การประเมินความคลาดเคลื่อนในการจัดท่าผู้ป่วยในการฉายรังสีรักษามะเร็งอุ้งเชิงกราน: การศึกษาเปรียบเทียบระหว่างระบบภาพพื้นผิวสามมิติ (AlignRT) กับระบบเลเซอร์

ผู้แต่ง

  • เกวลิน พืชผล คณะสหเวชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  • นภัสกร ศรีสุข คณะสหเวชศาสตร์ สาขารังสีเทคนิค จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  • จารึก ก้านเพ็ชร สาขารังสีรักษาและมะเร็งวิทยา ฝ่ายรังสีวิทยา โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย
  • ณัฐวัฒน์ สำราญใจ สาขารังสีรักษาและมะเร็งวิทยา ฝ่ายรังสีวิทยา โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย
  • ทวีป แสงแห่งธรรม สาขารังสีรักษาและมะเร็งวิทยา ภาครังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

คำสำคัญ:

มะเร็งบริเวณอุ้งเชิงกราน, ระบบภาพนำวิถี, ระบบภาพพื้นผิวแบบสามมิติ, ระบบเลเซอร์

บทคัดย่อ

หลักการและเหตุผล: การฉายรังสีมีบทบาทในการรักษามะเร็งบริเวณอุ้งเชิงกราน ซึ่งผู้ป่วยต้องทำการฉายรังสีหลายครั้ง ความแม่นยำในการจัดท่าผู้ป่วยก่อนการฉายรังสีในแต่ละครั้งมีผลโดยตรงต่อประสิทธิภาพของการรักษา

วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบความคลาดเคลื่อนของการจัดท่าก่อนฉายรังสีในผู้ป่วยมะเร็งบริเวณอุ้งเชิงกรานด้วยระบบเลเซอร์และระบบภาพพื้นผิวสามมิติ (AlignRT) รวมถึงศึกษาคุณลักษณะของระบบ AlignRT

วัสดุและวิธีการ: ทำการศึกษาคุณลักษณะของระบบ AlignRT โดยศึกษาการประกันคุณภาพประจำวัน ปัจจัยต่างๆที่อาจส่งผลต่อระบบ AlignRT และความถูกต้องในการอ่านความคลาดเคลื่อนของระบบ AlignRT จากนั้นเก็บข้อมูลความคลาดเคลื่อนของผู้ป่วยมะเร็งอุ้งเชิงกรานที่จัดท่าด้วยระบบเลเซอร์และจัดด้วยระบบ AlignRT จำนวน 10 ราย จากการตรวจสอบตำแหน่งก่อนฉายรังสีด้วย Cone beam computed tomography

ผลการศึกษา: การศึกษาคุณลักษณะของระบบ AlignRT พบว่าค่าความคลาดเคลื่อนประจำวันอยู่ภายใน 0.4 มิลลิเมตร มุมหัวเครื่องฉายรังสี ผลของมุมเตียง ความสว่างในห้องฉาย และขอบเขตที่สนใจ อยู่ภายใน 0.2 มม., 0.1 องศา, 0.1 มม., และ 0.2 มม. ตามลำดับ ผลทางคลินิกพบว่าค่าความคลาดเคลื่อนของผู้ป่วยที่ได้รับการจัดท่าด้วยระบบ AlignRT มีค่าน้อยกว่าระบบเลเซอร์ในแนว Longitudinal และ Lateral โดยพบว่ามีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญในแนว Lateral แต่ไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญในแนว Longitudinal และ Vertical

ข้อสรุป: ระบบ AlignRT มีความถูกต้อง แม่นยำสูง สามารถนำมาประยุกต์ใช้ในการจัดตำแหน่งก่อนฉายรังสีในผู้ป่วยมะเร็งบริเวณอุ้งเชิงกรานอย่างมีประสิทธิภาพทดแทนวิธีดั้งเดิมที่มีการขีดเส้นบนตัวผู้ป่วยหรือระบบเลเซอร์ได้

เอกสารอ้างอิง

Fund WCR. Cervical cancer statistics London: World Cancer Research Fund; 2022 [cited 2025 20 Apr]. Retrieved from: https://www.wcrf.org/preventing-cancer/cancer-statistics/cervical-cancer-statistics/.

Quaye E. Prostate Cancer Statistics New York Cancer Therapy Advisor; 2024 [cited 2025 Apr 20]. Retrieved from: https://www.cancertherapyadvisor.com/factsheets/prostate-cancer-statistics/.

กรมการแพทย์. มีนาคม ร่วมใจต้านภัยมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง นนทบุรี: กรมการแพทย์; 2565 [เข้าถึง 2568 20 เมษายน]. สืบค้นจาก: https://www.dms.go.th/Content/Select_Landding_page?contentId=32386.

Herron E, Murray M, Hilton L, Goldstein T, Ogunleye TB, Daniel B. Surface-guided radiation therapy as a replacement for patient marks in treatment of breast cancer. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2018;102:e492-e3.

Kügele M, Mannerberg A, Nørring BS, Alkner S, Berg L, Mahmood F et al. Surface-guided radiotherapy improves breast cancer patient setup accuracy. J Appl Clin Med Phys. 2019;20:61-8.

Selby A. Implementing SGRT for breast radiotherapy treatment 2025 [cited 2025 Apr 20]. Retrieved from: https://c-rad.com/webinar-videos/surface-guided-radiation-therapy-using-c-rad-in-routine-clinical-practice-estro-2022/.

Dennis N, Stanley PD. Getting started with surface imaging: system overview, commissioning and ongoing QA. United States: Department of Radiation Oncology, University of Alabama at Birmingham; 2011.

Wisetrintong M, Kanphet J. Factors influencing real-time 3D surface image-guided for patient setup in radiotherapy. J Thai Asso Rad Onco. 2024;30:76-90.

Kang S, Jin H, Chang JH, Jang BS, Shin KH, Chang H et al. Evaluation of initial patient setup methods for breast cancer between surface-guided radiation therapy and laser alignment based on skin marking in the Halcyon system. Radiat Oncol. 2023;18:60.

Nguyen D, Farah J, Josserand PF, Barbet N, Khodri M. Benefits and challenges of standard ceiling-mounted surface guided radiotherapy systems for breast treatments on Halcyon™. Radioprotection. 2021;56:295–301.

Mannerberg A, Kügele M, Hamid S, Edvardsson A, Petersson K, Gunnlaugsson A et al. Faster and more accurate patient positioning with surface-guided radiotherapy for ultra-hypofractionated prostate cancer patients. Tech Innov Patient Support Radiat Oncol. 2021;19:41-5.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-12-01

รูปแบบการอ้างอิง

1.
พืชผล เ, ศรีสุข น, ก้านเพ็ชร จ, สำราญใจ ณ, แสงแห่งธรรม ท. การประเมินความคลาดเคลื่อนในการจัดท่าผู้ป่วยในการฉายรังสีรักษามะเร็งอุ้งเชิงกราน: การศึกษาเปรียบเทียบระหว่างระบบภาพพื้นผิวสามมิติ (AlignRT) กับระบบเลเซอร์. J Thai Assn of Radiat Oncol [อินเทอร์เน็ต]. 1 ธันวาคม 2025 [อ้างถึง 5 กุมภาพันธ์ 2026];31(2):R30-R58. available at: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jtaro/article/view/278947

ฉบับ

ประเภทบทความ

นิพนธ์ต้นฉบับ