การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน
คำสำคัญ:
รูปแบบการดูแล, ผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง, การมีส่วนร่วมของชุมชนบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เพื่อพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ดำเนินการ 3 ระยะ ผู้ให้ข้อมูลในระยะที่ 1 เป็นผู้ดูแลหลักของผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง จำนวน 12 คน ในระยะที่ 2 เป็นผู้ที่เกี่ยวข้องกับการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง จำนวน 53 คน และในระยะที่ 3 เป็นตัวแทนในการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง จำนวน 12 คน เครื่องมือการวิจัยประกอบด้วย แนวทางการสัมภาษณ์ผู้ดูแลหลัก แนวทางการสนทนากลุ่มเกี่ยวกับทุนทางสังคม และแนวทางการสนทนากลุ่มในการประเมินรูปแบบ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่ม ในช่วงเดือนพฤษภาคม 2566 ถึงเดือนกุมภาพันธ์ 2567 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนในชื่อทีม “ค้ำจุนชีวิตผู้สูงอายุพึ่งพิง” ประกอบด้วย โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ผู้ดูแลผู้สูงอายุ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ทีมศูนย์แพทย์ชุมชน เทศบาลตำบล ผู้นำท้องที่ ชมรมผู้สูงอายุ วัด ศูนย์พัฒนาคุณภาพชีวิตและส่งเสริมอาชีพผู้สูงอายุ และหน่วยงานเอกชนในพื้นที่ มีขั้นตอนการดำเนินงาน 6 ขั้นตอน ได้แก่ 1) การค้นหาสภาพปัญหา 2) การรวบรวมข้อมูลปัญหาเพิ่มเติม 3) การนัดหมายประชุมทีม 4) ทีมเยี่ยมบ้านร่วมกัน 5) การประชุมทีมหาแนวทางแก้ไขปัญหา และ 6) การประเมินผลการดำเนินงานของทีม
จากการวิจัยครั้งนี้มีข้อเสนอแนะว่า หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงควรนำรูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนนี้ไปใช้ โดยสร้างการมีส่วนร่วมในการรับรู้ปัญหาเพื่อร่วมตัดสินใจ ร่วมดำเนินการ ร่วมรับประโยชน์ และร่วมประเมินผล
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2566ก). อัตราส่วนการเป็นภาระวัยสูงอายุ และอัตราส่วนการเป็นภาระของประชากรไทย ปี พ.ศ. 2566 ระดับจังหวัด เขต/อำเภอ ตำบล รวบรวมจากข้อมูลของกรมการปกครอง. สืบค้นจาก https://www.dop.go.th/th/statistics_page?cat=1&id=2523
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2566ข). อัตราส่วนการเป็นภาระวัยสูงอายุ และอัตราส่วนการเป็นภาระของประชากรไทย ปี พ.ศ. 2566 จังหวัดสงขลา อำเภอหาดใหญ่/ต.น้ำน้อย. สืบค้นจาก https://www.dop.go.th/th/statistics_page?cat=1&id=2523
กรมอนามัย. (2566). รายงานประจำปี พ.ศ. 2565. สืบค้นจาก https://planning.anamai.moph.go.th/web-upload/20xa4d80079fdd38ace9fb48a050e5b52e4/m_magazine/33359/4195/file_download/12538ddd9572ba1832e0dc44fb6e782b.pdf
กัญนิกา อยู่สำราญ, ศรีสกุล ชนะพันธ์, และพานิช แก่นกาญจน์. (2565). ความเครียดและการเผชิญความเครียดของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9, 16(1), 1–16.
เกษม เที่ยงรอด. (2566). การพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงของคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตอำเภอวัดสิงห์ จังหวัดชัยนาท. Journal of Roi Kaensarn Academi, 8(6), 252–264.
ณิสาชล นาคกุล, และปานดวงใจ เสนชู. (2564). การพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุติดเตียงโดยผู้ดูแลหลัก เขตเทศบาลนครสุราษฎร์ธานี จ.สุราษฎร์ธานี. วารสารวิจัยและนวัตกรรมทางสุขภาพ, 4(2), 27–39.
นพวรรณ ดวงจันทร์, พรทิพย์ สินประเสริฐ, วิภาดา ตรงเที่ยง, อัศนี วันชัย, ชยุตรา สุทธิลักษณ์, และสุเมธ บรรเลงจิต. (2564). ภาวะโรคหลอดเลือดสมองในผู้สูงอายุ และแนวทางการสร้างความแข็งแกร่งแก่ญาติผู้ดูแล. วารสารพยาบาลทหารบก, 22(1), 20–28.
ประเสริฐ เก็มประโคน, มณฑิชา เจนพานิชทรัพย์, และวิไลพร คลีกร. (2565). การพัฒนาระบบการดูแลระยะยาวและเข้าถึงบริการสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง พื้นที่จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9, 16(1), 140–155.
มณีรัตน์ ชาวบล, วิราพรรณ วิโรจน์รัตน์, และดวงรัตน์ วัฒนกิจไกรเลิศ. (2565). ปัจจัยทำนายภาวะซึมเศร้าของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง. วารสารพยาบาลศาสตร์, 40(3), 90–104.
ยุทธพล เดชารัตนชาติ, และยิ่งศักดิ์ คชโคตร. (2565). รูปแบบการดูแลระยะยาวสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 22(3), 63–80.
