โปรแกรมการจัดการความดันโลหิตสูงโดยประยุกต์ใช้แชทบอทและผลต่อความรู้ พฤติกรรมสุขภาพ ความร่วมมือในการใช้ยาความดันโลหิต และตัวบ่งชี้ทางชีวภาพในผู้สูงอายุที่มีความดันโลหิตสูง ที่อาศัยอยู่ในชุมชน: การพัฒนาโปรแกรม ความเป็นไปได้และผลเบื้องต้นของการใช้โปรแกรม

บทคัดย่อ

โรคความดันโลหิตสูงเป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในชุมชน ที่จำเป็นต้องมี การจัดการเพื่อควบคุมความดันโลหิตอย่างต่อเนื่อง โดยพบผู้สูงอายุที่เข้ารับบริการแผนกผู้ป่วยนอก โรงพยาบาล ศรีนครินทร์ มีจำนวนเพิ่มขึ้นทุกปี ซึ่งช่วงปี พ.ศ. 2566-2567 มีป่วยผู้สูงอายุ คิดเป็นร้อยละ 38-40 ของผู้ป่วยทั้งหมด ถึงแม้ว่าผู้ป่วยกลุ่มดังกล่าว จะสามารถเข้าถึงการรักษาได้ แต่ยังพบว่าความสามารถในการควบคุมความดันโลหิต ยังไม่ดีพอ เนื่องจากรูปแบบการดูแลที่มีการสื่อสารทางเดียวในการให้ความรู้ การให้คำปรึกษาการติดตามผล ที่ไม่ต่อเนื่อง และการมีภาระงานสูงของบุคลากรทางการพยาบาล ส่งผลให้การสนับสนุนการจัดการตนเองในระยะยาว ยังมีข้อจำกัด

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาประเมินความเป็นไปได้และศึกษาผลเบื้องต้น ของโปรแกรมการจัดการ ความดันโลหิตสูงโดยใช้แชทบอท โดยเป็นการวิจัยแบบกึ่งทดลองชนิดกลุ่มเดียววัดก่อน - หลัง ในผู้สูงอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป ที่มีความสามารถด้านการรู้คิดและทักษะดิจิทัลเพียงพอ สามารถเข้าถึงสมาร์ตโฟนและใช้ไลน์ แอปพลิเคชันได้ จำนวน 15 คน ที่มารับบริการแผนกผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลศรีนครินทร์ ซึ่งโปรแกรมใช้ระยะเวลา 12 สัปดาห์ ประกอบด้วย การให้ความรู้ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ การติดตามต่อเนื่อง และการให้คำปรึกษา ผ่านการใช้แชทบอททางไลน์แอพลิเคชัน ซึ่งรวมถึงการกระตุ้นเตือนและการเสริมแรงเชิงบวกต่อการจัดการ ความดันโลหิตสูง โดยมีการเก็บข้อมูลก่อนและหลังการทดลอง 12 สัปดาห์

โปรแกรมการจัดการความดันโลหิตสูงโดยประยุกต์ใช้แชทบอทได้ พัฒนาขึ้นโดยมีความตรงเชิงเนื้อหา ในระดับดีเยี่ยม (CVI = 0.98; IOC = 0.97) จากการสัมภาษณ์เชิงลึกสะท้อนว่า แชทบอทช่วยให้ผู้ใช้ตระหนักถึงปัจจัย เสี่ยงส่งเสริมการปรับพฤติกรรมสุขภาพ และใช้งานได้ง่าย อย่างไรก็ตาม ผู้ใช้บางรายเสนอให้ปรับเนื้อหาให้กระชับขึ้น ผู้เข้าร่วมทั้ง 15 ราย มีอัตราการคงอยู่ร้อยละ 100 โดยมีการโต้ตอบผ่านแชทบอทรวม 1,413 ครั้ง สามารถตอบโต้ ถูกต้องโดยอัตโนมัติ คิดเป็นร้อยละ 87.26 มีฟังก์ชันที่ถูกใช้งานมากที่สุด ได้แก่ วิดีโอให้ความรู้ (ร้อยละ 40.11) คู่มืออิเล็กทรอนิกส์ (ร้อยละ 35.16) และการขอรับคำปรึกษา (ร้อยละ 13.74) ตามลำดับ

ในการศึกษาผลเบื้องต้นของการใช้โปรแกรมพบว่า ผู้เข้าร่วมมีอายุเฉลี่ย 69.07 ± 5.38 ปี มีการเปลี่ยนแปลง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในด้านความรู้ (15.60 ± 1.05 เป็น 16.53 ± 1.18; p = 0.004) พฤติกรรมสุขภาพ (23.07 ± 3.86 เป็น 25.33 ± 4.09; p = 0.007) ความร่วมมือในการใช้ยา (20.70 ± 2.86 เป็น 21.61 ± 2.61; p=0.008) และความดันโลหิตซิสโตลิก (133.67 ± 11.89 เป็น 127.07 ± 11.22 มม.ปรอท; p = 0.014) อย่างไร ก็ตาม ตัวบ่งชี้ทางชีวภาพยังไม่ได้รับการวิเคราะห์ในระยะศึกษาความเป็นไปได้นี้ เนื่องจากข้อจำกัดด้านระยะเวลา