ความรู้สำหรับนักรังสีการแพทย์เรื่องการฉายรังสีร่วมพิกัดบริเวณปอด
คำสำคัญ:
มะเร็งปอด, การฉายรังสีร่วมพิกัด, ระบบภาพนำวิถี, การจัดท่าผู้ป่วยบทคัดย่อ
การรักษาโรคมะเร็งปอดหรือมะเร็งกระจายไปยังปอดด้วยเทคนิคการฉายรังสีร่วมพิกัด (stereotactic body radiotherapy, SBRT) เป็นวิธีหนึ่งที่เหมาะสม และแม่นยำ สามารถลดปริมาณรังสีต่ออวัยวะใกล้เคียงได้ดี จึงวิวัฒนาการมาเป็นทางเลือกแทนการผ่าตัดสำหรับผู้ป่วยที่ไม่สามารถผ่าตัดได้ ซึ่งมีปัจจัยในการพิจารณาเลือกผู้ป่วยขึ้นกับ สภาพร่างกาย การรักษาชนิดอื่นๆ ระยะเวลาปลอดโรคมะเร็ง จำนวนก้อนมะเร็ง ขนาดของก้อนมะเร็ง ชนิดของมะเร็งต้นกำเนิด เป็นต้น การฉายรังสีด้วยวิธีนี้ต้องการความแม่นยำสูง ซึ่งขึ้นอยู่กับการจัดท่าและการเลือกใช้อุปกรณ์ยึดตรึงผู้ป่วยที่เหมาะสมในแต่ละราย รวมถึงในผู้ป่วยที่ก้อนมะเร็งอยู่บริเวณที่มีการเคลื่อนไหวมาก ควรมีการจัดการเรื่องการหายใจ (respiratory motion management) ขึ้นอยู่กับวิธีที่ใช้ตามคำแนะนำของ AAPM task group 76 เพื่อลดความคลาดเคลื่อนในการฉายรังสี นอกจากนี้การตรวจสอบตำแหน่งก่อนการฉายรังสีด้วยเทคนิคการใช้รังสีร่วมพิกัดมีความจำเป็นและสำคัญมาก โดยมีการใช้ระบบภาพนำวิถี (image-guided radiotherapy, IGRT) เข้ามาช่วยในการตรวจสอบความถูกต้องของตำแหน่งการฉายรังสีด้วยเทคนิคการฉายรังสีร่วมพิกัด
เอกสารอ้างอิง
Pastorino U, Buyse M, Friedel G, Ginsberg RJ, Girard P, Goldstraw P, et al. Long-term results of lung metastasectomy: prognostic analyses based on 5206 cases. J Thorac Cardiovasc Surg 1997;113: 37-49.
กานต์นฤนิมิต ด. การฉายรังสีร่วมพิกัดในผู้ผู้ป่วยมะเร็งระยะแพร่กระจายไป J Thai Assn of Radiat Oncol. 2018; 24: 27-50.
Okunieff P, Petersen AL, Philip A, Milano MT, Katz AW, Boros L, et al. Stereotactic Body Radiation Therapy (SBRT) for lung metastases. Acta oncologica. 2006;45:808-17.
Milano MT, Katz AW, Zhang H, Okunieff P. Oligometastases treated with stereotactic body radiotherapy: long-term follow-up of prospective study. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2012;83:878-86.
Norihisa Y, Nagata Y, Takayama K, Matsuo Y, Sakamoto T, Sakamoto M, et al. Stereotactic body radiotherapy for oligometastatic lung tumors. Int J Radiat Oncol Biol Phys 2008;72:398-403.
De Ruysscher D, Wanders R, van Baardwijk A, Dingemans AM, Reymen B, Houben R, et al. Radical treatment of non-small-cell lung cancer patients with synchronous oligometastases: long-term results of a prospective phase II trial (Nct01282450). J Thorac Oncol 2012; 7:1547-55.
De Rose F, Cozzi L, Navarria P, Ascolese AM, Clerici E, Infante M, et al. Clinical Outcome of Stereotactic Ablative Body Radiotherapy for Lung Metastatic Lesions in Non-small Cell Lung Cancer Oligometastatic Patients. Clin Oncol (R Coll Radiol) 2016; 28:13-20.
Maemondo M, Inoue A, Kobayashi K, Sugawara S, Oizumi S, Isobe H, et al. Gefitinib or chemotherapy for non-small-cell lung cancer with mutated EGFR. N Engl J Med 2010; 362:2380-8.
Shaw AT, Kim DW, Nakagawa K, Seto T, Crino L, Ahn MJ, et al. Crizotinib versus chemotherapy in advanced ALK-positive lung cancer. N Engl J Med 2013; 368:2385-94.
เงินเถื่อน ว. การเปรียบเทียบความคลาดเคลื่อนจากการจัดท่าผู้ป่วยฉายรังสีผู้ป่วยมะเร็งปอดโดยใช้อุปกรณ์ยึดตรึงสองชนิด. J Thai Assoc Radiat Oncol. 2018;24:29–37.
ทวีบุญ น, ตินทุกานนท์ ค, เดชะวงศ์สุวรรณ ส. การศึกษาเปรียบเทียบความคลาดเคลื่อนของตำแหน่ง isocenter ระหว่างแนวเหนือและใต้ต่อ nipple สำหรับการฉายรังสีมะเร็งบริเวณทรวงอกและช่องท้องโดยการใช้ภาพ KV Orthogonal หรือ Cone-beam computed tomography (CBCT) ของโรงพยาบาลศิริราช. J Thai Assoc Radiat Oncol. 2018;24:25–34.
Erhunmwunsee L, Tong BC. Preoperative evaluation and indications for pulmonary metastasectomy. Thorac Surg Clin. 2016;26:7.
Benedict SH, Yenice KM, Followill D, Galvin JM, Hinson W, Kavanagh B, et al. Stereotactic body radiation therapy: The report of AAPM Task Group 101. Med Phys. 37. 2010.
Wu AJ, Williams E, Modh A, Foster A, Yorke E, Rimner A, et al. Dosimetric predictors of esophageal toxicity after stereotactic body radiotherapy for central lung tumors. Radiother Oncol. 2014;112:267–71.
Harder EM, Chen ZJ, Park HS, Mancini BR, Decker RH. Dose-volume predictors of esophagitis after thoracic stereotactic body radiation therapy. Am J Clin Oncol. 2017;40(5):477–82.
Timmerman R, Paulus R, Galvin J, Michalski J, Straube W, Bradley J, et al. Stereotactic body radiation therapy for inoperable early stage lung cancer. JAMA. 2010;303:1070–6.
Stephans KL, Djemil T, Tendulkar RD, Robinson CG, Reddy CA, Videtic GMM. Prediction of chest wall toxicity from lung stereotactic body radiotherapy (SBRT). Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2012;82:974–80.
Bongers EM, Haasbeek CJA, Lagerwaard FJ, Slotman BJ, Senan S. Incidence and risk factors for chest wall toxicity after risk-adapted stereotactic radiotherapy for early-stage lung cancer. J Thorac Oncol. 2011;6:2052–7.
Nagata Y, Takayama K, Matsuo Y, Norihisa Y, Mizowaki T, Sakamoto T, et al. Clinical outcomes of a phase I/II study of 48 Gy of stereotactic body radiotherapy in 4 fractions for primary lung cancer using a stereotactic body frame. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2005;63:1427–31.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2022 สมาคมรังสีรักษาและมะเร็งวิทยาแห่งประเทศไทย
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารมะเร็งวิวัฒน์ ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับ และบุคคลากรท่านอื่น ๆ ใน สมาคมฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
