การพัฒนาแนวทางการให้บริการผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 เพื่อชะลอภาวะไตเสื่อม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมนี้ ดำเนินการ 3 ระยะ ได้แก่ 1) ศึกษาสถานการณ์การดูแลจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ประกอบด้วยบุคลากรสุขภาพ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ผู้ป่วย และสมาชิกครอบครัว โดยวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา 2) พัฒนาแนวทางตามแบบจำลองการดูแลโรคเรื้อรังแบบขยาย และทดลองใช้กับผู้ป่วยจำนวน 40 คน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถามพฤติกรรมการจัดการตนเองที่มีค่าความเชื่อมั่น .87 และแบบบันทึกผลลัพธ์ทางคลินิก วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การทดสอบที และการวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบวัดซ้ำ และ 3) สะท้อนผลและสังเคราะห์บทเรียนร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ผลการวิจัยพบว่า
1. การดูแลผู้ป่วยยังมีข้อจำกัดด้านความเข้าใจเรื่องอาหาร การบริโภคเค็ม การติดตามค่าการทำงานของไต การสื่อสารสุขภาพ และบทบาทของครอบครัวกับ อสม. ในขณะที่ชุมชนมีทุนทางวัฒนธรรม ได้แก่ วัด กลุ่มแม่บ้าน และผู้นำศาสนา
2. แนวทางที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วยการสนับสนุนการจัดการตนเอง การดูแลโดยทีมสหวิชาชีพ การติดตามโดยครอบครัวและ อสม. การใช้ข้อมูลทางคลินิก และการเชื่อมโยงทรัพยากรชุมชน
3. หลังดำเนินโครงการ ผู้ป่วยมีคะแนนพฤติกรรมการจัดการตนเองเพิ่มขึ้นในด้านการบริโภคอาหาร ความสม่ำเสมอในการรับประทานยา และการออกกำลังกาย (t = 9.29, 6.05, 8.44; p < .001) ค่าน้ำตาลสะสมในเลือดลดลง (t = 17.51, p < .001) ค่าการทำงานของไตเพิ่มขึ้น (t = 10.90, p < .001) และความดันโลหิตตัวบนลดลงตามช่วงเวลา อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ [F(2.06, 80.15) = 620.63, p < .001, partial η² = .94]
หน่วยบริการปฐมภูมิควรประยุกต์ใช้แนวทางนี้ร่วมกับระบบสื่อสารและติดตามข้อมูลที่เชื่อมโยงครอบครัวและ อสม. รวมทั้ง มีการวิจัยติดตามผลลัพธ์อย่างน้อย 12 เดือน
Downloads
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลที่เผยแพร่ในวารสารวิทยาลัยพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้นิพนธ์บทความโดยตรง บทความ เนื้อหา ข้อมูล รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการเผยแพร่ในวารสารนี้ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารฯ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่หรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องอ้างอิงวิทยาลัยพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี ทุกครั้ง
เอกสารอ้างอิง
Alicic, R. Z., Rooney, M. T., & Tuttle, K. R. (2017). Diabetic kidney disease: Challenges, progress, and possibilities. Clinical Journal of the American Society of Nephrology, 12(12), 2032–2045. https://doi.org/10.2215/CJN.11491116
American Diabetes Association Professional Practice Committee. (2025). Chronic kidney disease and risk management: Standards of Care in Diabetes—2025. Diabetes Care, 48(Suppl. 1), S239–S251. https://doi.org/10.2337/dc25-S011
Barr, V. J., Robinson, S., Marin-Link, B., Underhill, L., Dotts, A., Ravensdale, D., & Salivaras, S. (2003). The expanded Chronic Care Model: An integration of concepts and strategies from population health promotion and the Chronic Care Model. Healthcare Quarterly, 7(1), 73–82. https://doi.org/10.12927/hcq.2003.16763
Department of Disease Control. (2025a). Data from the International Diabetes Federation: IDF Diabetes Atlas. Department of Disease Control, Ministry of Public Health. (in Thai)
Department of Disease Control. (2025b). Diabetes in Thailand. Department of Disease Control, Ministry of Public Health. (in Thai)
Goh, L. H., Siah, C. J. R., Tam, W. W. S., Tai, E. S., & Young, D. Y. L. (2022). Effectiveness of the Chronic Care Model for adults with type 2 diabetes in primary care: A systematic review and meta-analysis. Systematic Reviews, 11, 273. https://doi.org/10.1186/s13643-022-02117-w
