การเปรียบเทียบผลข้างเคียงระยะยาวระหว่างการฉายรังสี 2 มิติ และการฉายรังสี 3 มิติ เมื่อให้เป็นการรักษาเสริมร่วมกับยาเคมีบำบัดในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ตรงที่รักษาที่โรงพยาบาลศิริราช

บทคัดย่อ

หลักการและเหตุผล : ในปัจจุบันได้มีการพัฒนาเทคนิคการฉายรังสีรักษามะเร็งลำไส้ตรง จากแบบสองมิติเป็นสามมิติ    เนื่องจากเทคคการฉายรังสีแบบสามมิติมีประโยชน์ในการเพิ่มการคลอบคลุมอวัยวะเป้าหมายเเละสามารถช่วยลดผลข้างเคียงจากการฉายรังสีได้มากกว่าเมื่อเปรียบเทียบกับการฉายรังสีเเบบสองมิติ

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาเกี่ยวกับผลข้างเคียงระยะยาวจากการการฉายรังสี, และระดับคุณภาพชีวิตในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ตรง ในระยะลุกลามเฉพาะที่ โดยเปรียบเทียบระหว่างการฉายรังสีแบบสองมิติเเละแบบสามมิติ

วัสดุและวิธีการ:  เก็บข้อมูลรายละเอียดของผู้ป่วยมะเร็งมะเร็งลำไส้ตรงระยะลุกลามเฉพาะที่ ( T2-4  และ/หรือ มีการลุกลามต่อมน้ำเหลือง) ที่เข้ารับการรักษาด้วยยาเคมีบำบัดร่วมกับการฉายรังสีก่อน หรือหลังการผ่าตัดตั้งเเต่ เดือนมกราคม พ.ศ. 2555 ถึงธันวาคม พ.ศ. 2561 โดยแบ่งออกเป็น 2กลุ่มหลักคือกลุ่มที่ได้รับการฉายรังสีแบบสองมิติ และกลุ่มที่ได้รับการฉายรังสีเเบบสามมิติ โดยผลลัพธ์หลักคือเปรียบเทียบผลการศึกษาผลข้างเคียงระยะยาว จากแบบทดสอบมาตรฐาน RTOG/EORTC Late Radiation Morbidity Scoring Schema และการศึกษาระดับคุณภาพชีวิตจากแบบทดสอบ the FACT-C Questionnaires (version 4.0) 

ผลการศึกษา: จากการศึกษาผู้ป่วยมะเร็งมะเร็งลำไส้ตรงระยะลุกลามเฉพาะที่รวม 235 คน แบ่งออกเป็นกลุ่มที่ได้รับการฉายรังสีแบบสองมิติ 62 คนและกลุ่มที่ได้รับการฉายรังสีแบบสามมิติ 173 คน ค่ามัธยฐานของระยะเวลาติดตามหลังการรักษา (median follow up time) พบว่าเท่ากับ 4.92 และ 2.18 ปี ตามลำดับ ผลลัพธ์หลักพบว่าไม่มีความเเตกต่างของผลข้างเคียงระยะยาวที่เกี่ยวกับผลข้างเคียงของลำไส้ และกระเพาะปัสสาวะจากการการฉายรังสีอย่างมีนัยสำคัญ อย่างไรก็ตามจากการประเมินระดับคุณภาพชีวิตพบว่าระยะเวลาติดตามหลังการรักษาที่นานจะมีคะแนนคุณภาพชีวิตดีกว่าอย่างมีนัยสำคัญ

ข้อสรุป: กลุ่มที่มีระยะเวลาติดตามหลังการรักษาที่นานจะช่วยให้คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ แต่ผลข้างเคียงระยะยาวของลำไส้ และกระเพาะปัสสาวะของทั้งสองกลุ่มไม่เเตกต่างกัน