เริงชาติ ศรีขจรวงศ์, สัญญา เคณาภูมิ, และภักดี โพธิ์สิงห์. (2566). นวัตกรรมการบริหารจัดการระบบบริการดูแลระยะยาวด้านสาธารณสุขสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในองค์กรปกครองส่วน ท้องถิ่นเขตสุขภาพที่ 7. วารสารสหวิทยาการวิจัยและวิชาการ, 3(3), 611–628.
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านท่าจีน. (2565). รายงานการดำเนินงานการดูแลผู้สูงอายุระยะยาว ปีงบประมาณ 2565. สงขลา: ผู้แต่ง.
วัฒนา จันทร์เปรม, มยุรี บุญทัด, วิสุทธิ์ โนจิตต์, และไพศาล ขุนวิเศษ. (2566). การประเมินผลการปฏิบัติตามนโยบายการดูแลระยะยาวด้านสาธารณสุขสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในจังหวัดชัยนาท กรณีศึกษา: ตำบล LTC ดีเด่นระดับเขตสุขภาพที่ 3. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 6(1), 14–34.
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. (2559). คู่มือสนับสนุนการบริหารจัดการระบบบริการดูแลระยะยาวด้านสาธารณสุขสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. สืบค้นจาก https://eh.anamai.moph.go.th/th/elderly-manual/download/?did=201572&id=64007&reload=
สุรศักดิ์ ไชยสงค์, นวลจันทร์ แสนกอง, กฤษณี สระมุณี, ร่มตะวัน กาลพัฒน์, ขวัญดาว มาลาสาย, นพวรรณ ยุติพันธ์, ... มนเศรษฐ ภูวรกิจ. (2565). ผลตอบแทนทางสังคมของการจัดบริการดูแลระยะยาว สำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง: กรณีศึกษาตำบลสะอาด อำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข, 16(1), 16–33.
สุริยา ฟองเกิด, พรรณปพร ลีวิโรจน์, และทิพาภรณ์ โพธิ์ถวิล. (2565). การดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในชุมชน: กรณีศึกษาจังหวัดชลบุรี. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้, 9(3), 157–169.
อมร สุวรรณชัยรบ. (2566). การพัฒนาแนวทางการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตําบลบ้านต้นผึ้ง ตำบลต้นผึ้ง อำเภอพังโคน จังหวัดสกลนคร. วารสารสหวิทยาการวิจัยและวิชาการ, 3(6), 577–594. doi:10.60027/iarj.2023.272769
Brouwers, M., Broekharst, D. S. E., de Boer, B., Groen, W. G., & Verbeek, H. (2023). An overview of innovative living arrangements within long-term care and their characteristics: A scoping review. BMC Geriatrics, 23(1), 442. doi:10.1186/s12877-023-04158-9
Cohen, J. M., & Uphoff, N. T. (1980). Participation’s place in rural development: Seeking clarity through specificity. World Development, 8, 213–235. doi:10.1016/0305-750X(80)90011-X
Colorafi, K. J., & Evans, B. (2016). Qualitative descriptive methods in health science research. Health Environments Research & Design Journal, 9(4), 16–25. doi:10.1177/1937586715614171
Douglas, N., Mays, N., Al-Haboubi, M., Manacorda, T., Thana, L., Wistow, G., & Durand, M. A. (2022). Observations of community-based multidisciplinary team meetings in health and social care for older people with long term conditions in England. BMC Health Services Research, 22(1), 758. doi:10.1186/s12913-022-07971-x
Eliopoulos, C. (2022). Gerontological nursing (10th ed.). Philadelphia, PA: Wolters Kluwer.
Fang, S., Liang, H., & Liang, Y. (2023). Typologies of dependency, household characteristics, and disparity in formal and informal care use: Analysis of community-dwelling long-term care insurance claimants in an urban municipality of China. International Journal for Equity in Health, 22(1), 235. doi:10.1186/s12939-023-02048-5
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Thousand Oaks, CA: SAGE Publications.
Mamom, J., & Daovisan, H. (2022). Listening to caregivers’ voices: The informal family caregiver burden of caring for chronically ill bedridden elderly patients. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(1), 567. doi:10.3390/ijerph19010567
Matsuura, H., Hatono, Y., & Saito, I. (2023). Preventive role of community-level social capital in the need for long-term care and impairment in instrumental activities of daily living: A multilevel analysis. Environmental Health and Preventive Medicine, 28, 15. doi:10.1265/ehpm.22-00126
Mauk, K. L. (2023). Gerontological nursing: Competencies for care (5th ed.). Burlington, MA: Jones & Bartlett Learning.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อความ ข้อมูล และรายการอ้างอิงที่ผู้เขียนใช้ในการเขียนบทความเพื่อลงตีพิมพ์ในวารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี ถือเป็นความคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียน คณะผู้จัดทำวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นพ้องด้วยหรือร่วมรับผิดชอบ
บทความที่ได้รับการลงตีพิมพ์ในวารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี หากหน่วยงานหรือบุคคลใดต้องการนำส่วนหนึ่งหรือทั้งหมดของบทความไปเผยแพร่ต่อเพื่อวัตถุประสงค์ใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตจากบรรณาธิการวารสารก่อน
