สุขภาพจิตและสุขภาวะทางจิตวิญญาณของผู้สูงอายุในหมู่บ้านนางแลใน ตำบลนางแล อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย
คำสำคัญ:
สุขภาพจิต, สุขภาวะทางจิตวิญญาณ, ผู้สูงอายุบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน ชนิดเชิงปริมาณนำเชิงคุณภาพ เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างสุขภาพจิตกับสุขภาวะทางจิตวิญญาณ และศึกษาสุขภาพจิตและสุขภาวะทางจิตวิญญาณตามการรับรู้ของผู้สูงอายุ กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในหมู่บ้านนางแลใน ตำบลนางแล อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย สำหรับการวิจัยเชิงปริมาณ จำนวน 102 คน และการวิจัยเชิงคุณภาพ จำนวน 10 คน เครื่องมือการวิจัยประกอบด้วย แบบบันทึกข้อมูลส่วนบุคคล แบบทดสอบดัชนีชี้วัดสุขภาพจิตคนไทยฉบับสั้น 15 ข้อ มีค่าความเชื่อมั่น .86 แบบสอบถามสุขภาวะทางจิตวิญญาณ มีค่าความเชื่อมั่น .86 และแบบสัมภาษณ์ในการสนทนากลุ่ม เก็บรวบรวมข้อมูลในช่วงเดือนมกราคมถึงเดือนเมษายน 2562 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สหสัมพันธ์แบบสเปียร์แมน และวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า สุขภาพจิตมีความสัมพันธ์ทางบวกกับสุขภาวะทางจิตวิญญาณของผู้สูงอายุอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (rs = .606, p < .001) สุขภาพจิตตามการรับรู้ของผู้สูงอายุ ประกอบด้วย 4 ประเด็น ได้แก่ ความรู้สึกวิตกกังวลเกี่ยวกับโรคและการดูแลตนเอง การควบคุมอารมณ์เมื่อประสบกับเหตุการณ์ต่างๆ ความรู้สึกภาคภูมิใจในตนเอง และการได้รับการดูแลและการยอมรับจากครอบครัวและชุมชน ส่วนสุขภาวะทางจิตวิญญาณตามการรับรู้ของผู้สูงอายุ ประกอบด้วย 3 ประเด็น ได้แก่ การเข้าถึงคุณธรรมและความดีงาม ความรู้สึกมีคุณค่าในตนเอง และความสุขและความพึงพอใจในชีวิต
จากการวิจัยครั้งนี้มีข้อเสนอแนะว่า ผู้ที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเสริมสุขภาพผู้สูงอายุควรนำผลการ วิจัยไปใช้ในการวางแผนการสร้างเสริมสุขภาพจิตของผู้สูงอายุตามบริบทของพื้นที่ เช่น ให้ความสำคัญและตระหนักในคุณค่าของผู้สูงอายุ เน้นการมีส่วนร่วมในชุมชนของผู้สูงอายุ เพื่อให้ผู้สูงอายุมีสุขภาพจิตที่ดีและมีสุขภาวะทางจิตวิญญาณเพิ่มมากขึ้น
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2562). สถิติผู้สูงอายุของประเทศไทย 77 ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2562. สืบค้นจาก http://www.dop.go.th/download/knowledge/th1580099938-275_1.pdf
กรมสุขภาพจิต. (2550). แบบทดสอบดัชนีชี้วัดสุขภาพจิตคนไทยฉบับสั้น 15 ข้อ [Thai Mental Health Indicator Version 2007 = TMHI-15]. สืบค้นจาก https://www.dmh.go.th/test/thaihapnew/thi15/asheet.asp?qid=1
กองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม เทศบาลตำบลนางแล อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย. (2561). รายงานประจำปี 2561. เชียงราย: ผู้แต่ง.
กุลวดี โรจน์ไพศาลกิจ. (2559). ความสัมพันธ์ของกิจกรรมทางกายกับสุขภาวะทางจิต สังคม และจิตวิญญาณของผู้สูงอายุสามวัย. วารสารศูนย์การศึกษาแพทยศาสตร์คลินิก โรงพยาบาลพระปกเกล้า, 33(4), 300–313.
เกสร มุ้ยจีน. (2558). ปัจจัยที่มีผลต่อระดับสุขภาพจิตของผู้สูงอายุ. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 23(2), 306–318.
ฉัตรฤดี ภาระญาติ, วารี กังใจ, และสิริลักษณ์ โสมานุสรณ์. (2559). ปัจจัยทำนายพลังสุขภาพจิตของผู้สูงอายุ. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 24(2), 97–106.
พรทิพย์ สารีโส, ปิยะภร ไพรสนธิ์, อุษาษ์ โถหินัง, วรางคณา อ่ำศรีเวียง, และนารีลักษณ์ ฟองรัตน์. (2560). สถานการณ์ ปัญหาสุขภาพและความต้องการการดูแลของผู้สูงอายุโรคเรื้อรัง: เขตเทศบาลเมืองเชียงราย. วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ, 40(2), 85–95.
มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย. (2559). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2559. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์พริ้นเทอรี่.
มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย. (2561). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2560. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์เดือนตุลา.
มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย. (2562). สถานการณ์ผู้สูงอายไทย พ.ศ. 2561. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์พริ้นเทอรี่.
เมธี วงศ์วีระพันธุ์. (2559). การส่งเสริมสุขภาพจิตสำหรับผู้สูงอายุของชุมชนต้นแบบในจังหวัดเชียงใหม่. วารสารจิตวิทยาคลินิก, 47(1), 38–47.
รุ่งทิพย์ รัตนไมตรีเกียรติ, และนัยนา พิพัฒน์วณิชชา. (2560). ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับความต้องการด้านจิตวิญญาณของผู้สูงอายุที่ได้รับการผ่าตัดแบบนัดล่วงหน้า. วารสารพยาบาลสงขลานครินทร์, 37(2), 14–26.
ศักดิ์ชาย เพ็ชรตรา, มรรยาท เพ็ชรตรา, และทัศพร ชูศักดิ์. (2562). ภาวะสุขภาพจิตของผู้สูงอายุจังหวัดชัยภูมิ กรณีศึกษา: ตำบลนาฝาย อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ. วารสารวิจัยและพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 14(2), 88–101.
สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล. (2562). สุขภาพคนไทย 2562. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2558). การสำรวจสุขภาพจิต (ความสุข) ของคนไทย พ.ศ. 2558. สืบค้นจาก http://service.nso.go.th/nso/nsopublish/themes/files/mental-healthm_aug_58.pdf
สํานักงานสถิติแห่งชาติ. (2563). การสํารวจอนามัยและสวัสดิการ พ.ศ. 2562. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ธนาเพรส.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2562). รายงานการศึกษาผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากร และข้อเสนอแนะเชิงนโยบายต่อการพัฒนาประเทศ จากผลการคาดประมาณประชากรของประเทศไทย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.
แสงเดือน พรมแก้วงาม, และอรัญญา นามวงศ์. (2560). ความผาสุกทางจิตวิญญาณของผู้สูงอายุโรคเรื้อรังในชุมชน. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ, 35(3), 204–213.
อภิรดี โชนิรัตน์, วิราพรรณ วิโรจน์รัตน์, คนึงนิจ พงศ์ถาวรกมล, และศริยามน ติรพัฒน์. (2563). ปัจจัยทํานายการสูงวัยอย่างมีสุขภาวะของผู้สูงอายุ. วารสารพยาบาลโรคหัวใจและทรวงอก, 31(1), 93–108.
อารี พุ่มประไวทย์, บรรจง เจนจัดการ, ปาหนัน กนกวงศ์นุวัฒน์, อัญชลี เหมะญาติ, และณัฐฐพัชร์ จันทร์ฉาย. (2562). ผลของโปรแกรมการสร้างเสริมความมีคุณค่าในตนเองต่อภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุตำบลบ่อพลอย อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 27(1), 33–41.
Bruce, A., Schreiber, R., Petrovskaya, O., & Boston, P. (2011). Longing for ground in a ground (less) world: A qualitative inquiry of existential suffering. BMC Nursing, 10(1), 1–9.
Daaleman, T. P., Usher, B. M., Williams, S. W., Rawlings, J., & Hanson, L. C. (2008). An exploratory study of spiritual care at the end of life. Annals of Family Medicine, 6(5), 406–411.
Lavretsky, H. (2010). Spirituality and aging. Aging Health, 6(6), 749–769.
McCoubrie, R. C., & Davies, A. N. (2006). Is there a correlation between spirituality and anxiety and depression in patients with advanced cancer?. Support Care Cancer, 14(4), 379–385. Retrieved from https://doi.org/10.1007/s00520-005-0892-6
Paloutzian, R. F., & Ellison, C. W. (1982). Loneliness, spiritual well-being and the quality of life. In L. A. Peplau & D. Perlman (Eds.), Loneliness: A sourcebook of current theory, research and therapy (pp. 224–237). New York: Wiley.
Uusi-Rasi, K., Karinkanta, S., Tokola, K., Kannus, P., & Sievanen, H. (2019). Bone mass and strength and fall-related fractures in older age. Journal of Osteoporosis, 2019, 1–6. doi:10.1155/2019/5134690
World Health Organization. (2014). Noncommunicable disease country profiles, 2014. Geneva: WHO Document Production Services.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2020 วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อความ ข้อมูล และรายการอ้างอิงที่ผู้เขียนใช้ในการเขียนบทความเพื่อลงตีพิมพ์ในวารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี ถือเป็นความคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียน คณะผู้จัดทำวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นพ้องด้วยหรือร่วมรับผิดชอบ
บทความที่ได้รับการลงตีพิมพ์ในวารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี หากหน่วยงานหรือบุคคลใดต้องการนำส่วนหนึ่งหรือทั้งหมดของบทความไปเผยแพร่ต่อเพื่อวัตถุประสงค์ใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตจากบรรณาธิการวารสารก่อน
