ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ของชาวปกาเกอะญอในอำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก
คำสำคัญ:
ชาวปกาเกอะญอ, พฤติกรรมการสูบบุหรี่บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจภาคตัดขวาง เพื่อศึกษาความชุกของพฤติกรรมการสูบบุหรี่ และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ของชาวปกาเกอะญอ กลุ่มตัวอย่างเป็นชาวปกาเกอะญอ อายุ 20–60 ปี ในอำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก จำนวน 315 คน เครื่องมือการวิจัยประกอบด้วย แบบสอบถามข้อมูลปัจจัยส่วนบุคคล แบบวัดความรู้เกี่ยวกับบุหรี่ มีค่าความเชื่อมั่น .85 แบบสอบถามทัศนคติเกี่ยวกับการสูบบุหรี่ มีค่าความเชื่อมั่น .78 แบบสอบถามการคล้อยตามบรรทัดฐานทางสังคมเกี่ยวกับการสูบบุหรี่ มีค่าความเชื่อมั่น .87 และแบบสอบถามพฤติกรรมการสูบบุหรี่ เก็บรวบรวมข้อมูลในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงเดือนเมษายน 2566 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน Chi-square test และการวิเคราะห์การถดถอยพหุโลจิสติกแบบเข้าพร้อมกัน
ผลการวิจัยพบว่า 1) ชาวปกาเกอะญอมีการสูบบุหรี่ในรอบ 30 วันที่ผ่านมา คิดเป็นร้อยละ 78.73 และ 2) ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการสูบบุหรี่ของชาวปกาเกอะญอ ได้แก่ เพศ (AOR = 4.33, 95% CI = 2.41–7.77, p < .001) ความรู้เกี่ยวกับบุหรี่ (AOR = 2.78, 95% CI = 1.48–5.22, p < .01) ทัศนคติเกี่ยวกับการสูบบุหรี่ (AOR = 7.60, 95% CI = 1.39–41.53, p < .05) และการคล้อยตามบรรทัดฐานทางสังคมเกี่ยวกับการสูบบุหรี่ (AOR = 12.10, 95% CI = 2.41–60.72, p < .01)
จากการวิจัยครั้งนี้มีข้อเสนอแนะว่า หน่วยบริการสาธารณสุขและหน่วยงานในส่วนท้องถิ่นควรจัดกิจกรรมเชิงรุกเพื่อให้ความรู้เรื่องโทษของการสูบบุหรี่ และให้ชาวปกาเกอะญอมีส่วนร่วมในการทำกิจกรรมต่างๆ เพื่อให้เกิดความตระหนักและมีการปรับเปลี่ยนทัศนคติเกี่ยวกับการสูบบุหรี่
เอกสารอ้างอิง
จักรพันธ์ เพ็ชรภูมิ, ณรงค์ศักดิ์ หนูสอน, ปิยะรัตน์ นิ่มพิทักษ์พงศ์, และศันสนีย์ เมฆรุ่งเรืองวงศ์. (2560). ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ยาสูบให้กับเยาวชนของผู้ประกอบการร้านค้าปลีกในชุมชนชนบท. วารสารพยาบาลทหารบก, 18(1), 113–121.
ชลลดา ไชยกุลวัฒนา, ประกายดาว สุทธิ, และวิชานีย์ ใจมาลัย. (2560). พฤติกรรมสูบบุหรี่และปัจจัยเสี่ยงที่สัมพันธ์กับการสูบบุหรี่ของวัยรุ่นตอนต้นจังหวัดพะเยา. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข, 27(3), 57–67.
ซอฟูวัณ จารง. (2559). ศึกษาพฤติกรรมการสูบบุหรี่ของชาวไทยมุสลิมในอำเภอยะรัง จังหวัดปัตตานี (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
ธวัชชัย อภิเดชกุล, อรนลิน สิงขรณ์, บุคอรี ปุตสะ, สุดเขต เดชพิทักษ์ยนต์, และพิชญ์นรี ทูตสันติ. (2560). พฤติกรรมและผลกระทบจากการดื่มแอลกอฮอล์ในกลุ่มเยาวชนชาวเขาเผ่าลาหู่และอาข่า (ระยะที่ 1) (รายงานผลการวิจัย). เชียงราย: ศูนย์ความเป็นเลิศการวิจัยสุขภาพชนชาติพันธุ์ สำนักวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง.
ธิติ บุดดาน้อย, สุทิน ชนะบุญ, และเบญญาภา กาลเขว้า. (2562). พฤติกรรมการสูบบุหรี่ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น กรณีศึกษาโรงเรียนแห่งหนึ่ง ในเขตเทศบาลนครขอนแก่น อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและการสาธารณสุขชุมชน, 2(1), 139–152.
ปฏิภาณ อายิ. (2555). โครงการ: กระบวนการเพื่อการเรียนรู้ สู่การสร้างความตระหนัก เพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาบุหรี่ ในกลุ่มชาติพันธุ์อ่าข่า กรณีศึกษาอำเภอแม่สรวย จังหวัดเชียงราย (รายงานผลการวิจัย). ศูนย์วิจัยและจัดการความรู้ เพื่อการควบคุมยาสูบ และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ.
พลากร สืบสำราญ, อนันต์ ไชยกุลวัฒนา, เมรีรัตน์ มั่นวงศ์, นิยม จันทร์นวล, และวันวิสา จันทาทร. (2560). ความสัมพันธ์ระหว่างความรู้ ทัศนคติต่ออันตรายของการสูบบุหรี่ กับการสูบบุหรี่ของนักเรียนชั้นมัธยมปลาย : กรณีศึกษาอำเภอค้อวัง จังหวัดยโสธร. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 19(3), 12–20.
