การศึกษาเปรียบเทียบความคลาดเคลื่อนของตำแหน่ง isocenter ระหว่างแนวเหนือและใต้ต่อ nipple สำหรับการฉายรังสีมะเร็งบริเวณทรวงอกและช่องท้องโดยการใช้ภาพ KV Orthogonal หรือ Cone-beam computed tomography (CBCT) ของโรงพยาบาลศิริราช
คำสำคัญ:
CBCT, isocenter, KV-KV, Setup error, Vac-lokTM, Wing boardบทคัดย่อ
หลักการและเหตุผล การฉายรังสีผู้ป่วยมะเร็งบริเวณทรวงอกและช่องท้องมีการจัดท่าผู้ป่วยในลักษณะยกแขนขึ้นเหนือศีรษะ ซึ่งมีความเป็น ไปได้ว่าการยกแขนที่ไม่คงที่ในแต่ละวันจะส่งผลทำให้ตำแหน่งของ isocenter คลาดเคลื่อนได้ จึงเป็นที่มาของการศึกษานี้ เพื่อ ศึกษาความคลาดเคลื่อนระหว่างตำแหน่ง isocenter บริเวณเหนือแนวหัวนม (nipple) และบริเวณต่ำกว่าหรือเท่ากับแนว หัวนม วัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาความคลาดเคลื่อนในการฉายรังสีของผู้ป่วยมะเร็งบริเวณทรวงอกและช่องท้อง ระหว่างตำแหน่ง isocenter เหนือ แนว nipple เปรียบเทียบกับ isocenter ต่ำกว่าหรือเท่ากับแนว nipple โดยการประเมินความถูกต้องจากการเปรียบเทียบ ภาพ KV-KV หรือ cone beam computed tomography (CBCT) ก่อนการฉายรังสี ในกลุ่มผู้ป่วยที่ใช้ Wing board และ ใช้ Wing board ร่วมกับ Vac-lokTM วัสดุและวิธีการ การศึกษาวิจัยเก็บข้อมูลย้อนหลังในผู้ป่วยมะเร็งบริเวณทรวงอกและช่องท้องจำนวน 50 คน ( ได้แก่โรคมะเร็งปอด, หลอดอาหาร, ตับ และกระเพาะอาหาร) ที่เข้ารับฉายรังสีโดยใช้อุปกรณ์ Wing board และ Wing board ร่วมกับ Vac-lokTM ตั้งแต่ มิ.ย.57 – ก.พ. 59 ณ แผนกรังสีรักษา โรงพยาบาลศิริราช เพื่อหาค่าความคลาดเคลื่อนในแนว Vertical (Vrt.), Longitudinal (Lng.) และ Lateral (Lat.) โดยการประเมินความถูกต้องจากการเปรียบเทียบภาพ KV-KV หรือ CBCT ก่อน การฉายรังสี ในกลุ่มผู้ป่วยที่มีตำแหน่ง isocenter เหนือแนว nipple เทียบกับ isocenter ต่ำกว่าหรือเท่ากับแนว nipple ทดสอบสมมติฐานการวิจัยโดยใช้สถิติในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ร้อยละ, ค่าเฉลี่ย, ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน และ t-test . ผลการศึกษา ความคลาดเคลื่อนจากการจัดท่าผู้ป่วยในแนว Longitudinal (Lng.) มีค่าความคลาดเคลื่อนสูงสุดเมื่อเทียบกับความคลาด เคลื่อนจากแนวอื่น นอกจากนี้ยังพบว่าความคลาดเคลื่อนในกลุ่มที่ ตำแหน่ง isocenter เหนือแนว nipple มีค่ามากกว่ากลุ่ม ที่มี isocenter ใต้แนว nipple 0.41 ซม. และ 0.32 ซม. ตามลำดับ (p-value 0.041) อย่างไรก็ตาม ไม่พบความแตกต่างอย่าง มีนัยสำคัญในแนว vertical (Vrt.) และ Lateral (Lat.) ข้อสรุป การจัดท่าผู้ป่วยนั้น skin marker และ แนว laser มีความสำคัญอย่างมากต่อความคลาดเคลื่อนในแนว Longitudinal (Lng.) ในกลุ่มผู้ป่วยมะเร็งบริเวณทรวงอกและช่องท้องที่มีการจัดท่าด้วย wing board ในท่ายกแขนขึ้นโดยเฉพาะอย่างยิ่งใน กลุ่มผู้ป่วยที่มี isocenter อยู่ในตำแหน่งเหนือแนว nipple โดยพบว่ามีปัญหาด้านความคลาดเคลื่อนในแนว Longitudinal (Lng.) สูง เหตุผลที่เป็นไปได้เนื่องจากความไม่คงที่ของตำแหน่งการวางแขนในแต่ละวัน
เอกสารอ้างอิง
Balter JM, Chen GT, Pelizzari CA, Krishnasamy S, Rubin S, Vijayakumar S. Online repositioning during treatment of the prostate: A study of potential limits and gains. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 1993; 27:137-43.
Nelson C, Starkschall G, Chang JY. The potential for dose escalation in lung cancer as a result of systematically reducing magins used to generate planning target volume. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2006; 65:573-86.
de Boer HC, van Sörnsen de Koste JR, Senan S, Visser AG, Heijmen BJ. Analysis and reduction of 3D systematic and random setup errors during the simulation and treatment of lung cancer patients with CT-base external beam radiotheraphy dose planning. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2001; 49:857-68.
Erridge SC, Seppenwoolde Y, Muller SH, van Herk M, De Jaeger K, Belderbos JS, et al. Portal imaging to assess set-up errors, tumor motion and tumor shrinkage during conformal radiotherapy of non-small cell lung cancer. Radiother Oncol. 2003; 66:75-85.
Li W, Moseley DJ, Bissonnette JP, Purdie TG, Bezjak A, Jaffray DA.. Setup reproducibility for thoracic and upper gastrointestinal radiation therapy : influence of immobilization method and on-line conebeam CT guidance. Med Dos. 2010; 35:287-96.
Sutee , D.; Ruj, S.; Apinya, K.; Set up verification and PTV margins determination of rapid arc therapy in prostate cancer using an on-board imager. Siriraj Med. J. 2015; 67(suppl 1):S1-5.
Borst GR, Sonke JJ, Betgen A, Remeijer P, van Herk M, Lebesque JV. Kilo-voltage cone-beam computed tomography setup measurement for lung cancer patients; first clinical results and comparison with electronic portal-imaging device. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2007; 68:555-61.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารมะเร็งวิวัฒน์ ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับ และบุคคลากรท่านอื่น ๆ ใน สมาคมฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
