การศึกษาเปรียบเทียบปริมาณรังสีระหว่างการฉายรังสีบริเวณไขสันหลังด้วย 3 ลำรังสี และ 1 ลำรังสี ในการฉายรังสีบริเวณสมองและไขสันหลัง

ผู้แต่ง

  • ณัชชา เสนาวิน สาขารังสีรักษาและมะเร็งวิทยา ฝ่ายรังสีวิทยา โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย
  • ทัศน์พงศ์ รายยวา สาขารังสีรักษาและมะเร็งวิทยา ฝ่ายรังสีวิทยา โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย

คำสำคัญ:

รังสีสามมิติ, การฉายรังสีบริเวณสมองและไขสันหลัง, การฉายรังสีบริเวณไขสันหลังด้วย 3 ลำรังสี

บทคัดย่อ

หลักการและเหตุผล: การฉายรังสีบริเวณสมองและไขสันหลังใช้เทคนิคซับซ้อน ปัจจุบันมีเทคนิคที่มุ่งเป้าได้ดี เช่น ฉายรังสีปรับความเข้ม ฉายรังสีเกลียวหมุน ฉายโปรตอน แต่การฉายรังสีสามมิติยังใช้ในหลายสถาบันที่ขาดแคลนเครื่องมือ

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาเปรียบเทียบปริมาณรังสีที่อวัยวะข้างเคียงได้รับ conformation number (CN) และ homogeneity index (HI) ระว่างการฉายรังสีบริเวณไขสันหลังด้วย 3 ลำรังสี และ 1 ลำรังสี

วัสดุและวิธีการ: ตั้งแต่มิถุนายน2554 ถึงธันวาคม 2555 มีผู้ป่วยที่ต้องฉายรังสีบริเวณสมองและไขสันหลังจำนวน 10 คน ผู้ป่วยรับการทำเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ในท่านอนหงาย และนำภาพมาวางแผนฉายรังสีด้วย 3 ลำรังสี เปรียบเทียบกับ 1 ลำรังสี ด้วยปริมาณรังสี 36 Gy โดยตัวแปรที่วิเคราะห์ในงานวิจัยประกอบด้วย V25Gyของหัวใจ V20Gyของปอด  รังสีเฉลี่ยของปอด V20Gyของไต รังสีเฉลี่ยของตับ CN HI

ผลการศึกษา: การฉายรังสีด้วย 3 ลำรังสีลด V25Gyของหัวใจได้ตามเกณฑ์ของ QUANTEC เมื่อเทียบกับ 1 ลำรังสี (3.03% เทียบกับ 42.48%) ส่วนอวัยวะอื่นได้รับรังสีตามเกณฑ์ของ QUANTEC ในทั้ง 2 เทคนิค โดย 3 ลำรังสีได้ผลดีกว่า 1 ลำรังสีด้าน V20Gyของปอด (9.83% เทียบกับ 12.59%) และ CN (0.75 เทียบกับ 0.70) ขณะที่รังสีเฉลี่ยของปอด (8.53 Gy เทียบกับ 6.27 Gy) V20Gyของไต (13.02% เทียบกับ 11.24%) และ HI (1.17 เทียบกับ 1.16) ของ 1 ลำรังสีได้ผลดีกว่า 3 ลำรังสี  ส่วนรังสีเฉลี่ยของตับไม่แตกต่างกันในทั้ง 2 เทคนิค (9.03 Gy เทียบกับ 9.16)

ข้อสรุป: 3F-SPINE ลด V25Gyของหัวใจได้ ส่วนอวัยวะอื่นได้รับรังสีตามเกณฑ์ของ QUANTEC ในทั้ง 2 เทคนิค

เอกสารอ้างอิง

Parker WA, Freeman CR. A simple technique for craniospinal radiotherapy in the supine position. Radiother Oncol. 2006;78:217-22.

Michalski JM, Klein EE, Gerber R. Method to plan, administer, and verify supine craniospinal irradiation. J Appl Clin Med Phys. 2002;3:310-6.

Seravalli E, Bosman M, Lassen-Ramshad Y, Vestergaard A, Oldenburger F, Visser J, et al. Dosimetric comparison of five different techniques for craniospinal irradiation across 15 European centers: analysis on behalf of the SIOP-E-BTG (radiotherapy working group). Acta Oncol. 2018;57:1240-9.

Brodin NP, Munck Af Rosenschold P, Aznar MC, Kiil-Berthelsen A, Vogelius IR, Nilsson P, et al. Radiobiological risk estimates of adverse events and secondary cancer for proton and photon radiation therapy of pediatric medulloblastoma. Acta Oncol. 2011;50:806-16.

Bentzen SM, Constine LS, Deasy JO, Eisbruch A, Jackson A, Marks LB, et al. Quantitative Analyses of Normal Tissue Effects in the Clinic (QUANTEC): an introduction to the scientific issues. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2010;76:S3-9.

van't Riet A, Mak AC, Moerland MA, Elders LH, van der Zee W. A conformation number to quantify the degree of conformality in brachytherapy and external beam irradiation: application to the prostate. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 1997;37:731-6.

Tongwan D, Peerawong T, Oonsiri S, Shotelersuk K. Craniospinal irradiation in the supine position: a dosimetric analysis. Asian Biomedicine. 2009;3:699-708.

Tatcher M, Glicksman AS. Field matching considerations in craniospinal irradiation. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 1989;17:865-9.

Tinkler SD, Lucraft HH. Are moving junctions in craniospinal irradiation for medulloblastoma really necessary? Br J Radiol. 1995;68:736-9.

Sharma DS, Gupta T, Jalali R, Master Z, Phurailatpam RD, Sarin R. High-precision radiotherapy for craniospinal irradiation: evaluation of three-dimensional conformal radiotherapy, intensity-modulated radiation therapy and helical TomoTherapy. Br J Radiol. 2009;82:1000-9.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2020-07-30

รูปแบบการอ้างอิง

1.
เสนาวิน ณ, รายยวา ท. การศึกษาเปรียบเทียบปริมาณรังสีระหว่างการฉายรังสีบริเวณไขสันหลังด้วย 3 ลำรังสี และ 1 ลำรังสี ในการฉายรังสีบริเวณสมองและไขสันหลัง. J Thai Assn of Radiat Oncol [อินเทอร์เน็ต]. 30 กรกฎาคม 2020 [อ้างถึง 8 มีนาคม 2026];26(2):R1-R13. available at: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jtaro/article/view/240948

ฉบับ

ประเภทบทความ

นิพนธ์ต้นฉบับ