คุณภาพชีวิตและผลกระทบจากการใช้กัญชาในผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับการดูแลแบบประคับประคอง
คำสำคัญ:
กัญชา, คุณภาพชีวิต, ผลกระทบ, ผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับการดูแลแบบประคับประคองบทคัดย่อ
ความเจ็บปวด เหนื่อยล้า วิตกกังวล เบื่ออาหาร นอนไม่หลับ ความรู้สึกไม่สบายกายและใจ เป็นอาการ ที่สำคัญที่สุดที่ทำให้คุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคมะเร็งที่ได้รับการดูแลแบบประคับประคองลดลง ปัจจุบันกัญชา ถูกนำมาใช้อย่างถูกกฎหมายในประเทศไทยเพื่อรักษาผู้ป่วยโรคมะเร็ง อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีการวิจัยตามหลักฐาน เชิงประจักษ์เพียงพอ
การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของกัญชาต่อคุณภาพชีวิตและความปลอดภัยของผู้ป่วยโรคมะเร็งที่ได้รับการดูแลแบบประคับประคอง โดยใช้วิธีการวิจัยแบบศึกษาไปข้างหน้า ผู้เข้าร่วมคือผู้ป่วยโรคมะเร็งที่ได้รับการรักษาแบบประคับประคอง จำนวน 49 คน คัดเลือกตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง จากโรงพยาบาล 6 แห่ง ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย ดำเนินการวัดคุณภาพชีวิตที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพโดยใช้เครื่องมือ EQ-5D-5L และวัดความไม่สุขสบาย โดยใช้เครื่องมือ Edmonton Symptom Assessment System (ESAS) วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา และ Wilcoxon signed ranks test
ผลการวิจัย พบว่า กัญชาสามารถช่วยบรรเทาอาการปวด เหนื่อย/อ่อนเพลีย คลื่นไส้ ซึมเศร้า ง่วงซึม/สะลึมสะลือ เบื่ออาหาร และรู้สึกสบายกายและใจมากขึ้น (p<0.05) คะแนนอรรถประโยชน์เพิ่มขึ้นจาก 0.86 ในการประเมินวันที่ 1 เป็น 0.96 ในวันที่ 30 และคะแนนระดับสุขภาพเพิ่มขึ้นจาก 70 เป็น 80 (p<0.05)
ข้อเสนอแนะ ควรส่งเสริมให้เกิดการใช้ประโยชน์ทางสุขภาพและเศรษฐกิจอย่างเต็มที่ ในขณะเดียวกันก็ออกมาตรการควบคุมในประเด็นที่สังคมห่วงใยให้ได้อย่างเข้มข้น น่าจะเป็นทางออกที่ดีกว่าการนำกัญชากลับไปเป็นยาเสพติด
References
International agency for research on cancer. Cancer today: absolute numbers, incidence, both sexes, in 2022 [Internet]. France: International agency for research on cancer;2022 [updated 2025; cited 2024 Feb 14]. Available from: https://gco.iarc.fr/today/en/dataviz/ pie?mode=population&group_populations=0
International agency for research on cancer. Cancer today: absolute numbers, mortality, both sexes, in 2022 [Internet]. France: International agency for research on cancer;2022 [updated 2025; cited 2024 Feb 14]. Available from: https://gco.iarc.fr/today/en/dataviz/ pie?mode=population&group_populations=0&types=1
International agency for research on cancer. Cancer tomorrow: estimated number of new cases from 2022 to 2045 [Internet]. France: International agency for research on cancer;2022 [updated 2025; cited 2024 Feb 14]. Available from: https://gco.iarc.fr/tomorrow/en/dataviz/ isotype?types=0&single_unit=500000
International agency for research on cancer. (2022). Cancer tomorrow: estimated number of deaths from 2022 to 2045 [Internet]. France: International agency for research on cancer;2022 [updated 2025; cited 2024 Feb 14]. Available from: https://gco.iarc.fr/ tomorrow/en/dataviz/isotype?types=1&single_unit=500000
Thaenkham T, Chumworathayi B, Dabpookhiew P, Pittayakittiwong P, Srivong T, Ruengsiriphakakul S, et al. The pain management experience of patients with palliative cancer using cannabis in the northeastern part of Thailand. Research Inventy: International Journal of Engineering and Science 2023;13:34-40.
Wichitakorn N, Chalatsuk A, Kuerod P, Apiwattanakul P, Thanatkha K. Estimates of public health costs over the next 15 years: study report [Internet]. Bangkok: Thailand development research institute;2018 [updated 2025; cited 24 Feb 2024]. Available from: https://tdri.or.th/wp- content/ uploads/2019/12/ 81-15 B2.pdf (in Thai)
Bida P. The use of alternative medicine to complement modern medicine in self-care of cancer patients [dissertation]. Chiang Mai: Chiang Mai Univ;2006. (in Thai)
Taweeyanyongkul N, Chaiviboontham S, Sumdaengrit B. Symptom experiences and symptom management in patients with advanced cancer receiving palliative care. Ramathibodi Nursing Journal 2015;21:83-95. (in Thai)
Rattanawwarittikul S. Effectiveness and safety of cannabis oil at medical cannabis clinic in Nonghong Hospital, Buriram province. Journal of Research and Health Innovative Development 2023;4:80-90. (in Thai)
Lueangchiranothai P, Palawong S, Kamol T. Effectiveness of cannabis extract at medical cannabis clinic in Lampang hospital. Journal of Thai Traditional and Alternative Medicine 2021;19:19-33. (in Thai)
Fagcharoenpol V, Darasawang W. Effect of using medical cannabis on distressing symptoms and quality of life in palliative cancer patients. Medical Journal of Srisaket Surin Buriram Hospitals 2023;38:53-62. (in Thai)
Buamahakul R, Buamahakul T. Treatment effects and adverse drug reaction of metta-osot cannabis oil from medical records in end stage cancer patients received treatment at a cannabis clinic, Thai traditional and integrated medicine hospital, Bangkok. Journal of Public Health Nursing 2024;38:1-11. (in Thai)
Thaenkham T, Chumworathayi B, Dabpookhiew P, Pittayakittiwong P, Srivong T, Ruengsiriphakakul S, et al. Experience of cannabis in patients with palliative cancer. Thai Cancer Journal 2023;43:53-68. (in Thai)
Thanasitthichai S, Simasatikul C, Srisubat A, Krongkaew W, Kunin B, Seedadard R, et al. Safety and efficacy evaluation of the 1st legalized pharmaceutical grade medical cannabis for palliative cancer in Thailand. Journal of the Department of Medical Services 2020;45:16-22. (in Thai)
Kraikosol W, Chaocharoen A, Laemluang P, Musigawong N, Kwankhao P. Effects and safety of cannabis sublingual oil thc 1.7% w/v formula in patients with end stage cancers in medical cannabis clinic, Chao Phya Abhiabhubejhr Hospital. Journal of the Department of Medical Services 2021;46:50-9. (in Thai)
Srijaroen J. The clinical experience found in Pranangklao Hospital treatment with 1.7 THC cannabis oil, Chaophraya Abhaibhubejhr fomular, from january to december 2020. Journal of Medical and Public Health Region 4 2021;11:93-100. (in Thai)
Thaenkham T, Chumworathayi B, Dabpookhiew P, Pittayakittiwong P, Srivong T, Ruengsiriphakakul S, et al. Attitudes and knowledge of patients with palliative cancer towards cannabis. Journal of Regional Health Promotion Centre 7 Khon Kaen 2023;15:110-22. (in Thai)
Sena W, Kessomboon P, Pisutthigoson M, Poolpoem W, Thaenkham T, Seevathee K. Decision-making experiences to use medicinal cannabis: perspectives from patients with knee osteoarthritis and their care providers. Journal of Current Science and Technology 2024;14(1):1-16.
Phansila N, Wongkongdech R, Sittiwech C. Servival rate of cholangiocarcinoma, heppatocellular patients received cannabis treatment. Research Square [Internet]. 2021 [cited 23 Sep 2024];1-16. Available from: https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-1030279/v1
Chinda M, Jaturapatporn D, Kirshen AJ. Reliability and validity of a Thai version of the Edmonton Symptom Assessment Scale (ESAS-Thai). J Pain Symptom Manage 2011;42(6):954-60.
Seng JJB, Kwan YH, Fong W, Phang JK, Lui NL, Thumboo J, et al. Validity and reliability of EQ-5D-5L among patients with axial spondyloarthritis in Singapore. Eur J Rheumatol 2020;7(2):71-8.
Chantape W. Survival rate and prognostic factors of endometrial cancer patients treated in Ratchaburi Hospital. Region 4-5 Medical Journal 2020;39(2):164-77. (in Thai)
Nontasila S, Kamsaard S, Amphaiphan R, Rose Noisuwan N, Ratanawilaisak T. Survival rate of oral cancer patients after diagnosis in Buriram Hospital, Buriram Province. Srinagarind Medical Journal 2020;35(6):753-9. (in Thai)
Soimadee S. Overall survival and prognostic factors for breast cancer patients at Vachira Phuket Hospital. Thai Cancer Journal 2017;37(2):62-71. (in Thai)
Srisubat A, Thanasithichai S, Thaiyakul A, Konlaeaid S, Arunratanachot W, Imsuwanasri T, et al. Outcomes of THC enriched in advanced staged cancer patients. Journal of the Department of Medical 2021;45(4):208-14. (in Thai)
Sinsuriyasuk A, Choengpanya W, Rakchate R, Siengdee J, Singkham N. Health outcomes of medical cannabis use in end-stage cancer patients receiving palliative care: a clinical practice study in the medical cannabis clinic, Lampang Cancer Hospital. Thai Journal of Pharmacy Practice 2024;16(2):426-38. (in Thai)
Uparikthatipong W. Effectiveness of cannabis oil at medical cannabis clinic in Dontum Hospital. Journal of Health and Environmental Education 2023;8(4):11-9. (in Thai)
Singjai S. Effect of using medical cannabis clinic services in palliative care patients at Mae On Hospital, Mae On District, Chiang Mai Province. Journal of Nakornping Hospital 2024;15(2):321-35. (in Thai)
Buamahakul M, Buamahakul T. Treatment effects and adverse drug reaction of metta-osot cannabis oil from medical records in end stage cancer patients received treatment at a cannabis clinic, Thai traditional and integrated medicine hospital, Bangkok. Journal of Public Health Nursing 2024;38(1):1-11. (in Thai)
Tipratchadaporn S, Pomchaiya P, Srita J, Boonyawan S, Silarak K. Benefit and safety of Suk Sai-Yad traditional medicine recipe in patients with insomnia. Journal of Thai Traditional and Alternative Medicine 2021;19(2):317-30. (in Thai)
Patthanaphesach J. Health quality of life questionnaire EQ-5D-5L [Internet]. Bangkok: Center for continuing pharmacy education (Thailand);2018 [updated 2025; cited 2024 Sep 26]. Available from: https://ccpe.pharmacycouncil.org/index.php?option=article_detail& subpage=article_detail&id=416 (in Thai)
Downloads
เผยแพร่แล้ว
How to Cite
ฉบับ
บท
License
Copyright (c) 2025 วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ในการเผยแพร่ผลงานที่ตีพิมพ์ห้ามผู้ใดนำบทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพไปเผยแพร่ในลักษณะต่าง ๆ ดังนี้ การนำบทความไปเผยแพร่ออนไลน์ การถ่ายเอกสารบทความเพื่อกิจกรรมที่ไม่ใช่การเรียนการสอน การส่งบทความไปตีพิมพ์เผยแพร่ที่อื่น ยกเว้นเสียแต่ได้รับอนุญาตจากวารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