ปัจจัยทำนายการฟื้นตัว ด้านการทำหน้าที่ของลำไส้ในผู้ป่วยภายหลังการผ่าตัด ตัดต่อลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรงแบบเปิดช่องท้อง

วศิริพรรณ ภมรพล; ทิพา ต่อสกุลแก้ว; สุวิมล กิมปี; เชิดศักดิ์ ไอยมณีรัตน์

ผู้แต่ง

วศิริพรรณ ภมรพล ภาควิชาการพยาบาลศัลยศาสตร์ คณะพยาบาลศาตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
ทิพา ต่อสกุลแก้ว ภาควิชาการพยาบาลศัลยศาสตร์ คณะพยาบาลศาตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
สุวิมล กิมปี ภาควิชาการพยาบาลศัลยศาสตร์ คณะพยาบาลศาตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
เชิดศักดิ์ ไอยมณีรัตน์ ภาควิชาศัลยศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล

คำสำคัญ:

การฟื้นตัวด้านการทำหน้าที่ของลำไส้, การผ่าตัดตัดต่อลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรงแบบเปิดช่องท้อง

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาปัจจัยทำนายการฟื้นตัวด้านการทำหน้าที่ของลำไส้ในผู้ป่วยภายหลังการผ่าตัดตัด ต่อลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรงแบบเปิดช่องท้อง วิธีดำเนินการวิจัย การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงบรรยายแบบศึกษาอำนาจการทำนาย กลุ่มตัวอย่างเป็น ผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาด้วยการผ่าตัดตัดต่อลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรงแบบเปิดช่องท้องในโรงพยาบาลระดับตติย ภูมิในกรุงเทพฯ 4 แห่ง ระหว่างเดือนพฤษภาคม – ธันวาคม 2555 จำนวน 104 ราย เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบ บันทึกข้อมูลทั่วไป แบบบันทึกวันและเวลาการเริ่มรับประทานอาหารและเคลื่อนไหวร่างกายครั้งแรก แบบวัดความ วิตกกังวล และแบบประเมินการฟื้นตัวด้านการทำหน้าที่ของลำไส้ วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปโดยใช้สถิติพรรณนา วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรโดยหาค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน วิเคราะห์อำนาจการทำนายโดย ใช้สถิติการถดถอยแบบเชิงขั้น ผลการวิจัย ระดับอัลบูมินในเลือดก่อนผ่าตัดและวิธีการให้ยาระงับความรู้สึกมีความสัมพันธ์ทางบวกกับ การฟื้นตัวด้านการทำหน้าที่ของลำไส้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r = .407 และ r = .556, p < .01) อายุและระยะ เวลาการผ่าตัดมีความสัมพันธ์ทางลบกับการฟื้นตัวด้านการทำหน้าที่ของลำไส้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r = -.535 และ r = -.592, p < .01) ระยะเวลาการเริ่มรับประทานอาหารหลังผ่าตัดและระยะเวลาการเริ่มเคลื่อนไหวร่างกาย หลังผ่าตัดมีความสัมพันธ์ทางลบกับการฟื้นตัวด้านการทำหน้าที่ของลำไส้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r = -.215 และ r = -.230, p < .05) ส่วนความวิตกกังวลก่อนผ่าตัดมีความสัมพันธ์กับการฟื้นตัวด้านการทำหน้าที่ของลำไส้ อย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (r = .072, p > .05) นอกจากนี้ระยะเวลาการผ่าตัด อายุ ระยะเวลาการเริ่มรับประทาน อาหารหลังผ่าตัด วิธีการให้ยาระงับความรู้สึก ระยะเวลาการเริ่มเคลื่อนไหวร่างกายหลังผ่าตัด และระดับอัลบูมิน ในเลือดก่อนผ่าตัด สามารถร่วมกันอธิบายความแปรปรวนของการฟื้นตัวด้านการทำหน้าที่ของลำไส้ในผู้ป่วยภาย หลังการผ่าตัดตัดต่อลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรงแบบเปิดช่องท้องได้ร้อยละ 58.0 (R2 = .580, p < .01) อย่างมีนัย สำคัญทางสถิติ สรุป ข้อมูลของผู้ป่วย ได้แก่ อายุ ระดับอัลบูมินในเลือดก่อนผ่าตัด วิธีการให้ยาระงับความรู้สึก และระยะ เวลาการผ่าตัด สามารถใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการดูแลผู้ป่วย โดยเฉพาะการดูแลให้ผู้ป่วยเริ่มรับประทานอาหาร และเคลื่อนไหวร่างกายโดยเร็วภายหลังผ่าตัดจะช่วยส่งเสริมการฟื้นตัวด้านการทำหน้าที่ของลำไส้

เอกสารอ้างอิง

Kurz A, Sessler DI. Opioid-induced bowel dysfunction: pathophysiology and potential new therapies. Drugs. 2003;63:649-71.

