ผลของโปรแกรมสร้างเสริมสุขภาพผู้ดูแลในครอบครัวผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง ในรูปแบบการพยาบาลทางไกลต่อพฤติกรรมสร้างเสริมสุขภาพของผู้ดูแล

ศรารินทร์ พิทธยะพงษ์; จารุณี นุ่มพูล

ผู้แต่ง

ศรารินทร์ พิทธยะพงษ์ สถาบันการพยาบาลศรีสวรินทิรา สภากาชาดไทย
จารุณี นุ่มพูล สถาบันการพยาบาลศรีสวรินทิรา สภากาชาดไทย

คำสำคัญ:

การพยาบาลทางไกล, ผู้ดูแลในครอบครัว, พฤติกรรมสร้างเสริมสุขภาพ

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลอง (quasi-experimental research) นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรม สร้างเสริมสุขภาพผู้ดูแลในครอบครัวผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองในรูปแบบการพยาบาลทางไกล กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ดูแลในครอบครัวผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง จำนวน 60 คน คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างโดยวิธีสุ่มอย่างง่าย ด้วยโปรแกรมคอมพิวเตอร์สุ่มรายชื่อผู้ป่วยตามเกณฑ์คุณสมบัติที่กำหนดจำนวน กลุ่มละ 30 คน กลุ่มทดลอง ได้รับโปรแกรมสร้างเสริมสุขภาพผู้ดูแลในครอบครัวในรูปแบบการพยาบาลทางไกล โดยโปรแกรมใช้กรอบ แนวคิดที่ประยุกต์รูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพของเพนเดอร์ ประกอบด้วย การติดตามเยี่ยมทางโทรศัพท์ และไลน์วิดีโอคอล เพื่อประเมินภาวะสุขภาพทางกายและจิตสังคม ให้คำปรึกษาหรือคำแนะนำด้านอารมณ์ และความคิดที่เฉพาะกับพฤติกรรม ให้ความรู้วิธีการปฏิบัติพฤติกรรมสร้างเสริมสุขภาพของผู้ดูแลในครอบครัว เป็นรายบุคคล กิจกรรมทั้งหมด 3 ครั้ง กลุ่มเปรียบเทียบได้รับการดูแลตามรูปแบบปกติ เก็บรวบรวมข้อมูล ด้วยแบบประเมินพฤติกรรมสร้างเสริมสุขภาพภายหลังเข้าร่วมโปรแกรม 3 เดือน และ 6 เดือน วิเคราะห์ข้อมูล โดยใช้สถิติการทดสอบไคสแควร์ การทดสอบความแม่นยำของฟิชเชอร์ การวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบสอง ทางแบบวัดซ้ำ และการทดสอบบอนเฟอร์โรนี

ผลการวิจัย พบว่า 1) กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมสร้างเสริมสุขภาพหลังเข้าร่วมโปรแกรม 3 เดือน และ 6 เดือน สูงกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05, p<.05 ตามลำดับ) 2) กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมสร้างเสริมสุขภาพหลังเข้าร่วมโปรแกรม 3 เดือน และ 6 เดือน สูงกว่า กลุ่มเปรียบเทียบ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05, p<.05 ตามลำดับ)

สรุปได้ว่า ผู้ดูแลที่เข้าร่วมโปรแกรมสร้างเสริมสุขภาพผู้ดูแลในครอบครัวโรคหลอดเลือดสมอง มีพฤติกรรมสร้างเสริมสุขภาพเพิ่มขึ้น อาจส่งผลให้มีสุขภาพที่ดี สามารถดูแลผู้ป่วยได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ สามารถนำโปรแกรมไปประยุกต์ใช้ในกลุ่มผู้ดูแลผู้ป่วยโรคเรื้อรัง อื่น ๆ และควรวิจัยเชิงทดลอง เพื่อทดสอบประสิทธิผลของโปรแกรมต่อไป

เอกสารอ้างอิง

Secretariat Office for the National Non-Communicable Disease Plan, Non-Communicable Disease Division, Department of Disease Control, Ministry of Public Health. National plan for the prevention and control of non-communicable diseases (2023-2027) Thailand [Internet]. 2025 [cited 2025 Feb 2]. Available from: https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1625920241004031950.pdf (in Thai)

Strategy and planning division. Public health statistics A.D. 2021 [Internet]. 2024 [cited 2024 Nov 27]. Available from: https://spd.moph.go.th/wpcontent/uploads/2022/11/Hstatistic64.pdf (in Thai)

Srichote W, Pitchayakoon N. Effectiveness of home-based continuing care programs on burden among caregivers of stroke patients: a systematic review and meta-analysis. Nurs J CMU 2024;51(4):146-65. (in Thai)

McCarthy MJ, Lyons KS, Schellinger J, Stapleton K, Bakas T. Interpersonal relationship challenges among stroke survivors and family caregivers. Soc Work Health Care 2020;59(2):91-107. doi:10.1080/00981389.2020.1714827.

Kokorelias KM, Lu FKT, Santos JR, Xu Y, Leung R, Cameron JI. “Caregiving is a full-time job” impacting stroke caregivers' health and well-being: a qualitative meta-synthesis. Health Soc Care Community 2020;28(2):325-40. doi:10.1111/hsc.12895.

Wang L, Liu J, Wu L, Zhang J, Fang H. Caregiving experiences of stroke caregivers: a systematic review and meta-synthesis of qualitative studies. Medicine (Baltimore) 2023;102(13):e33392. doi:10.1097/MD.0000000000033392.

Kennedy A, Date D. Health psychology and stress management [Internet]. 2022 [cited 2025 Feb 2]. Available from: https://www.researchgate.net/publication/358606469_Health_Psychology_Stress_Management.

Kavga A, Govina O, Galanis P, Kalemikerakis I, Vlachou E, Fotos N, et al. Determinants of health promotion behaviors among family caregivers of stroke survivors. Diseases 2021;9(1):1-15. doi:10.3390/diseases9010010.

Bakas T, McCarthy MJ, Miller EL. Systematic review of the evidence for stroke family caregiver and dyad interventions. Stroke 2022;53(8):2093-102. doi:10.1161/STROKEAHA.121.034090.

Homayouni A, Vasli P, Estebsari F, Nasiri M. Reducing care burden and improving adherence to health-promoting behaviors among family caregivers of patients with multiple sclerosis through a healthy lifestyle empowerment program. BMC Nurs 2022;21(1):1-12. doi:10.1186/s12912-022-00961-8.

Lök N, Bademli K. Pilot testing of the “first you should get stronger” program among caregivers of older adults with dementia. Arch Gerontol Geriatr 2017;68:84-9. doi:10.1016/j.archger.2016.09.006.

Farran CJ, Paun O, Cothran F, Etkin CD, Rajan KB, Eisenstein A, et al. Impact of an individualized physical activity intervention on improving mental health outcomes in family caregivers of persons with dementia: a randomized controlled trial. AIMS Med Sci 2016;3(1):15-31. doi:10.3934/medsci.2016.1.15.

Rerkluenrit J. Effect of learning-awareness-telephone-home visiting (LATH) program on health-promoting behavior among family caregivers of patients with heart failure. J Nurs Health Care 2017;35(4):61-71. (in Thai).

Yuan M, Srirat C, Wangsrikhun S. Caregiver burdens and perceived self-efficacy of family caregivers of stroke survivors during the COVID-19 pandemic in Chengdu, the people’s republic of China. Nurs J CMU 2023;50(4):1-13.

Voraraksa J, Ongiem A, Molek R, Vichitvejpaisal P. Telemedicine and telenursing: revolutionizing remote healthcare delivery. J Med Health Sci 2024;31(1):128-39. (in Thai)

Pender NJ, Murdaugh CL, Parsons MA. Health promotion in nursing practice. 5th ed. New Jersey: Pearson Education; 2006.

Faul F. G*Power version 3.1.9.2 [Internet]. 2020 [cited 2020 Jun 9]. Available from: https://www.psychologie.hhu.de/arbeitsgruppen/allgemeine-psychologie-undarbeitspsychologie/gpower.

Chow SC, Shao J, Wang H, Lokhnygina Y. Sample size calculations in clinical research. 3rd ed. New York: Chapman and Hall/CRC; 2017.

Liu Y, Hughes MC, Baumbach A, Derain L. An online intervention to improve the health and well-being of informal caregivers of individuals with Alzheimer's disease: a pilot study. PEC Innov 2023;3:100229. doi:10.1016/j.pecinn.2023.100229.