พีรนุช จันทรคุปต์. (2540). พฤติกรรมการดูแลตนเอง และคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุชาวเขาเผ่ากะเหรี่ยง ในจังหวัดเชียงใหม่ (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยมหิดล.
แพรวพรรณ ชาวบ้านบึง, ธานินทร์ สุธีประเสริฐ, สุรศักดิ์ สุนทร, และสุวรรณี เนตรศรีทอง. (2566). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการสูบบุหรี่ของนักศึกษาสายอาชีพ สถาบันการศึกษาแห่งหนึ่งในจังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 32(เพิ่มเติม 2), S207–S215.
ภัทรินทร์ ศิริทรากุล. (2564). ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมป้องกันการสูบบุหรี่ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาตอนปลาย (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร.
ยศ สันตสมบัติ. (2551). อำนาจ พื้นที่ และอัตลักษณ์ทางชาติพันธุ์: การเมืองวัฒนธรรมของรัฐชาติในสังคมไทย. กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
วัชรินทร์ คําสา, และเอกลักษณ์ เด็กยอง. (2567). การดูแลผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังกลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยงที่มีความต่างทางวัฒนธรรม: บทบาทพยาบาล. วารสารวิจัยการพยาบาลและการสาธารณสุข, 4(2), e266538.
ศรีประไพ อินทร์ชัยเทพ, สุชาติ เครื่องชัย, มณีรัตน์ พันธุ์สวัสดิ์, และวราวรรณ ยศธรรมเสนี. (2563). ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการสูบบุหรี่ครั้งแรกของเยาวชนหญิง. วารสารการพยาบาล การสาธารณสุข และการศึกษา, 21(3), 16–29.
ศศิธร ชิดนายี, และวราภรณ์ ยศทวี. (2561). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ของวัยรุ่นจังหวัดอุตรดิตถ์. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี อุตรดิตถ์, 10(1), 83–93.
ศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ. (2558). กระบวนการเรียนรู้และสร้างความตระหนัก เพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาบุหรี่ในกลุ่มอาข่า อำเภอแม่สรวย จังหวัดเชียงราย. กรุงเทพฯ: ผู้แต่ง.
ศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ. (2563). รายงานสถานการณ์การบริโภคยาสูบของประเทศไทย พ.ศ. 2562. กรุงเทพฯ: สินทวีกิจ พริ้นติ้ง.
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2555). รายงานประจำปี 2555 กองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. สืบค้นจาก file:///C:/Users/Admin/Downloads/52.pdf
สำนักงานสภาชนเผ่าพื้นเมืองแห่งประเทศไทย. (2558). สภาชนเผ่าพื้นเมืองแห่งประเทศไทย. เชียงใหม่: สำนักงานสมาคมศูนย์รวมการศึกษาและวัฒนธรรมของชาวไทยภูเขาในประเทศไทย.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดตาก. (2561). แผนยุทธศาสตร์การป้องกันควบคุมบุหรี่. ตาก: ผู้แต่ง.
สำนักงานสาธารณสุขอำเภออุ้มผาง. (2563). แผนยุทธศาสตร์การป้องกันควบคุมบุหรี่. ตาก: ผู้แต่ง.
องค์การบริหารส่วนจังหวัดตาก. (2564). ระบบฐานข้อมูลองค์การบริหารส่วนจังหวัดตาก ปี 2564. สืบค้นจาก https://datatakpao.com/en/dashboard_detail/12/0
อรัญ คูณคำ. (2553). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันการสูบบุหรี่ของนักเรียนชายชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี เขต 2 (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี.
Abebe, D. S., Hafstad, G. S., Brunborg, G. S., Kumar, B. N., & Lien, L. (2015). Binge drinking, cannabis and tobacco use among ethnic Norwegian and ethnic minority adolescents in Oslo, Norway. Journal of Immigrant and Minority Health, 17(4), 992–1001. doi:10.1007/s10903-014-0077-9
Daniel, W. W. (1995). Biostatistics: A foundation for analysis in the health sciences (6th ed.). New York: John Wiley & Sons.
Friis, R. H., Garrido-Ortega, C., Safer, A. M., Wankie, C., Griego, P. A., Forouzesh, M., … Kuoch, K. (2012). Socioepidemiology of cigarette smoking among Cambodian Americans in Long Beach, California. Journal of Immigrant and Minority Health, 14(2), 272–280. doi:10.1007/s10903-011-9478-1
Ong-Artborirak, P., & Seangpraw, K. (2019). Association between self-care behaviors and quality of life among elderly minority groups on the border of Thailand. Journal of Multidisciplinary Healthcare, 12, 1049–1059. doi:10.2147/JMDH.S227617
World Health Organization. (2024). Global report on trends in prevalence of tobacco use 2000–2030. Retrieved from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/tobacco
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อความ ข้อมูล และรายการอ้างอิงที่ผู้เขียนใช้ในการเขียนบทความเพื่อลงตีพิมพ์ในวารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี ถือเป็นความคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียน คณะผู้จัดทำวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นพ้องด้วยหรือร่วมรับผิดชอบ
บทความที่ได้รับการลงตีพิมพ์ในวารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี หากหน่วยงานหรือบุคคลใดต้องการนำส่วนหนึ่งหรือทั้งหมดของบทความไปเผยแพร่ต่อเพื่อวัตถุประสงค์ใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตจากบรรณาธิการวารสารก่อน
