ความเหมาะสมของความถี่ในการตรวจสอบตำแหน่งการฉายรังสีสำหรับเทคนิคแบบปรับความเข้มหมุนรอบตัวผู้ป่วยโดยใช้เครื่องถ่ายภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์แบบลำรังสีทรงกรวย
คำสำคัญ:
การตรวจสอบตำแหน่งการฉายรังสี, มะเร็งศีรษะและคอ, มะเร็งอุ้งเชิงกราน, ความคลาดคลื่อนในการจัดท่าตำแหน่ง, เอกซเรย์คอมพิวเตอร์แบบลำรังสีทรงกรวยบทคัดย่อ
หลักการและเหตุผล: เพื่อเพิ่มความแม่นยำและความถูกต้องของการฉายรังสี การตรวจสอบก่อนการฉายรังสีจึงมีความสำคัญในการลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อน แต่ละสถาบันควรกำหนดความถี่ในการตรวจสอบที่เหมาะสมเพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุด
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาความถี่ที่เหมาะสมของการตรวจสอบการรักษาและประเมินความคลาดเคลื่อนในการจัดท่าตำแหน่งสำหรับมะเร็งศีรษะและคอ และมะเร็งอุ้งเชิงกรานโดยใช้เอกซเรย์คอมพิวเตอร์แบบลำรังสีทรงกรวย (cone beam computed tomography, CBCT) ที่โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย
วัสดุและวิธีการ: การศึกษาย้อนหลังนี้เก็บข้อมูลจากผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและคอ และมะเร็งอุ้งเชิงกรานจำนวน 40 ราย ที่ได้รับการรักษาระหว่างเดือนธันวาคม พ.ศ. 2566 ถึงกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2567 ภาพ CBCT ถูกใช้เพื่อประเมินความคลาดเคลื่อนในการจัดท่าตำแหน่งในทิศทางแนวหน้า-หลัง (Vrt.) แนวศีรษะ-ปลายเท้า (Lng.) และแนวซ้าย-ขวา (Lat.) ข้อมูลจะถูกแบ่งออกเป็นสามกลุ่มตามความถี่ในการใช้ CBCT ในสัปดาห์แรกของการฉายรังสี กลุ่มที่ 1 ใช้ค่าจาก CBCT ครั้งแรกเพียงครั้งเดียว กลุ่มที่ 2 ใช้ค่าจาก CBCT ในสามครั้งแรก และกลุ่มที่ 3 ใช้ค่าจาก CBCT ในห้าครั้งแรก หลังจากนั้นจะเป็นการถ่ายภาพสัปดาห์ละครั้ง ความคลาดเคลื่อนในการจัดท่าตำแหน่งถูกวิเคราะห์สำหรับแต่ละชนิดมะเร็ง
ผลการศึกษา: สำหรับผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและคอ ค่าเบี่ยงเบนในการจัดท่าตำแหน่งในทิศทาง Vrt., Lng. และ Lat. อยู่ที่ 0.14±0.13 ซม., 0.20±0.16 ซม., และ 0.15±0.13 ซม. ตามลำดับ สำหรับผู้ป่วยมะเร็งอุ้งเชิงกราน ค่าเบี่ยงเบนอยู่ที่ 0.27±0.22 ซม., 0.20±0.20 ซม., และ 0.34±0.26 ซม. ตามลำดับ การวิเคราะห์ทางสถิติพบว่าไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญของความคลาดเคลื่อนในการจัดท่าตำแหน่งระหว่างสามกลุ่มทั้งมะเร็งศีรษะและคอ (p-value = 0.86, 0.94 และ 0.93) และมะเร็งอุ้งเชิงกราน (p-value = 0.99, 0.95 และ 0.90) ความคลาดเคลื่อนในการจัดท่าตำแหน่งสูงสุดสำหรับมะเร็งทั้งสองประเภทอยู่ที่ 0.49 ซม.
ข้อสรุป: การตรวจสอบตำแหน่งด้วย CBCT ควรดำเนินการอย่างน้อยก่อนในการรักษาครั้งแรกและถ่ายภาพสัปดาห์ละครั้งหลังจากนั้นเพื่อเพิ่มความแม่นยำและความถูกต้องของการฉายรังสี
เอกสารอ้างอิง
กรมการแพทย์กระทรวงสาธารณสุข. แผนการป้องกันและควบคุมโรคมะเร็งแห่งชาติ. 2561-2565: 4-5.
ทวีป แสงแห่งธรรม. ระบบภาพในงานรังสีรักษา. J Med Assoc Thai. 2016; 22:16-23.
นีรนุช ทวีบุญ, คชา ตินทุกานนท์, สุธีเดชะวงศ์สุวรรณ. การศึกษาเปรียบเทียบความคลาดเคลื่อนของตำแหน่ง isocenter ระหว่างแนวเหนือและใต้ต่อ nipple สำหรับการฉายรังสีมะเร็งบริเวณทรวงอกและช่องท้องโดยการ ใช้ภาพ KV Orthogonal หรือ Cone-beam computed tomography (CBCT) ของโรงพยาบาลศิริราช. J Thai Assn Radiat Oncol. 2018; 24:25-34.
Alaei P, Spezi E. Imaging dose from cone beam computed tomography in radiation therary. Physica Medica 2015; 31: 647-58.
Kang H, Lovelock DM, Yorke ED, Kriminski S, Lee N, Amols Hl. Accurate positioning for head and neck cancer patients using 2D and 3D image guidance. J Appl Clin Med Phys 2010; 12:3270.
On target: ensuring geometric accuracy in radio-therapy. A joint report published by the Society and college of Radiographers, the Institute of Physics and Engineering in Medicine and The Royal College of Radiologists. Available at: Available at: http://www.rcr.ac.uk/pubication.aspx?PageID=149&PublicationID=292. Accessed July 3, 2014.
Gill S, Thomas J, Fox C, Kron T, Rolfo A, Leahy M, et al. Acute toxicity in prostate cancer patients treated with and without image-guided radiotherapy. Radiat Oncol. 2011;6:145.
Sutee, D.; Ruj, S.; Apinya, K.; Set up verification and PTV margins determination of rapid arc therapy in prostate cancer using an on-board imager. Siriraj Med. J. 2015; 67:S1-5.
International Commission on Radiation Units and Measurements. ICRU Report 62: Prescribing recording and Reporting Photon Beam Therapy (Supplement to ICRU Report 50). USA: ICRU; 1999.
ธิดา นิยมไทย, รัชดาภรณ์ ประเสริฐสม, อรทัย สิงห์อุสาหะ, สมชาย ธนะสิทธิชัย, จิตติพร นวลละออง, ภูวศิษฐ์ วรารัฐเรืองวุฒิและคณะ. ความถี่ที่เหมาะสมในการตรวจสอบความแม่นยำของตำแหน่งการฉายรังสีในผู้ป่วยมะเร็งบริเวณศีรษะและลำคอ. วารสารโรคมะเร็ง. 2560; 37:21-30.
Naiyanet N, Oonsiri S, Lertbutsayanukul C, Suriyapee S. Measurements of patient’s setup variation in intensity-modulated radiation therapy of head and neck cancer using electronic portal imaging device. Biomed Imaging Interv J. 2007;3:e30 .
Jiang SK, Wang JJ, Wang H, Zhou S, Yang RJ, Zhang RL, et ak. Assessment of setup errors of IGRT combined with a six degrees of freedom bed for patients with primary rectal cancer. Zhonghua Zhong Liu Za Zhi. 2021; 43:155-159.
Tong–Ngarm W, Kornsopa S, Saenchon P, Promsensa K. Set-up error for prostate cancer patients in IMRT with pelvis mask. J Sakon Nak Hosp. 2022;25:26-35.
Mullaney LM, O’Shea E, Dunne MT, Finn MA, Thirion PG, Cleary LA, et al. A randomized trial comparing bladder volume consistency during fractionated prostate radiation therapy. Pract radiat oncol. 2014;4: e203-e12.
Nakamura N, Shikama N, Takahashi O, Ito M, Hashimoto M, Uematsu M, et al. Variability in bladder volumes of full bladders in definitive radiotherapy for cases of localized prostate cancer. Strahlenther Onkol. 2010;186: 637-42.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2024 สมาคมรังสีรักษาและมะเร็งวิทยาแห่งประเทศไทย
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารมะเร็งวิวัฒน์ ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับ และบุคคลากรท่านอื่น ๆ ใน สมาคมฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