Behm B, Stollman N. Postoperative ileus: etiologies and interventions. Clin Gastroenterol Hepatol. 2003;1:71-80.

Holte K, Kehlet H. Postoperative ileus: a preventable event. Br J Surg. 2000; 87:1480-1493.

ณัฐพล สันตระกูล. How to prevent and management of postoperative ileus. ใน: พรพรหม เมืองแมน, ณัฐพล สันตระกูล, ประยุทธ ศิริวงษ์, เพชร เกษตรสุวรรณ, บรรณาธิการ. Current problems in surgery ศัลยศาสตร์ทั่วไป เล่ม 7. กรุงเทพฯ: โฆษิตการพิมพ์ จำกัด; 2551. หน้า 129-144.

สุทธิชัย จิตะพันธ์กุล. หลักสำคัญของเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: สาขาวิชาเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทย์ศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2544. หน้า 82-89.

Lohsiriwat V, Chinswangwatanakul V, Losiriwat S, Akaraviputh T, Boonnuch W, Methasade A, et al. Hypoalbuminemia is a predictor of delayed postoperative bowel function and poor surgical outcomes in right-side colon cancer patients. Asia Pac J Clin Nutr. 2007; 16:213-217.

กษยา ตันติผลาชีวะ. Postoperative ileus: Cause, prevention and treatment. ใน: ประยุทธ์ ศิริวงษ์, สมบุญ เจริญเศรษฐมห, ปริญญา ทวีชัยการ, บรรณาธิการ. ศัลยศาสตร์วิวัฒน์ 32 current practice in colorectal surgery. กรุงเทพฯ: กรุงเทพเวชสาร; 2549. หน้า 83-110.

Stevens RA, Mikat-Strvens M, Flanigan R, Waters WB, Furry P, Sheikh T, et al. Dose the choice of anesthetic technique affect the recovery of bowel function after radical prostectomy? Urology. 1998; 52:213-218.

Hollenbeck BK, Miller DC, Taub D, Dunn RL, Khuri SF, Henderson WG, et al. Identifying risk factors for potentially avoidable complications following radical cystectomy. J Urol. 2005;174:1231-7

ชัยวัฒน์ ต่อสกุลแก้ว. สรีรวิทยาทางเดินอาหาร. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: เท็กซ์ แอนด์ เจอร์นัล พับลิเคชั่น จำกัด; 2542.

Ay AA, Kutun S, Ulucanlar H, Tarcan O, Demir A, Cetin A. Risk factors for postoperative ileus. J Korean Surg Soc. 2011; 81:242-249.

Svatek RS, Fisher MB, Williams MB, Matin SF, Kamat AM, Grossman HB, et al. Age and body mass index are independent risk factors for the development of postoperative paralytic ileus after radical cystectomy. Urology. 2010;76:1419-24.

กฤษณมล วิจิตร, จิราพร เกศพิชญวัฒนา. การพยาบาลผู้สูงอายุที่ได้รับการผ่าตัด. วพวส.2546; 4:22-37.

El Nakeeb A, Fikry A, El Metwally T, Fouda E, Youssef M, Ghazy H, et al. Early oral feeding in patients undergoing elective colonic anastomosis. Int J Surg. 2009;7:206-9.

Waldhausen JH, Schirmer BD. The effect of ambulation on recovery from postoperative ileus. Ann Surg. 1990; 212:671-677.

Lohsiriwat V, Losiriwat D, Boonnuch W, Chinswangwatanakul V, Akaraviputh T, Lert-akayamanee N. Pre-operative hypoalbuminemia is a major risk factor for postoperative complications following rectal cancer surgery. World J Gastroenterol. 2008; 14:1248-1251.

Wattanawech T. The influence of selected factors and self-care behavior on abdominal distention in patient with abdominal surgery. Master of nursing science Thesis in adult nursing Graduate school Mahidol University, Bangkok, Thailand; 2002.

Johnston M. Anxiety in surgical patients. Psychological Medicine. 1980; 10:145-152.