รูปแบบการกำเริบในผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและลำคอที่ได้รับการฉายรังสีหลังการผ่าตัด

ผู้แต่ง

  • ปรางระวี แสงจันทร์ หน่วยรังสีรักษาและมะเร็งวิทยา ภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
  • สุริยาพร โจไธสง หน่วยรังสีรักษาและมะเร็งวิทยา ภาควิชารังสีวิทยา โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ
  • ดาวรุ่ง พลเยี่ยม หน่วยรังสีรักษาและมะเร็งวิทยา ภาควิชารังสีวิทยา โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ

คำสำคัญ:

การฉายรังสีแบบปรับความเข้ม, การฉายรังสีหลังการผ่าตัด, รูปแบบการกำเริบ

บทคัดย่อ

หลักการและเหตุผล: การกำเริบเฉพาะที่เป็นปัญหาที่พบมากในผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและลำคอระยะลุกลามเฉพาะที่ แม้จะได้รับการรักษาแบบสหวิชาชีพด้วยการผ่าตัดและฉายรังสีร่วมกับเคมีบำบัด การศึกษาวิเคราะห์รูปแบบตำแหน่งการเกิดการกำเริบเฉพาะที่จะสามารถนำไปสู่การพัฒนาแนวทางการรักษาในอนาคตต่อไป

วัตถุประสงค์ : เพื่อศึกษารูปแบบการกำเริบในผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและลำคอที่ได้รับการรักษาด้วยการฉายรังสีหลังการผ่าตัด

วัสดุและวิธีการ : การทบทวนเวชระเบียนย้อนหลังของผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและลำคอที่ได้รับการฉายรังสีหลังการผ่าตัดใน โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ ตั้งแต่ตุลาคม 2558 ถึงมกราคม 2562 และทำการเปรียบเทียบตำแหน่งรอยโรคที่กำเริบเฉพาะที่กับแผนการรักษาด้วยการฉายรังสี

ผลการศึกษา : ผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและลำคอที่ได้รับการรักษาด้วยการฉายรังสีหลังการผ่าตัดมีจำนวน 49 ราย มะเร็งศีรษะและลำคอมีต้นกำเนิดมาจากตำแหน่งดังนี้; มะเร็งในช่องปาก 25 (51%),มะเร็งคอหอยส่วนปาก 1(2%), มะเร็งกล่องเสียง 19(39%), มะเร็งคอหอยส่วนล่าง 3(6%) และไม่ทราบต้นกำเนิด1(2%) ระยะของโรคแบ่งตามผลพยาธิวิทยาตามรายงานของคณะกรรมการโรคมะเร็งแห่งอเมริกา ฉบับที่7 ได้แก่ ระยะที่ I 2(4%),II 2(4%), III 9(18%), IVA 34(69%), IVB 2(4%) และไม่พบว่ามีผู้ป่วยในระยะ IVC ปัจจัยเสี่ยงจากผลพยาธิวิทยาที่พบได้แก่ พบเซลล์มะเร็งที่ขอบชิ้นเนื้อ 9(18%), การลุกลามเนื้อเยื่อข้างเคียงต่อมน้ำเหลือง 17(35%), ระยะลุกลามของก้อนมะเร็งระยะที่สามหรือสี่ 38(78%), ระยะลุกลามของต่อมน้ำเหลืองระยะที่สองหรือสาม 18(37%), พบเซลล์มะเร็งใกล้ขอบชิ้นเนื้อ 21(43%), การลุกลามของต่อมน้ำเหลืองลำคอระดับที่สี่หรือห้าในมะเร็งช่องปาก 4(16%), การลุกลามเข้าหลอดเลือดหรือหลอดน้ำเหลือง 19(39%), การลุกลามเข้าเส้นประสาท 18(37%) ค่ามัธยฐานของการติดตามการรักษาได้แก่ 16 เดือน(ระหว่าง 2-48 เดือน) พบการกำเริบของโรค 12(25%) โดยเป็นการกำเริบเฉพาะที่ 8(16.66%) การแพร่กระจาย 6 (12.5%) โดยมี 2 รายที่พบทั้งการล้มเหลวเฉพาะที่และแพร่กระจายร่วมกัน (4.16%) ค่ามัธยฐานของการกำเริบเฉพาะที่เท่ากับ 5.5 เดือน (ระหว่าง 3-26 เดือน) ในผู้ป่วยจำนวน 8 รายที่กำเริบเฉพาะที่ เป็นการกำเริบภายในขอบเขตการฉายรังสีจำนวน 6 ราย และภาวะล้มเหลวภายนอกขอบเขตการฉายรังสีจำนวน 2 ราย อัตราการรอดชีวิตในระยะเวลา 2 ปีเท่ากับ 64%, อัตราการรอดชีวิตโดยไม่มีโรคในระยะเวลา 2ปีเท่ากับ 53%, อัตราการรอดชีวิตโดยไม่มีการแพร่กระจายของโรคในระยะเวลา 2 ปีเท่ากับ 84%, อัตราการควบคุมโรคบริเวณเฉพาะที่ในระยะเวลา 2 ปีเท่ากับ 74%

