8 หรือ 12 ชั่วโมง: รูปแบบใดคือคำตอบของการพยาบาลผู้ป่วยวิกฤตภายใต้ภาวะขาดแคลนพยาบาล?

ผู้แต่ง

  • รุ่งนภา เขียวชะอ่ำ วิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก
  • พิมพ์วลัญช์ อายุวัฒน์ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี อุดรธานี คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก

คำสำคัญ:

ชั่วโมงการปฏิบัติการพยาบาล, การปฏิบัติการพยาบาล 8 ชั่วโมง, การปฏิบัติการพยาบาล 12 ชั่วโมง, ภาวะขาดแคลนพยาบาล

บทคัดย่อ

ภาวะขาดแคลนพยาบาลในปัจจุบันส่งผลกระทบต่อผู้ป่วย พยาบาล และระบบสุขภาพ ซึ่งกระทรวงสาธารณสุขและสภาการพยาบาลได้พยายามหาแนวทางการแก้ไขปัญหาดังกล่าว โดยมีแผนระยะสั้นและระยะยาว โดยแผนระยะยาวเพื่อแก้ไขปัญหาการขาดแคลนพยาบาล เช่น การให้สถาบันการศึกษาผลิตพยาบาลจำนวนมากขึ้นในหลักสูตรพยาบาล 4 ปี การผลิตพยาบาลหลักสูตร 2.5 ปี เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีแผนระยะสั้นเพื่อแก้ไขปัญหาการขาดแคลนพยาบาลอย่างเร่งด่วน เช่น การจ้างพยาบาลเกษียณเข้ามาปฏิบัติการพยาบาลในระบบ การมีแนวคิดการปรับรูปแบบการปฏิบัติการพยาบาลจาก 8 ชั่วโมง เป็น 12 ชั่วโมง เป็นต้น โดยเฉพาะการปรับรูปแบบการปฏิบัติการพยาบาลซึ่งเป็นสิ่งที่ท้าทายและจำเป็นต้องมีการศึกษาอย่างรอบคอบเกี่ยวกับผลกระทบที่เกิดขึ้นจากบุคคลที่มีส่วนได้ส่วนเสีย อันประกอบด้วย ผู้บริหาร พยาบาลผู้ปฏิบัติ และผู้ป่วย เพื่อให้การกำหนดรูปแบบการปฏิบัติการพยาบาลเกิดผลกระทบต่อผู้ป่วย พยาบาล และระบบสุขภาพน้อยที่สุด

เอกสารอ้างอิง

กองการพยาบาล สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. (2561). ข้อเสนอเพื่อการแก้ปัญหากำลังคนทางการพยาบาล การจัดเวรพยาบาลรูปแบบเวร 12 ชั่วโมง. สืบค้นจาก https://spd.moph.go.th/wp-content/uploads/2026/02/4.1.1-Nurse-Shifts-V4.pdf

จารีศรี กุลศิริปัญโญ, และโชติกา จันทร์หนองแวง. (2568). ทางเลือก ทางรอด : การผลิตพยาบาลหลักสูตรพยาบาลศาสตร์ (2.5 ปี) เพื่อการบริการด้านสุขภาพในยุคขาดแคลนพยาบาล. วารสารสถาบันวิชาการป้องกันประเทศ, 16(1), 112–123.

ดารณี พิพัฒนกุลชัย, เอื้องพร พิทักษ์สังข์, ราตรี ฉิมฉลอง, และจันทนา นามเทพ. (2564). การศึกษาลักษณะครอนอไทป์ และความต้องการรูปแบบการจัดตารางการปฏิบัติงานของพยาบาล โรงพยาบาลสังกัดมหาวิทยาลัย. วารสารสภาการพยาบาล, 36(4), 131–145.

ทีปกร จิร์ฐิติกุลชัย. (2563). การจัดเครือข่ายบริการสุขภาพเชิงพื้นที่เพื่อบรรเทาปัญหาการขาดแคลนบุคลากร. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข, 14(3), 243–273.

เรมวล นันท์ศุภวัฒน์, อรอนงค์ วิชัยคำ, และอภิรดี นันท์ศุภวัฒน์. (2557). ความสัมพันธ์ระหว่างชั่วโมงการปฏิบัติงานเกินเวลาของพยาบาลและผลลัพธ์ด้านผู้ป่วย พยาบาลและองค์การในโรงพยาบาลทั่วไป. พยาบาลสาร, 41(4), 58–69.

วิภาดา คุณาวิกติกุล, และชมพูนุท สิงห์มณี. (2568). ต้นทุนการลาออกของพยาบาลไทย: บทบาทพยาบาลและกลยุทธ์การจัดการ. พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 52(4), 308–318.

อัญชลี แสงชาญชัย. (2567). การขาดแคลนพยาบาล : ปัญหาสาธารณสุขไทยและข้อเสนอเชิงนโยบาย. วารสารบัณฑิตศึกษาวิชาการ, 2(2), 26–36.

Alreshidi, S. M., & Rayani, A. M. (2023). The correlation between night shift work schedules, sleep quality, and depression symptoms. Neuropsychiatric Disease and Treatment, 19, 1565–1571. doi:10.2147/NDT.S421092

Bell, T., Sprajcer, M., Flenady, T., & Sahay, A. (2023). Fatigue in nurses and medication administration errors: A scoping review. Journal of Clinical Nursing, 32(17–18), 5445–5460. doi:10.1111/jocn.16620

Dall’Ora, C., Griffiths, P., Emmanuel, T., Rafferty, A. M., & Ewings, S. (2020). 12-hr shifts in nursing: Do they remove unproductive time and information loss or do they reduce education and discussion opportunities for nurses? A cross-sectional study in 12 European countries. Journal of Clinical Nursing, 29(1–2), 53–59. doi:10.1111/jocn.14977

Gyeltshen, D., Gyaltshen, K., Dorji, N., Yangdon, K., Wangchuk, N., & Drakpa, L. (2023). Nurses’ napping practices and their effects on sleepiness, fatigue, well-being, and quality of nursing care. Nursing Practice Today, 10(2), 138–146. doi:10.18502/npt.v10i2.12834

Martinez, J. T., & Tapia, J. (2024). Exploring the impact of shift duration on nurses’ perceived stress and quality of working hours: A comparative study of 8-hour versus 12-hour shifts. International Journal of Research and Innovation in Applied Science, 9(12), 254–272. doi:10.51584/IJRIAS.2024.912025

Peršolja, M. (2023). Effects of nurses’ schedule characteristics on fatigue: An integrative review. Nursing Management, 54(4), 28–37. doi:10.1097/01.NUMA.0000921904.11222.11

Zhang, X., Dai, X., Jiao, J., & Lee, S. Y. (2023). Impact of sleep-wake features on fatigue among female shift work nurses. Annals of Medicine, 55(1), 2210843. doi:10.1080/07853890.2023.2210843

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-30

รูปแบบการอ้างอิง

เขียวชะอ่ำ ร., & อายุวัฒน์ พ. (2026). 8 หรือ 12 ชั่วโมง: รูปแบบใดคือคำตอบของการพยาบาลผู้ป่วยวิกฤตภายใต้ภาวะขาดแคลนพยาบาล?. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี, 37(1), 286–295. สืบค้น จาก https://he01.tci-thaijo.org/index.php/pnc/article/view/288373