การเปรียบเทียบคุณสมบัติของวัสดุทดแทนแผ่นรองผู้ป่วยขณะฉายรังสี

บทคัดย่อ

หลักการและเหตุผล : รังสีรักษาเป็นหนึ่งในวิธีการรักษาโรคมะเร็งที่ได้รับความนิยม การฉายรังสีต้องอาศัยความถูกต้องและแม่นยำในการจัดท่าผู้ป่วย ซึ่งแผ่นรองเป็นส่วนสำคัญที่ช่วยเพิ่มความสบายให้กับในผู้ป่วยบางราย โดยลดโอกาสที่ผู้ป่วยจะเคลื่อนไหว ทำให้ตำแหน่งของผู้ป่วยมีความถูกต้องคงเดิมทุกครั้งตลอดการรักษา

วัตถุประสงค์ : เพื่อเปรียบเทียบการลดทอนปริมาณรังสีและความสบายตัวของผู้ป่วยจากการใช้งานของวัสดุทดแทนแผ่นรองสำหรับการฉายรังสีรักษากับแผ่นรองมาตรฐาน Macromedics

วัสดุและวิธีการ :  วัสดุทดแทนที่นำมาทำการทดสอบได้แก่ เสื่อโยคะ thermoplastic elastomer (TPE), ที่นอนยางพารา, โฟม ethylene vinyl acetate (EVA) และพรมหน้าเตียง แบ่งการทดสอบความเหมาะสมของการใช้วัสดุเหล่านี้เป็น 2 ส่วนคือ การทดสอบการลดทอนปริมาณรังสีของวัสดุ ใช้ Farmer-type ionization chamber ขนาด 0.6 cc ทำการจัดแฟนทอมความหนา 20 ซม. และระยะแหล่งกำเนิดรังสีถึงผิวแฟนทอมที่ 87 ซม. จากทางด้านหน้า ทำการเปรียบเทียบปริมาณรังสีจากแผนการรักษาแบบ 3D, IMRT และ  VMAT ระหว่างขณะไม่มีวัสดุทดแทนวางอยู่กับขณะที่มีวัสดุทดแทนต่าง ๆ วางอยู่ จากนั้นนำมาหาค่าร้อยละการลดทอนปริมาณรังสีเทียบกับแผ่นรอง Macromedics ที่ใช้อยู่ปัจจุบัน และส่วนที่สองเป็นการทดสอบความสบาย เก็บข้อมูลจากอาสาสมัครสุขภาพดี จำนวน 26 คน โดยให้อาสาสมัครนอนหงายบนวัสดุต่าง ๆ เป็นเวลา 5 นาที และบอกระดับความไม่สบายตัว

ผลการศึกษา : การทดสอบการลดทอนปริมาณรังสีของวัสดุพบว่า เสื่อโยคะ TPE (0.19%-1.08%) และพรมหน้าเตียง (0.23%-0.70%) มีการดูดกลืนปริมาณรังสีในระดับต่ำและใกล้เคียงกับการใช้แผ่นรอง Macromedics (0.06%-0.57%) ที่สุด ขณะที่ที่นอนยางพาราให้ค่าดูดกลืนรังสีสูงที่สุด (0.77%-2.19%) การทดสอบความสบายพบว่าที่นอนยางพาราให้ความสบายที่สุด มีค่าระดับความไม่สบายที่ 0.08±0.27ถัดมาเป็นพรมหน้าเตียง (0.65±0.75) ขณะที่เสื่อโยคะ TPE (1.23±0.91)ให้ความสบายเทียบเท่าการใช้แผ่นรอง Macromedics (1.23±0.99)

ข้อสรุป : วัสดุที่มีความเหมาะสมสำหรับทดแทนแผ่นรอง Macromedics มากที่สุด ได้แก่ พรมหน้าเตียง เสื่อโยคะ TPE และแผ่นโฟม EVA ตามลำดับ