Graneheim, U. H., & Lundman, B. (2004). Qualitative content analysis in nursing research: Concepts, procedures and measures to achieve trustworthiness. Nurse Education Today, 24(2), 105-112. https://doi.org/10.1016/j.nedt.2003.10.001
Groothof, D., Post, A., Polinder-Bos, H. A., Erler, N. S., Flores-Guerrero, J. L., Kootstra-Ros, J. E., Pol, R. A., de Borst, M. H., Gansevoort, R. T., Gans, R. O. B., Kremer, D., Kieneker, L. M., Bano, A., Muka, T., Franco, O. H., & Bakker, S. J. L. (2022). Muscle mass and estimates of renal function: A longitudinal cohort study. Journal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle, 13(4), 2031-2043. https://doi.org/10.1002/jcsm.12969
Hisni, D., Soewondo, P., Dahlia, D., Haryati, T. S., & Ayubi, D. (2023). The effectiveness of self-management program to prevent diabetic nephropathy progression: A literature review. Central European Journal of Nursing and Midwifery, 14(2), 896–904. https://doi.org/10.15452/CEJNM.2022.13.0013
Kemmis, S., & McTaggart, R. (2005). Participatory action research: Communicative action and the public sphere. In N. K. Denzin & Y. S. Lincoln (Eds.), The SAGE handbook of qualitative research (3rd ed.) (pp. 559-603). SAGE.
Khai Bang Rachan Hospital. (2024). Summary report of the DM remission clinic, fiscal year 2024. Khai Bang Rachan Hospital. (in Thai)
Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) CKD Work Group. (2024). KDIGO 2024 clinical practice guideline for the evaluation and management of chronic kidney disease. Kidney International, 105(4S), S117–S314. https://doi.org/10.1016/j.kint.2023.10.018
Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) Diabetes Work Group. (2022). KDIGO 2022 clinical practice guideline for diabetes management in chronic kidney disease. Kidney International, 102(5S), S1–S127. https://doi.org/10.1016/j.kint.2022.06.008
Phongissaranuporn, S., Laipoonsawad, S., & Supachaipanichpong, P. (2018). Effects of a self-management support program for delaying kidney function decline on self-management behaviors and clinical outcomes among patients with type 2 diabetes mellitus at Damnoen Saduak Hospital. Region 4–5 Medical Journal, 37(2), 148–159. (in Thai)
Rattanasri, P. (2022). Effects of a self-management support program for delaying kidney function decline on self-management behaviors and clinical outcomes among patients with type 2 diabetes mellitus at Samran Subdistrict Health Promoting Hospital. Journal of Khon Kaen Provincial Health Office, 4(2), 209–224. (in Thai)
Sarajaras, V. (2018). Effects of a self-management support process on delaying kidney function decline among diabetic patients with chronic kidney disease at Laem Chabang Hospital, Chonburi Province. Thai Journal of Public Health and Health Sciences, 1(3), 13–26. (in Thai)
Singburi Provincial Public Health Office. (2024). Tracer DM/HT performance report, Health Region 4, fiscal year 2024. Singburi Provincial Public Health Office. (in Thai)
Tassana-iam, S., Insin, N., Worawong, J., Srimuang, P., & Klangkarn, S. (2023). Development of a home- and community-based self-care model for delaying kidney function decline among patients with diabetes mellitus in Sakon Nakhon Province. The Southern College Network Journal of Nursing and Public Health, 10(2), 1–17. (in Thai)
Wagner, E. H., Austin, B. T., Davis, C., Hindmarsh, M., Schaefer, J., & Bonomi, A. (2001). Improving chronic illness care: Translating evidence into action. Health Affairs, 20(6), 64–78. https://doi.org/10.1377/hlthaff.20.6.64
