การศึกษาเปรียบเทียบปริมาณรังสีของการฉายรังสีบริเวณสมองและไขสันหลังในเด็กระหว่างการฉายรังสีปรับความเข้มและการฉายรังสีปรับความเข้มเชิงปริมาตร

ผู้แต่ง

  • วริศรา รงค์ทอง สาขาวิชารังสีรักษา ภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
  • ศิวดล เปลี่ยนอารมย์ สาขาวิชารังสีรักษา ภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
  • นันทน์ สุนทรพงศ์ สาขาวิชารังสีรักษา ภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
  • ธีรดนย์ ตรีชัยรัศมี สาขาวิชารังสีรักษา ภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
  • กุลธร เทพมงคล สาขาวิชารังสีรักษา ภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล

คำสำคัญ:

การฉายรังสีที่สมองและไขสันหลัง, มะเร็งในเด็ก, รังสีรักษา, การฉายรังสีปรับความเข้มเชิงปริมาตร, การฉายรังสีปรับความเข้ม

บทคัดย่อ

หลักการและเหตุผล: นอกจากการเพิ่มผลตอบสนองต่อการรักษาแล้ว สิ่งที่ควรให้ความสำคัญอย่างยิ่งในการรักษาโรคเมดัลโลบลาสโตมาในเด็ก คือ การลดผลข้างเคียงระยะยาวจากการฉายรังสีที่สมองและไขสันหลัง (CSI)

วัตถุประสงค์: เพื่อประเมินและเปรียบเทียบค่าตัวแปรเชิงรังสีคณิตของ CSI ระหว่างการฉายรังสีปรับความเข้ม (IMRT) และการฉายรังสีปรับความเข้มเชิงปริมาตร (VMAT) ทั้งในแง่ของการครอบคลุมรอยโรคและการหลีกเลี่ยงอวัยวะปรกติข้างเคียงในผู้ป่วยเด็กที่ได้รับการวินิจฉัยเป็นเมดัลโลบาสโตมากลุ่มความเสี่ยงมาตรฐาน

วัสดุและวิธีการ: การศึกษานี้ใช้ข้อมูลผู้ป่วยเด็ก 10 รายที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นเมดัลโลบลาสโตมาและได้รับการรักษาด้วย CSI โดยนำภาพจำลองการรักษาด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ของผู้ป่วยทุกรายอยู่ในท่านอนหงาย วางศีรษะบนชุดอุปกรณ์ยึดศีรษะร่วมกับใส่หน้ากากเทอร์โมพลาสติก ผู้ป่วยทุกรายจะได้รับการวางแผนการรักษา CSI ใหม่ ทั้ง IMRT และ VMAT แผนการรักษาทั้ง 2 แบบจะถูกนำมาเปรียบเทียบกัน

ผลการศึกษา: IMRT สามารถครอบคลุมรอยโรคได้ดีกว่า อย่างไรก็ตาม >95% ของปริมาตร planning target volume (PTV) ได้รับปริมาณรังสี >95% ของปริมาณรังสีที่กำหนดในทั้ง 2 แผนการรักษา และ VMAT มีค่า homogeneity index และ conformity index ที่ดีกว่า แผนการรักษาทั้ง 2 แบบมีปริมาณรังสีต่ออวัยวะปรกติข้างเคียงสอดคล้องกับเกณฑ์ของสถาบันยกเว้นปริมาณรังสีที่ลูกตา เลนส์ และต่อมไทรอยด์ เนื่องจากขณะที่ทำการศึกษาทางสถาบันยังไม่มีเกณฑ์สำหรับ plan optimization อวัยวะเหล่านี้จึงไม่ได้รับความใส่ใจเท่าที่ควร ปริมาณรังสีเฉลี่ย (mean dose) ต่อ non-target tissues ไม่แตกต่างกันระหว่างแผนการรักษาทั้ง 2 แบบ (p = 0.101) ค่าเฉลี่ยของ monitor units (MU) ของ VMAT ต่ำกว่า IMRT อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05)

ข้อสรุป: แผนการรักษาทั้ง 2 แบบมีความสอดคล้องกับเกณฑ์ของสถาบันเหมือนกันทั้งในแง่ของการครอบคลุมรอยโรคและการหลีกเลี่ยงอวัยวะปรกติข้างเคียง แนะนำให้ใช้ VMAT สำหรับฉายรังสีที่สมองและไขสันหลังเนื่องจากรังสีครอบคลุมและกระชับกับรอยโรคมากกว่า มีความสม่ำเสมอของรังสีดีกว่า และใช้ MU ต่ำกว่า

เอกสารอ้างอิง

McGovern SL, Grosshans D, Mahajan A. Embryonal brain tumors. Cancer J. 2014;20:397-402.

Chhabra A, Mahajan A. Treatment of common pediatric CNS malignancies with proton therapy. Chin Clin Oncol. 2016;5:49.

Huang TT, Chen Y, Dietz AC, Yasui Y, Donaldson SS, Stokes DC, et al. Pulmonary outcomes in survivors of childhood central nervous system malignancies: a report from the Childhood Cancer Survivor Study. Pediatr Blood Cancer. 2014;61:319-25.

Christopherson KM, Rotondo RL, Bradley JA, Pincus DW, Wynn TT, Fort JA, et al. Late toxicity following craniospinal radiation for early-stage medulloblastoma. Acta Oncol. 2014;53:471-80.

Ribi K, Relly C, Landolt MA, Alber FD, Boltshauser E, Grotzer MA. Outcome of medulloblastoma in children: long-term complications and quality of life. Neuropediatrics. 2005;36:357-65.

Mahajan A. Proton Craniospinal Radiation Therapy: Rationale and Clinical Evidence. Int J Part Ther. 2014;1:399-407.

Al-Wassia RK, Ghassal NM, Naga A, Awad NA, Bahadur YA, Constantinescu C. Optimization of Craniospinal Irradiation for Pediatric Medulloblastoma Using VMAT and IMRT. J Pediatr Hematol Oncol. 2015;37:e405-11.

Lee YK, Brooks CJ, Bedford JL, Warrington AP, Saran FH. Development and evaluation of multiple isocentric volumetric modulated arc therapy technique for craniospinal axis radiotherapy planning. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2012;82:1006-12.

Suntornpong N, Tuntipumiamorn L, Iampongpaiboon P, Liammookda P. Pilot Study: A Comparison of Dose Distribution between 3-Dimensional Conformal and Intensity Modulated Radiation Therapy for Craniospinal Irradiation in Medulloblastoma. ASEAN-JR. 2012;18:137-44.

Feuvret L, Noel G, Mazeron JJ, Bey P. Conformity index: a review. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2006;64:333-42.

Constine LS, Ronckers CM, Hua CH, Olch A, Kremer LCM, Jackson A, et al. Pediatric Normal Tissue Effects in the Clinic (PENTEC): An International Collaboration to Analyse Normal Tissue Radiation Dose-Volume Response Relationships for Paediatric Cancer Patients. Clin Oncol (R Coll Radiol). 2019;31:199-207.

Seravalli E, Bosman M, Lassen-Ramshad Y, Vestergaard A, Oldenburger F, Visser J, et al. Dosimetric comparison of five different techniques for craniospinal irradiation across 15 European centers: analysis on behalf of the SIOP-E-BTG (radiotherapy working group). Acta Oncol. 2018;57:1240-9.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2020-08-03

รูปแบบการอ้างอิง

1.
รงค์ทอง ว, เปลี่ยนอารมย์ ศ, สุนทรพงศ์ น, ตรีชัยรัศมี ธ, เทพมงคล ก. การศึกษาเปรียบเทียบปริมาณรังสีของการฉายรังสีบริเวณสมองและไขสันหลังในเด็กระหว่างการฉายรังสีปรับความเข้มและการฉายรังสีปรับความเข้มเชิงปริมาตร. J Thai Assn of Radiat Oncol [อินเทอร์เน็ต]. 3 สิงหาคม 2020 [อ้างถึง 2 มกราคม 2026];26(2):R68-R76. available at: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jtaro/article/view/242335

ฉบับ

ประเภทบทความ

นิพนธ์ต้นฉบับ