ข้อสรุป : รูปแบบการกำเริบเฉพาะที่ ในผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและลำคอ ที่ได้รับการฉายรังสีหลังการผ่าตัดที่พบมากที่สุด ได้แก่ การกำเริบเฉพาะที่ภายในขอบเขตการฉายรังสี

เอกสารอ้างอิง

N. Gopalakrishna Iyer, Daniel S.W. Tan, Veronique KM Tan, Weining Wang BS, Jacqueline Hwang, Ngian‐Chye Tan, et al. Randomized trial comparing surgery and adjuvant radiotherapy versus concurrent chemoradiotherapy in patients with advanced, nonmetastatic squamous cell carcinoma of the head and neck: 10‐year update and subset analysis. Cancer 2015;121:1599–1607.

Bernier J, Cooper JS, Pajak TF, van Glabbeke M, Bourhis J, Forastiere A, et al. Defining risk levels in locally advanced head and neck cancers: a comparative analysis of concurrent postoperative radiation plus chemotherapy trials of the EORTC (#22931) and RTOG (# 9501). Head Neck. 2005;27:843-50.

Cooper JS, Pajak TF, Forastiere AA, Jacobs J, Campbell BH, Saxman SB, et al. Postoperative concurrent radiotherapy and chemotherapy for high-risk squamous-cell carcinoma of the head and neck. N Engl J Med. 2004;350:1937-44.

Bernier J, Domenge C, Ozsahin M, Matuszewska K, Lefèbvre JL, Greiner RH, et al. Postoperative irradiation with or without concomitant chemotherapy for locally advanced head and neck cancer. N Engl J Med. 2004;350:1945-52.

Lee NY, O'Meara W, Chan K, Della-Bianca C, Mechalakos JG, Zhung J, et al. Concurrent chemotherapy and intensity-modulated radiotherapy for locoregionally advanced laryngeal and hypopharyngeal cancers. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2007;69:459-68.

Traynor AM, Richards GM, Hartig GK, Khuntia D, Cleary JF, Wiederholt PA, et al. Comprehensive IMRT plus weekly cisplatin for advanced head and neck cancer: The University of Wisconsin experience. Head Neck. 2010;32:599-606.

Frank SJ, Rosenthal DI, Petsuksiri J, Ang KK, Morrison WH, Weber RS, et al. Intensity-modulated radiotherapy for cervical node squamous cell carcinoma metastases from unknown head-and-neck primary site: M. D. Anderson Cancer Center outcomes and patterns of failure. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2010;78:1005-10.

Gomez DR, Zhung JE, Gomez J, Chan K, Wu AJ, Wolden SL, et al. Intensity-modulated radiotherapy in postoperative treatment of oral cavity cancers. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2009;73:1096-103.

Geretschläger A, Bojaxhiu B, Crowe S, Arnold A, Manser P, Hallermann W, et al. Outcome and patterns of failure after postoperative intensity modulated radiotherapy for locally advanced or high-risk oral cavity squamous cell carcinoma. Radiat Oncol. 2012;7:175.

