การประยุกต์ใช้แนวคิด สบช.โมเดลผ่านแอปพลิเคชันและสุขภาพดิจิทัลในการจัดการโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในประเทศไทย: การทบทวนขอบเขตงานวิจัย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การทบทวนขอบเขตงานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์งานวิจัยเกี่ยวกับการประยุกต์ใช้แนวคิด สบช. โมเดล ระบบปิงปองจราจรชีวิต 7 สี แอปพลิเคชัน และสุขภาพดิจิทัลในการจัดการโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในประเทศไทย โดยจำแนกรูปแบบเทคโนโลยี ฟังก์ชัน และผลลัพธ์ที่รายงาน ดำเนินการตามแนวทาง Joanna Briggs Institute (JBI) และกรอบ PRISMA-ScR กำหนดเกณฑ์คัดเข้าตามกรอบ PCC ได้แก่ ประชากร (P) คือประชาชนทั่วไป กลุ่มเสี่ยง ผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง บุคลากรสุขภาพ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน หรือผู้ใช้งานระบบ แนวคิด (C) คือ สบช. โมเดล ระบบปิงปองจราจรชีวิต 7 สี แอปพลิเคชัน หรือสุขภาพดิจิทัล และบริบท (C) คือ การจัดการโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในประเทศไทย สืบค้นจากฐานข้อมูล ThaiJO, Google Scholar และ TDC-ThaiLIS ระหว่าง พ.ศ. 2564–2568 ทั้งภาษาไทยและอังกฤษ ดำเนินการกระบวนการคัดเลือกและสกัดข้อมูลโดยผู้วิจัยอย่างอิสระ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการสังเคราะห์เชิงเนื้อหา
ผลการศึกษาพบงานวิจัยผ่านเกณฑ์คัดเข้า 7 เรื่อง ส่วนใหญ่เป็นวิจัยกึ่งทดลอง โดย 6 เรื่อง (ร้อยละ 85.71) ศึกษาในกลุ่มผู้ป่วยโรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือกลุ่มเสี่ยงในชุมชน รูปแบบเทคโนโลยีที่ใช้ ได้แก่ LINE Official Account/Application, Mobile Application และระบบเชื่อมโยงฐานข้อมูลสุขภาพ ฟังก์ชันสำคัญประกอบด้วย การจำแนกกลุ่มสีอัตโนมัติ การให้คำแนะนำเฉพาะบุคคล การติดตามระดับน้ำตาลหรือความดันโลหิต และการแจ้งเตือนความเสี่ยงรายบุคคล หลักฐานเชิงประจักษ์บ่งชี้ว่าเทคโนโลยีเหล่านี้อาจมีแนวโน้มช่วยส่งเสริมความรู้ การรับรู้ความเสี่ยง ความพึงพอใจ และการติดตามสุขภาพในชุมชน อย่างไรก็ตาม ผลลัพธ์ด้านพฤติกรรมสุขภาพและตัวชี้วัดทางคลินิกยังมีความหลากหลาย จึงควรมีการศึกษาเพิ่มเติมด้วยระเบียบวิธีวิจัยเชิงทดลองหรือกึ่งทดลองที่มีกลุ่มเปรียบเทียบที่ชัดเจน และมีระยะเวลาติดตามผลที่เหมาะสมเพื่อยืนยันประสิทธิผล
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลที่เผยแพร่ในวารสารวิทยาลัยพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้นิพนธ์บทความโดยตรง บทความ เนื้อหา ข้อมูล รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการเผยแพร่ในวารสารนี้ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารฯ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่หรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องอ้างอิงวิทยาลัยพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี ทุกครั้ง
เอกสารอ้างอิง
Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
Ar-yuwat, S., Poonsup, A., & Meethip, N. (2017). Screening for hypertension and diabetes among Thai teenagers and adults in Muang District of Phitsanulok Province. Southern College Network Journal of Nursing and Public Health, 4(Suppl.), S131–S146. (in Thai)
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.
Bureau of Non-Communicable Diseases. (2024). Annual report 2024. Ministry of Public Health. https://ddc.moph.go.th/dncd/journal_detail.php?publish=16681
Chuntaravichit, K. (2023). Evaluation of the implementation of the surveillance, prevention, and control of diabetes and hypertension with the Vichai 7 Colors Model in Singburi Province using the CIPP Model. Thai Journal of Public Health and Health Sciences, 6(2), 80-93. (in Thai)
Dokduang, K., Totum, B., & Kosapan, P. (2021). A development of diabetic patient healthcare application for elderly people in Ubon Ratchathani Province. Journal of Industrial Technology Ubon Ratchathani Rajabhat University, 11(2), 53-65. (in Thai)
Hanklang, S., Lueklang, S., Sathira-Anant, S., Phukerd, S., & Chuanphimai, T. (2025). Effectiveness of an innovation “Sugar Safety Alert” for using the LINE application on people with type 2 diabetes. Nursing Research and Innovation Journal, 31(1), 66-38. (in Thai)
Karunan, K., Jaijong, P., Suriya, N., & Intolo, S. (2023). The development of a health screening application for village health volunteers in the four southern provinces. Thai Journal of Nursing, 72(3), 55-62. (in Thai)
Maneelert, C. (2021). Development of an application for screening diabetes and hypertension risk groups. Community and Social Development Journal, 22(3), 109-125. (in Thai)
Modica, C., Lewis, J. H., & Bay, R. C. (2024). Advancing virtual at-home care for community health center patients using patient self-care tools, technology, and education. Journal of Multidisciplinary Healthcare, 17, 521-531. https://doi.org/10.2147/jmdh.s443973
Peters, M. D. J., Godfrey, C., McInerney, P., Munn, Z., Tricco, A. C., & Khalil, H. (2020). Scoping reviews. In E. Aromataris & Z. Munn (Eds.), JBI manual for evidence synthesis. JBI. https://doi.org/10.46658/JBIMES-20-12
Pradabthong, O., Pomthong, K., & Chumnanon, C. (2025). The effects of knowledge promotion on diabetes control and prevention using the LINE application, anti-diabetic with 7-color traffic ping-pong life. Journal of Boromarajonani College of Nursing, Suphanburi, 8(3), 5-17. (in Thai)
Phromsaun, W., Boonpratham, K., Jantarasuk, C., Hemchanan, N., Chuchomngam, W., & Saengmuang, A. (2025). Effects of a self-care behavior promotion activity using the 7-color balls model on knowledge and health status among patients with hypertension and diabetes. Multidisciplinary Journal for Health, 7(1), 73-85. (in Thai)
The Joanna Briggs Institute. (2014). Joanna Briggs Institute reviewers’ manual: 2014 edition. https://nursing.lsuhsc.edu/JBI/docs/ReviewersManuals/ReviewersManual.pdf
The Joanna Briggs Institute. (2017a). Checklist for randomized controlled trials. https://jbi.global/sites/default/files/2019-05/JBI_RCTs_Appraisal_tool2017_0.pdf
The Joanna Briggs Institute. (2017b). Checklist for quasi-experimental studies (non-randomized experimental studies). https://jbi.global/sites/default/files/2019-05/JBI_Quasi-Experimental_Appraisal_Tool2017_0.pdf
Thienthavorn, V. (2013). Surveillance, control, and prevention system for diabetes and hypertension in Thailand: 7-color life traffic light. Agricultural Cooperative Federation of Thailand Printing House. (in Thai)
Wanchai, A., Kanjanapradit, K., Yamyong, N., Pangsook, P., Surakiet, S., & Klerkkulthorn, T. (2023). Application of the 7-color life traffic light in the surveillance of chronic non-communicable diseases: A scoping review. Journal of Nursing Research and Health Sciences, 15(2), 13-26. (in Thai)
