ผลของโปรแกรมสร้างเสริมพลังสุขภาพจิตเพื่อป้องกันภาวะซึมเศร้าในนักศึกษาพยาบาล
คำสำคัญ:
โปรแกรมสร้างเสริมพลังสุขภาพจิต, ภาวะซึมเศร้า, นักศึกษาพยาบาลบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมสร้างเสริมพลังสุขภาพจิตเพื่อป้องกันภาวะซึมเศร้าในนักศึกษาพยาบาล กลุ่มตัวอย่างเป็นนักศึกษาพยาบาลชั้นปีที่ 1 วิทยาลัยพยาบาลแห่งหนึ่ง จำนวน 60 คน แบ่งออกเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 30 คน เครื่องมือการวิจัยประกอบด้วย โปรแกรมสร้างเสริมพลังสุขภาพจิตเพื่อป้องกันภาวะซึมเศร้า แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล แบบประเมินพลังสุขภาพจิต (RQ) มีค่าความเชื่อมั่น .84 และแบบคัดกรองภาวะซึมเศร้าในวัยรุ่น (CES-D) ฉบับภาษาไทย มีค่าความเชื่อมั่น .71 ดำเนินการทดลองและเก็บรวบรวมข้อมูลในช่วงเดือนกรกฎาคมถึงเดือนกันยายน 2565 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติความถี่ ร้อยละ mixed-design ANOVA และ repeated measures ANOVA โดยทดสอบความแตกต่างรายคู่ด้วยวิธี Bonferroni
ผลการวิจัยพบว่า 1) ระยะหลังสิ้นสุดโปรแกรม และระยะติดตาม 1 เดือน กลุ่มทดลองมีคะแนนพลังสุขภาพจิตและคะแนนภาวะซึมเศร้าแตกต่างจากกลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และ 2) กลุ่มทดลองมีการเปลี่ยนแปลงคะแนนพลังสุขภาพจิตไปในทิศทางที่เพิ่มขึ้นและคะแนนภาวะซึมเศร้าไปในทิศทางที่ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
จากการวิจัยครั้งนี้มีข้อเสนอแนะว่า ผู้บริหารสถาบันการศึกษาพยาบาลควรนำแนวทางการสร้างเสริมพลังสุขภาพจิตนี้ไปใช้เพื่อป้องกันภาวะซึมเศร้าในนักศึกษาพยาบาล ผ่านกิจกรรมต่างๆ เช่น การฝึกทักษะการมีมุมมองทางบวก การควบคุมตนเอง การปรับตัวอย่างเหมาะสม
เอกสารอ้างอิง
กชกร แก้วพรหม, และชนกฤทัย ชื่นอารมณ์. (2556). การมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างบุคคล และภาวะซึมเศร้าในนักศึกษาพยาบาล. วารสารสมาคมพยาบาลฯ สาขาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ, 31(4), 128–135.
กชกร ฉายากุล. (2561). ผลของโปรแกรมเสริมสร้างพลังสุขภาพจิตในนักศึกษาพยาบาล วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นครราชสีมา. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นครราชสีมา, 24(2), 96–107.
กรมสุขภาพจิต. (2563ก). คู่มือสื่อสารความรู้ เสริมสร้างพลังใจ อึด ฮึด สู้. นนทบุรี: ผู้แต่ง. สืบค้นจาก https://mhc3.dmh.go.th/file/info>คู่มือสื่อสารความรู้ เสริมสร้างพลังใจอึดฮึดสู้.pdf
กรมสุขภาพจิต. (2563ข). เปลี่ยนร้ายกลายเป็นดี RQ พลังสุขภาพจิต (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: บียอนด์พับลิสชิ่ง. สืบค้นจาก https://mhso.dmh.go.th/fileupload/20210528289535187.pdf
กัญญาวีณ์ โมกขาว, วรพนิต ศุกระแพทย์, และวลัยนารี พรมลา. (2564). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความเครียดของนักศึกษาพยาบาล. วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ, 44(2), 60–71.
ชุติกาญจน์ ฉัตรรุ่ง, ทิวา มหาพรหม, สุวัฒนา เกิดม่วง, และศักดิกร สุวรรณเจริญ. (2565). ปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าของนักศึกษาพยาบาล. วารสารวิจัยสุขภาพและการพยาบาล, 38(3), 82–90.
ทัศนีย์ ทิพย์สูงเนิน, ภาสินี โทอินทร์, และวัชรี แสงสาย. (2562). ผลของโปรแกรมเสริมสร้างความแข็งแกร่งในชีวิตต่อความแข็งแกร่งในชีวิตของนักศึกษาพยาบาลศาสตรบัณฑิตชั้นปีที่ 1 วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี นครราชสีมา. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้, 6(พิเศษ), 153–166.
ธนพล บรรดาศักดิ์, นฤมล จันทรเกษม, อลิษา ทรัพย์สังข์, และวรรณา ชัยชนะรุ่งเรือง. (2564). การป้องกันภาวะซึมเศร้าในนักศึกษาพยาบาล. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี อุตรดิตถ์, 13(1), 62–70.
พัชรินทร์ นินทจันทร์, โสภิณ แสงอ่อน, และทัศนา ทวีคูณ. (2555). ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างความแข็งแกร่งในชีวิต ในนักศึกษาพยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต. วารสารพยาบาล, 61(2), 18–27.
พัฒนี ศรีโอษฐ์, ภาสินี โทอินทร์, และสิริอร ข้อยุ่น. (2566). ภาวะซึมเศร้าของนักศึกษาพยาบาล และปัจจัยที่เกี่ยวข้อง ในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด-19. วารสารโรงพยาบาลสกลนคร, 26(2), 91–102.
ยุซรอ เล๊าะแม, มยุรี ยีปาโล๊ะ, เขมพัทธ์ ขจรกิตติยา, และภาซีน่า บุญลาภ. (2564). ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการปรับตัวของนักศึกษาพยาบาลชั้นปีที่ 1 วิทยาลัยพยาบาลแห่งหนึ่งในจังหวัดชายแดนใต้. วารสารวิจัยการพยาบาลและสุขภาพ, 22(3), 135–146.
สุภารัตน์ อภิติกุลวงษ์, ประกาศิต พูลวงษ์, จารุวรรณ ก้านศรี, และภัทรวดี ศรีนวล. (2567). ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างความแข็งแกร่งทางใจต่อความเครียดและภาวะซึมเศร้าของนักศึกษาพยาบาลศาสตรบัณฑิต สถานศึกษาแห่งหนึ่ง. วารสารการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต, 38(3), 87–101.
สุหทัย โตสังวาลย์. (2564). การเห็นคุณค่าในตนเอง ความแข็งแกร่งในชีวิตและภาวะซึมเศร้าของนักศึกษาพยาบาลในวิทยาลัยพยาบาลแห่งหนึ่งในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารสุขภาพและการศึกษาพยาบาล, 27(1), 58–74.
อุมาพร ตรังคสมบัติ, วชิระ ลาภบุญทรัพย์, และปิยลัมพร หะวานนท์. (2540). การใช้ CES-D ในการคัดกรองภาวะซึมเศร้าในวัยรุ่น. วารสารสมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทย, 42(1), 2–13.
Boardman, L. (2016). Building resilience in nursing students: Implementing techniques to foster success. International Journal of Emergency Mental Health and Human Resilience, 18(2), 1–5. doi:10.4172/1522-4821.C1.005
Facioli, A. M., Barros, Â. F., Melo, M. C., Ogliari, I. C. M., & Custódio, R. J. M. (2020). Depression among nursing students and its association with academic life. Revista Brasileira de Enfermagem, 73(1), e20180173. doi:10.1590/0034-7167-2018-0173
Grotberg, E. (1995). A guide to promoting resilience in children: Strengthening the human spirit. The Hague-NO: Bernard Van Leer Foundation. Retrieved from http://www.bibalex.org/Search4Dev/files/283337/115519.pdf
Lee, S. W., & Nam, J. (2025). Development and validation of an online intervention program to augment psychological resilience: A randomized waitlist-controlled trial. Psychiatry Investigation, 22(5), 542–551. doi:10.30773/pi.2024.0319
Liu, D., Wang, Y., Xie, P., Deng, H., Qiu, L., Liu, W., … Zhang, X. (2023). Rumination and depression in Chinese adolescents with mood disorders: The mediating role of resilience. The Journal of Clinical Psychiatry, 84(5), 22m14682. doi:10.4088/JCP.22m14682
Llistosella, M., Goni-Fuste, B., Martín-Delgado, L., Miranda-Mendizabal, A., Martinez, B. F., Pérez-Ventana, C., & Castellvi, P. (2023). Effectiveness of resilience-based interventions in schools for adolescents: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in Psychology, 14, 1211113. doi:10.3389/fpsyg.2023.1211113
Njim, T., Mbanga, C., Mouemba, D., Makebe, H., Toukam, L., Kika, B., & Mulango, I. (2020). Determinants of depression among nursing students in Cameroon: A cross-sectional analysis. BMC Nursing, 19, 26. doi:10.1186/s12912-020-00424-y
Nway, N. C., Phetrasuwan, S., Putdivarnichapong, W., & Vongsirimas, N. (2023). Factors contributing to depressive symptoms among undergraduate nursing students: A cross-sectional study. Nurse Education in Practice, 68, 103587. doi:10.1016/j.nepr.2023.103587
Sonmez, Y., Akdemir, M., Meydanlioglu, A., & Aktekin, M. R. (2023). Psychological distress, depression, and anxiety in nursing students: A longitudinal study. Healthcare, 11(5), 636. doi:10.3390/healthcare11050636
Thomas, L. J., & Revell, S. H. (2016). Resilience in nursing students: An integrative review. Nurse Education Today, 36, 457–462. doi:10.1016/j.nedt.2015.10.016
Thompson, H. L. (2000). FIRO element BTM and psychological type: Part I–Why FIRO element B? Bulletin of Psychological Type, 23(2), 18–22. Retrieved from https://www.hpsys.com/PDFs/FIRO%20Element%20B%20and%20Psycho%20Type.pdf
World Health Organization. (2024). Mental health of adolescents. Retrieved from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescent-mental-health
World Health Organization. (2025). Depressive disorder (depression). Retrieved from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/depression
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อความ ข้อมูล และรายการอ้างอิงที่ผู้เขียนใช้ในการเขียนบทความเพื่อลงตีพิมพ์ในวารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี ถือเป็นความคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียน คณะผู้จัดทำวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นพ้องด้วยหรือร่วมรับผิดชอบ
บทความที่ได้รับการลงตีพิมพ์ในวารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี หากหน่วยงานหรือบุคคลใดต้องการนำส่วนหนึ่งหรือทั้งหมดของบทความไปเผยแพร่ต่อเพื่อวัตถุประสงค์ใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตจากบรรณาธิการวารสารก่อน