยชน์ของผู้ป่วย 2) ผู้บริหารจัดการข้อมูลประกันสุขภาพ 3) ผู้ประสานงาน 4) ผู้ทวนสอบการใช้ทรัพยากรสุขภาพ 5) ผู้วิเคราะห์ทรัพยากรสุขภาพ และ 6) ผู้จัดการรายกรณี อย่างไรก็ตาม พยาบาลบริหารทรัพยากรสุขภาพในหน่วยงานสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุขทุกระดับ มีบทบาททั้ง 6 ด้านเหมือนกัน แต่แตกต่างกันในบทบาทย่อย ดังนี้ 1) พยาบาลที่ปฏิบัติงานในสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด เน้นบทบาทเชิงนโยบาย กำหนดทิศทาง วางแผน กำกับ ติดตาม และประเมินผลการบริหารทรัพยากรสุขภาพในระดับจังหวัด โดยเน้นการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงระบบและการประสานงานระหว่างเครือข่ายบริการ 2) พยาบาลที่ปฏิบัติงานในโรงพยาบาลศูนย์/โรงพยาบาลทั่วไป บริหารจัดการระบบบริการในภาพกว้าง จัดการรายกรณีที่ซับซ้อน เป็นศูนย์ข้อมูลด้านประกันสุขภาพ และเชื่อมโยงการดูแลผู้ป่วยระหว่างระดับบริการ และ 3) พยาบาลที่ปฏิบัติงานในโรงพยาบาลชุมชน มีบทบาทดูแลผู้ป่วยในการใช้ทรัพยากรสุขภาพอย่างคุ้มค่า ประสานงานกับชุมชน และปกป้องสิทธิประโยชน์ของประชาชนในระดับปฐมภูมิ

ผลการศึกษาครั้งนี้สามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาหลักสูตรหรือสมรรถนะพยาบาลบริหารทรัพยากรสุขภาพในหน่วยงานสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุขในการปฏิบัติงานต่อไป และเป็นประโยชน์ต่อผู้บริหารในการส่งเสริมให้พยาบาลบริหารทรัพยากรสุขภาพปฏิบัติงานได้สอดคล้องกับบทบาทที่กำหนด

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

American Nurses Association. (2024). What is a utilization management nurse? Retrieved from https://www.nursingworld.org/contenthub/resources/nursing-resources/utilization-management-nurse/

Bell, S. E. (2003). Nurses' ethical conflicts in performance of utilization reviews. Nursing Ethics, 10(5), 541-54. https://doi.org/10.1191/0969733003ne635oa

Bell, S. E. (2003). Perceptions of utilization review nurses: Nurses like us. Journal of Nursing Care Quality, 18(4), 275-280. https://doi.org/10.1097/00001786-200310000-00005

Boonyamalik, P., & Maneewat, T. (2021). Trends in financial management of the hospital under the Office of the Permanent Secretary, Ministry of Public Health: A qualitative study. Journal of Health Systems Research, 15(4), 477–489.

Buddhachinaraj Phitsanulok Hospital. (2023). Experience of nurse in health insurance and case manager roles. Retrieved from https://drive.google.com/file/d/12mw5HNkbkkKoZbR5rxNxCThjqaPt8fAl/view?usp=sharing

Case Management Society of America. (2020). Standards of practice for case management. Retrieved from https://cmsa.org/about/standards-of-case-management-practice/

Giardino, A. P., & Wadhwa, R. (2023). Utilization management. Retrieved from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK560806/

Huck, A., & Lewandrowski, K. (2014). Utilization management in the clinical laboratory: An introduction and overview of the literature. Clinica Chimica Acta, 427, 111-117. https://doi.org/10.1016/j.cca.2013.09.021

King Chulalongkorn Memorial Hospital. (2022). Health insurance center. Retrieved from https://kcmh.chulalongkornhospital.go.th/dept/health-insurance-center-th/

Macmillan, T. T. (1971). The Delphi technique. California, CA: Monterey.

Mahajan, V. (1976). Review of The Delphi Method: Techniques and Applications, by H. A. Linstone & M. Turoff. Journal of Marketing Research, 13(3), 317–318. https://doi.org/10.2307/3150755

Maharat Nakhon Ratchasima Hospital. (2023). Professional nurses in the health insurance department. Retrieved from https://drive.google.com/file/d/1m4YOuqMVlPYGZmPt4Tf9nCipWEhkjCRW/view?usp=drivesdk

Ministry of Public Health. (2022). The increase of professional nurse positions in the health insurance department in provincial public health offices. Retrieved from https://hr.moph.go.th/site/hr_moph/?p=362211

Nursing Process Organization. (2023). 10 Pros and Cons of being a utilization management nurse salary steps to become. Retrieved from https://www.nursingprocess.org/utilization-management-nurse.html

Phulapatcheewin, C. (1987). EDFR research technique. Journal of Education Studies, 13(2), 1-19. https://doi.org/10.58837/CHULA.EDUCU.32.1.1

Primary Health System Support Division. (2020). Operational manual for primary care units and primary care unit networks under the Primary Health System Act B.E. 2562. Retrieved from https://divisionksn.moph.go.th/cd/

Sakonnakhon Hospital. (2023). UM nurse roles in health insurance. Retrieved from https://drive.google.com/file/d/1dCn_P-DLz768gPUbKehSbvp_fLBr3I1y/view?usp=sharing

Wongwanich, S. (2019). Needs assessment research (4th ed.). Bangkok: Chulalongkorn University Press.