ความชุกของภาวะโลหิตจางและประสิทธิผลของการป้องกันโลหิตจางในทารกอายุ 9 - 12 เดือน ที่มารับบริการในคลินิกเด็กสุขภาพดี โรงพยาบาลตำรวจ

บทคัดย่อ

             การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงพรรณนาแบบย้อนหลัง เพื่อศึกษาหาความชุก และสาเหตุของภาวะโลหิตจางในทารกอายุ 9 เดือนถึง 12 เดือนที่มารับบริการ และคัดกรองภาวะโลหิตจางในคลินิกเด็กสุขภาพดี กลุ่มงานกุมารเวชกรรม โรงพยาบาลตำรวจ โดยตรวจระดับฮีมาโตคริต (Hct) ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2560 ถึง  30 กันยายน 2561 โดยเก็บข้อมูลจากเวชระเบียน และศึกษาประสิทธิผลของการป้องกันภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก ด้วยการให้ยาน้ำธาตุเหล็กที่มีปริมาณธาตุเหล็ก 12.5 มิลลิกรัม รับประทานสัปดาห์ละ 1 ครั้งตั้งแต่อายุ 6 เดือน และตรวจระดับ ฮีมาโตคริตที่อายุ 9 ถึง 12 เดือน ระหว่างกลุ่มที่ได้รับและไม่ได้รับยาน้ำธาตุเหล็ก และติดตามผลการเปลี่ยนแปลงระดับฮีมาโตคริตหลังการรักษาในทารกที่มีภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก ด้วยยาน้ำธาตุเหล็กที่มีปริมาณธาตุเหล็กรับประทาน 3 มก./กก./วัน นาน 1-2 เดือน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การประมาณค่าความชุก และเปรียบเทียบความชุกระหว่างสองกลุ่มด้วยการทดสอบ Chi-square ที่กำหนดนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05

             ผลการศึกษาพบว่า ในทารกที่ได้รับการคัดกรองภาวะโลหิตจางจำนวน 550 ราย มีภาวะโลหิตจางจากระดับฮีมาโตคริตน้อยกว่าร้อยละ 33จำนวน 129 ราย คิดเป็นร้อยละ 23.45 ทารกมารับการตรวจติดตามและหาสาเหตุจำนวน 117 ราย พบว่ามีสาเหตุจากภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก โดยติดตามระดับฮีมาโตคริตเพิ่มขึ้นอย่างน้อยร้อยละ 3 หลังได้รับการรักษาด้วยยาน้ำธาตุเหล็ก ที่มีปริมาณธาตุเหล็ก 3 มก./กก./วัน รับประทานนาน 1-2 เดือนจำนวน 62 ราย คิดเป็นร้อยละ 52.99 และยังมีสาเหตุจากความผิดปกติของฮีโมโกลบินร่วมด้วย ความชุกของภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กระหว่างกลุ่มที่ได้รับที่มียาน้ำธาตุเหล็กที่มีปริมาณธาตุเหล็ก 12.5 มิลลิกรัม สัปดาห์ละ 1 ครั้งตั้งแต่อายุ 6 เดือน และกลุ่มที่ไม่ได้รับยาน้ำธาตุเหล็กมีความแตกต่างกันอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (ร้อยละ 35.29 และ 60.00, p = .132) นอกจากนี้พบว่าทารกที่วินิจฉัยภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กทุกรายตอบสนองต่อการรักษาด้วยยาน้ำธาตุเหล็ก โดยมีระดับฮีมาโตคริตเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 4.44 ± 1.42%

             ผลการศึกษานี้พบว่าควรให้ความสำคัญกับการเฝ้าระวังภาวะโลหิตจางและภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กในทารก รวมถึงการป้องกันภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กและการให้ยาน้ำธาตุเหล็กที่มีปริมาณธาตุเหล็กมากกว่า 12.5 มิลลิกรัม สัปดาห์ละ 1 ครั้ง อาจป้องกันการเกิดภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก และลดความชุกของภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กในทารกได้ดีขึ้นรวมถึงควรให้คำแนะนำเกี่ยวกับอาหารตามวัยที่มีปริมาณธาตุเหล็กที่เหมาะสมโดยเฉพาะในทารกกลุ่มเสี่ยงต่อการเกิดภาวะโลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็กให้เร็วขึ้น