Sher DJ, Thotakura V, Balboni TA, Norris CM Jr, Haddad RI, Posner MR, et al. Treatment of oral cavity squamous cell carcinoma with adjuvant or definitive intensity-modulated radiation therapy. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2011;81:e215-22.

Gillison ML, Trotti AM, Harris J, Eisbruch A, Harari PM, Adelstein DJ, et al. Radiotherapy plus cetuximab or cisplatin in human papillomavirus-positive oropharyngeal cancer (NRG Oncology RTOG 1016): a randomised, multicentre, non-inferiority trial. Lancet. 2019;393:40-50.

Dawson LA, Anzai Y, Marsh L, Martel MK, Paulino A, Ship JA,, et al. Patterns of local-regional recurrence following parotid-sparing conformal and segmental intensity-modulated radiotherapy for head and neck cancer. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2000; 46: 1117–1126.

Chao KS, Ozyigit G, Tran BN, Cengiz M, Dempsey JF, Low DA. Patterns of failure in patients receiving definitive and postoperative IMRT for head-and-neck cancer. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2003; 55: 312–321.

Chan AK, Huang SH, Le LW, Yu E, Dawson LA, Kim JJ, et al. Postoperative intensity-modulated radiotherapy following surgery for oral cavity squamous cell carcinoma: patterns of failure. Oral Oncol. 2013;49:255-60.

Lertbutsayanukul C, Khorprasert C, Shotelersuk K, Jumpangern C, Sanghangthum T, Oonsiri S, et al. Intensity-modulated radiation therapy in head-and-neck cancer, first report in Thailand. J Med Assoc Thai. 2006;89:2068–76.

Julian Biau, Michel Lapeyre, Idriss Troussier, Wilfried Budach, Jordi Giralt, Cai Grau, et al. Selection of lymph node target volumes for definitive head and neck radiation therapy: a 2019 Update. Radiother Oncol.2019;134:1–9.

M. Kryger, W. Wang, S.P.P. Wu, J. Xue, P. Cheng, I.J. Das, et al. A Comparison of IMRT and VMAT Treatment Planning for Head and Neck Cancer With NTCP/TCP Analysis. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2017;99: E680.

Hodge CW, Bentzen SM, Wong G, Palazzi-Churas KL, Wiederholt PA, Gondi V, et al. Are we influencing outcome in oropharynx cancer with intensity-modulated radiotherapy? An inter-era comparison. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2007;69:1032-41.

Veldeman L, Madani I, Hulstaert F, De Meerleer G, Mareel M and De Neve W. Evidence behind use of intensity-modulated radiotherapy: a systematic review of comparative clinical studies. Lancet Oncol. 2008;9:367-75.

Nutting CM, Morden JP, Harrington KJ, Urbano TG, Bhide SA, Clark C, et al. PARSPORT trial management group. Parotid-sparing intensity modulated versus conventional radiotherapy in head and neck cancer (PARSPORT): a phase 3 multicenter randomized controlled trial. Lancet Oncol. 2011;12:127-36.

Brown ML, Glanzmann C, Huber G, Bredell M, Rordorf T and Studer G. IMRT/VMAT for malignancies in the head-and-neck region: Outcome in patients aged 80. Strahlenther Onkol. 2016;192:526-36.

Hartford AC, Palisca MG, Eichler TJ, Beyer DC, Devineni VR, Ibbott GS, et al. AMERICAN SOCIETY FOR THERAPEUTIC RADIOLOGY ONCOLOGY (ASTRO) AND AMERICAN COLLEGE OF RADIOLOGY (ACR) practice guidelines for intensity modulated radiation therapy (IMRT). Int J Radiat Oncol Biol Phys 2009;73:9-14.

Holmes T, Das R, Low D, Yin FF, Balter J, Palta J, et al. American Society of Radiation Oncology recommendations for documenting intensity-modulated radiation therapy treatments. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2009;74:1311-8.

National Cancer Institute Department of medical services. Ministry of public health Thailand. Hospital based cancer registry 2017. 2018;33:2-3.

Studer, Dr. Gabriela, Urs Martin Lütolf and Christoph Glanzmann. Locoregional Failure Analysis in Head-and-Neck Cancer Patients Treated with IMRT. Strahlentherapie und Onkologie. 2007; 183:417-423.

Yao M, Dornfeld KJ, Buatti JM, Skwarchuk M, Tan H, Nguyen T, et al. Intensity-modulated radiation treatment for head-and-neck squamous cell carcinoma--the University of Iowa experience. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2005;63:410-21.

Pignon JP, le Maître A, Maillard E and Bourhis J. MACH-NC Collaborative Group Meta-analysis of chemotherapy in head and neck cancer (MACH-NC): an update on 93 randomized trials and 17,346 patients. Radiother Oncol. 2009;92:4–14.

National Comprehensive Cancer Network Head and Neck Cancers (Version 1.2019). Available from: https://www.nccn.org/professionals/physician_gls/pdf/head-and-neck.pdf. [Accessed May 26th ,2019.]

Schiff PB, Harrison LB, Strong EW, Daniel E.Fass, Jatin P.Shah, Ronald Spiro, et al. Impact of the time interval between surgery and postoperative radiation therapy on locoregional control in advanced head and neck cancer. J Surg Oncol.1990;43:203-208.

Harris JP, Chen MM, Orosco RK, Sirjani D, Divi V and Hara W. Association of Survival with Shorter Time to Radiation Therapy After Surgery for US Patients With Head and Neck Cancer. JAMA Otolaryngol Head Neck Surg. 2018;144:349-359.

Chao KS, Ozyigit G, Tran BN, Cengiz M, Dempsey JF and Low DA. Patterns of failure in patients receiving definitive and postoperative IMRT for head-and-neck cancer. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2003;55:312–321.

Chen AM, Farwell DG, Luu Q, Chen LM, Vijayakumar S and Purdy JA. Marginal misses after postoperative intensity-modulated radiotherapy for head and neck cancer. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2011;80:1423-9.

Grégoire, V., Coche, E., Cosnard, G., Hamoir, M., and Reychler, H. Selection and delineation of lymph node target volumes in head and neck conformal radiotherapy. Proposal for standardizing terminology and procedure based on the surgical experience. Radiother Oncol. 2000; 56: 135–150.

Grégoire, V., Eisbruch, A., Hamoir, M., and Levendag, P. Proposal for the delineation of the nodal CTV in the node-positive and the post-operative neck. Radiother Oncol. 2006; 79: 15–20.

Grégoire, V., Ang, K., Budach, W., Grau, C., Hamoir, M., Langendijk J.A., et al. Delineation of the neck node levels for head and neck tumors: a 2013 update. DAHANCA, EORTC, HKNPCSG, NCIC CTG, NCRI, RTOG, TROG consensus guidelines. Radiother Oncol. 2014; 110: 172–181.

Chao K.S. Clifford, Wippold II F.J., Ozyigit G., Tran B.N. and Dempsey J.F. Determination and delineation of nodal target volumes for head-and-neck cancer based on patterns of failure in patients receiving definitive and postoperative IMRT. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2002;53:1174-1184.

Patra NB, Goswami J, Basu S, Chatterjee K and Sarkar SK. Outcomes of high dose rate interstitial boost brachytherapy after external beam radiation therapy in head and neck cancer-an Indian (single institutional) learning experience. Brachytherapy. 2009;8:248-254.

Bhalavat R, Pareek V, Chandra M, Nellore L, George K, Borade D, et al. High-dose-rate interstitial brachytherapy in recurrent head and neck cancer: an effective salvage option. J Contemp Brachytherapy. 2018;10:425-430.

Rodin J, Bar-Ad V, Cognetti D, Curry J, Johnson J, Zender C, et al. A systematic review of treating recurrent head and neck cancer: a reintroduction of brachytherapy with or without surgery. J Contemp Brachytherapy. 2018;10:454-462.

György Kovács, Rafael Martinez-Monge, Ashwini Budrukkar, Jose Luis Guinot, Bengt Johansson, Vratislav Strnad, et al. GEC-ESTRO ACROP recommendations for head & neck brachytherapy in squamous cell carcinomas: 1st update – Improvement by cross-sectional imaging based treatment planning and stepping source technology. Radiother Oncol. 2017;122:248-254.

Seidensaal K, Harrabi SB, Uhl M and Debus J. Re-Irradiation with protons or heavy ions with focus on head and neck, skull base and brain malignancies. Br J Radiol. 2020;93:20190516.

Phan J, Sio TT, Nguyen TP, Takiar V, Gunn GB, Garden AS, et al. Reirradiation of head and neck cancers with proton therapy: outcomes and analyses. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2016;96:30–41.

Romesser PB, Cahlon O, Scher ED, Hug EB, Sine K, DeSelm C, et al. Proton beam reirradiation for recurrent head and neck cancer: multi-institutional report on feasibility and early outcomes. Int J Radiat Oncol Biol Phys 2016; 95: 386–95.

Chen AM, Yoshizaki T, Wang PC, Veruttipong D, Beron PJ, Chin R, et al. Hazards of sparing the ipsilateral parotid gland in the node-positive neck with intensity modulated radiation therapy: Spatial analysis of regional recurrence risk. Adv Radiat Oncol. 2017;3:111-120.

Eisbruch A, Marsh LH, Dawson LA, Bradford CR, Teknos TN, Chepeha DB, et al. Recurrences near base of skull after IMRT for head-and-neck cancer: implications for target delineation in high neck and for parotid gland sparing. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2004;59:28-42.

Cannon D.M., Lee N.Y. Recurrence in region of spared parotid gland after definitive intensity-modulated radiotherapy for head and neck cancer. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2008;70:660–665.

Noronha V, Joshi A, Patil VM, Agarwal J, Ghosh-Laskar S, Budrukkar A, et al. Once-a-week versus once-every-3-weeks cisplatin chemoradiation for locally advanced head and neck cancer: a phase III randomized noninferiority trial. J Clin Oncol. 2017; 36:1064–72.

Szturz P, Wouters K, Kiyota N, Kiyota N, Tahara M, Prabhash K, et al. Low-dose vs. high-dose cisplatin: lessons learned from 59 chemoradiotherapy trials in head and neck cancer. Front Oncol. 2019;9:86.

Tsan DL, Lin CY, Kang CJ, Huang SF, Fan KH, Liao CT, et al. The comparison between weekly and three-weekly cisplatin delivered concurrently with radiotherapy for patients with postoperative high-risk squamous cell carcinoma of the oral cavity. Radiat Oncol. 2012;7:215.

James A. Bonner, Paul M. Harari, Jordi Giralt, Nozar Azarnia, Dong M. Shin, Roger B. Cohen, et al. Radiotherapy plus Cetuximab for Squamous-Cell Carcinoma of the Head and Neck. N Engl J Med 2006; 354:567-578.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2020-05-15

รูปแบบการอ้างอิง

1.
แสงจันทร์ ป, โจไธสง ส, พลเยี่ยม ด. รูปแบบการกำเริบในผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและลำคอที่ได้รับการฉายรังสีหลังการผ่าตัด. J Thai Assn of Radiat Oncol [อินเทอร์เน็ต]. 15 พฤษภาคม 2020 [อ้างถึง 3 มกราคม 2026];26(1):R76-R97. available at: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jtaro/article/view/240021

ฉบับ

ปีที่ 26 ฉบับที่ 1 (2020): มกราคม - มิถุนายน 2563

ประเภทบทความ

นิพนธ์ต้นฉบับ

สัญญาอนุญาต

บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารมะเร็งวิวัฒน์ สมาคมรังสีรักษาและมะเร็งวิทยาแห่งประเทศไทย

ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับสมาคมรังสีรักษาและมะเร็งวิทยาแห่งประเทศไทย และบุคคลากรท่านอื่น ๆ ใน สมาคมฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว