ผลของโปรแกรมส่งเสริมการรับรู้ความสามารถของตนเอง ต่อการรับรู้ความสามารถของตนเอง และทักษะคัดกรองความเสี่ยงภาวะสมองเสื่อมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน

นัฐพงษ์ แดงโชติ; มยุรี ลี่ทองอิน

ผู้แต่ง

นัฐพงษ์ แดงโชติ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
มยุรี ลี่ทองอิน คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

คำสำคัญ:

การรับรู้ความสามารถของตนเอง, โปรแกรม, การคัดกรองภาวะสมองเสื่อม, อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน

บทคัดย่อ

ภาวะสมองเสื่อมส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ แม้จะมีการคัดกรองโดยอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ผ่านแอปพลิเคชัน สมาร์ท อสม. แต่ยังพบความคลาดเคลื่อนในการแปลผล Mini-Cog เนื่องจากขาดทักษะและความเชื่อมั่น ส่งผลให้ผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงเข้าถึงบริการล่าช้า การวิจัยครั้งนี้เป็นวิจัยเชิงกึ่งทดลองแบบสองกลุ่มวัดผลก่อน-หลังการทดลอง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมส่งเสริมการรับรู้ความสามารถของตนเอง ต่อการรับรู้ความสามารถของตนเอง และทักษะการคัดกรองความเสี่ยงภาวะสมองเสื่อมของ อสม. อำเภอบ้านม่วง จังหวัดสกลนคร

กลุ่มตัวอย่างเป็น อสม. จำนวน 51 คน เป็นกลุ่มทดลอง 24 คน และกลุ่มควบคุม 27 คน กลุ่มทดลองเข้าร่วมโปรแกรม 2 ครั้ง ๆ ละ 3 ชั่วโมง โปรแกรมมีค่าดัชนีความตรงเชิงเนื้อหาเท่ากับ 0.98 เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล ประกอบด้วย แบบสอบถามการรับรู้ความสามารถของตนเองและแบบสอบถามทักษะคัดกรองความเสี่ยงภาวะสมองเสื่อม ตรวจสอบความตรงตามเนื้อหาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 5 ท่าน ได้ค่าดัชนีความตรงเชิงเนื้อหาเท่ากับ 0.91 และ 0.91 ตามลำดับ ตรวจสอบความเชื่อมั่นของเครื่องมือวิจัยโดยใช้ค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาครอนบาคเท่ากับ 0.94 และ 0.87 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและสถิติ t-test

ผลการวิจัย พบว่ากลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยการรับรู้ความสามารถของตนเอง ทักษะการคัดกรองมากกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = 6.136, p < 0.001; t = 17.424, p < 0.001) ตามลำดับและกลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยการรับรู้ความสามารถของตนเอง ทักษะการคัดกรองหลังการทดลองมากกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = 11.19, p < 0.001; t = 12.73, p < 0.001) ตามลำดับ

ดังนั้น โปรแกรมส่งเสริมการรับรู้ความสามารถของตนเองสามารถนำมาประยุกต์ใช้ในการส่งเสริมการรับรู้ความสามารถของตนเอง และทักษะการคัดกรองความเสี่ยงภาวะสมองเสื่อมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ทั้งนี้ควรบูรณาการโปรแกรมและนวัตกรรมสู่ระบบสุขภาพปฐมภูมิ พร้อมผลักดันด้านนโยบายและงบประมาณ รวมถึงติดตามผลระยะยาวเพื่อประเมินความคงอยู่ของทักษะร่วมกับการรับรู้ความสามารถในการคัดกรองภาวะสมองเสื่อมของ อสม.

เอกสารอ้างอิง

Gauthier S, Webster C, Servaes S, Morais JA, Rosa-Neto P. World Alzheimer Report 2022: life after diagnosis: navigating treatment, care and support. London: Alzheimer’s Disease International; 2022.

Lertkratoke S, Kerdmongkol P, Nanthamongkolchai S, Amnatsatsue K. Effectiveness of Thai integrated care program for older adults with dementia in the community: a quasiexperimental study. Pacific Rim Int J Nurs Res 2021;25(4):510-24.(in Thai)

Institute of Geriatric Medicine, Department of Medical Services. Guideline for the treatment of geriatric syndromes. 4th ed. Nonthaburi: Is August; 2018. (in Thai)

Neurological Institute, Department of medical services. clinical practice guideline for dementia. Bangkok: Thanapress; 2021. (in Thai)

Kulkantrakorn K. Dementia and alzheimer’s disease. Thammasat Med J 2018;18(3):442–68. (in Thai)

Chaowilai C, Poolsri W, Tanpanich T. Guidelines for protecting the elderly from dementia. J Community Public Health Acad 2022;8(2):8-15. (in Thai)

The Alzheimer’s Association. More than normal aging: understanding mild cognitive impairment [Internet]. 2022 [cited 2024 Aug 20]. Available from: https://www.alz.org/alzheimers-dementia/what-is-dementia/related_conditions/mildcognitive-impairment

Khuha O. Hand Book of cognitive training in older persons with mild cognitive impairment for health care personnel. 2nd ed. Nonthaburi: Sintavee Printing; 2020. (in Thai)

Somdet Phra Sangkharaj Yannasangvorn Institute of Geriatric Medicine, Department of Medical Services, Ministry of Public Health. Handbook of cognitive training in older persons with mild cognitive impairment for health care personnel. Nonthaburi: Sintavee Printing; 2020. (in Thai)

Somdet Phra Sangkharaj Yannasangvorn Institute of Geriatric Medicine, Department of Medical Services. Manual and guideline for the operation of quality geriatric clinics and key issues in geriatric medicine in the outpatient department. Nonthaburi: CG Tool; 2022. (in Thai)

Somdet Phra Sangkharaj Yannasangvorn Institute of Geriatric Medicine, Department of Medical Services. Manual for comprehensive dementia care management for volunteer caregivers in the community. Bangkok: Sintavee Printing; 2020. (in Thai)

Department of Health Service Support, Ministry of Public Health. Manual for training course staff: smart village health volunteer (vhv) and family doctor vhv, fiscal year 2022 [Internet]. Nonthaburi: Department of Health Service Support, Ministry of Public Health; 2022 [cited 2024 Aug 11]. p. 1–110. Available from: https://hss.moph.go.th/HssDepartment/file_reference/202204252089496483.pdf (in Thai)

Alam RB, Ashrafi SA, Pionke JJ, Schwingel A. Role of Community Health Workers in Addressing Dementia: a scoping review and global perspective. Journal of Applied Gerontology 2021 Dec 1;40(12):1881-92.

Karungi CK, Wakida EK, Rukundo GZ, Talib ZM, Haberer JE, Obua C. Lay health workers in community-based care and management of dementia: a qualitative “pre” and “post” intervention study in southwestern Uganda. Biomed Res Int 2022;2022:9443229. doi:10.1155/2022/9443229.

Alinaitwe R, Musisi S, Mukunya D, Wibabara Y, Mutamba BB, Nakasujja N. Feasibility of screening for cognitive impairment among older persons and referral by community health workers in Wakiso district, Uganda. BMC Psychiatry 2023;23(1):1-10.

Masoud SS, Escareño JT, Flores B, Lesser J, Choi BY, White CL. Project ECHO Brain Health: assessing the impact of a pilot program to promote self-efficacy among community health workers. Fam Community Health 2024 Jul-Sep;47(3):191-201. doi:10.1097/FCH.0000000000000404.

Chompoopan W, Chompoopan W, Seedaket S, Nitkhamhan B, Yomseeken J, Khonroochinnapong K, et al. Effects of village health volunteers competency development program on management skills, critical thinking skills and communication skills. Journal of Health Science Research 2022;16(3):39-50. (in Thai)

Mongkonsri C, Subindee S, Kumniyom N. Effects of the competency promotion program on dementia prevention competency for community-dwelling older people among village health volunteers. Journal of Medicine and Health Sciences 2024;31(2):29-45. (in Thai)

Inthanon P. Effects of a competency enhancement program for village health volunteers on caregiving behaviors for older adults at risk of dementia in Kantrarom Subdistrict, Khu Khan District, Sisaket Province Sisaket Res Dev Health J 2023;2(Extra):102-14. (in Thai)

Tangpanithandee W, Deepradit S, Wongsrida P, Sakunhongsophon S. Impacts of public health volunteers’ competency development programme on their knowledge and perceived self-efficacy in caring for older people at the risk of dementia: a Bangkok-based case study. J Thai Nurse Midwife Counc 2020;35(1):46–60. (in Thai)

Magteppong W, Triamlumlerd S, Kongsuwan P. The Development the mobile application for assessment dementia and educating for prevention and caring dementia patients. Thai Red Cross Nursing Journal 2022;15(3):87-103. (in Thai)

Huggins M, Puurveen G, Pesut B, Rush K, McArthur C. Competency development for a volunteer navigation program to support caregivers of people living with dementia: a modified e-Delphi method. Dementia 2024;23(1):69–90.

Niyomvech P, Wongsawang N. The study of competencies in community health management among village health volunteers in Samut Songkhram District, Samut Songkhram Province. The Academic and Nursing Journal of Boromarajonani College of Nursing, Chakriraj 2024;4(1):E001189. (in Thai)

Haekham N, Lawang W, Rattanagreethakul S. Factors related to care readiness for persons with dementia among village health volunteers. Journal of Nursing and Education 2020;13(4):1-17. (in Thai)

Leecharoen P, Aramrom Y, Warahat J, Sangkapinyo N, Wadpet L. Factors predicting dementia care competency among village health volunteers of an urban primary careunit, Songkhla province. Journal of Boromrajonani College of Nursing, Surin 2023;13(2):115–31. (in Thai)

Kongbun C. The factors affecting on competency standard village health volunteers (VHVs) Nakhon Phanom Province. Journal of Research and Health Innovative Development 2023;4(1):139-49. (in Thai)

Bandura A. Self-efficacy: toward a unifying theory of behavioral change. Psychol Rev 1977;84(2):191-215.

Division of Community Health Support. Report on the number of village health volunteers (VHVs) by sub-district, Sakon Nakhon province [Internet]. 2024 [cited 2024 Aug 29]. Available from: https://www.thaiphc.net/phc/phcadmin/administrator/Report/OSMRP000S8.php (in Thai)

Grove SK, Burns N, Gray JR. The Practice of nursing research appraisal, synthesis, and generation of evidence. 7th ed. St. Louis: Elsevier Saunders; 2013.

Chanabun S. Research methodology [lecture notes]. Khon Kaen: Faculty of Nursing, Khon Kaen University; 2021. (in Thai)