ต้นทุนต่อหน่วยของการฝึกอบรมนักศึกษาแพทย์ชั้นคลินิก: การศึกษาแบบภาคตัดขวาง

บทคัดย่อ

บทนำและวัตถุประสงค์: ศูนย์แพทยศาสตร์ศึกษาชั้นคลินิก ในโรงพยาบาลสังกัดกระทรวงสาธารณสุขมีภารกิจสำคัญในการฝึกอบรมนักศึกษาแพทย์ชั้นคลินิก รวมถึงนักศึกษาแพทย์ชั้นปีที่ 6 จากสถาบันอื่นที่มารับการฝึกอบรมแบบหมุนเวียน แต่ยังไม่มีการศึกษาต้นทุนที่เกิดขึ้นจริงในบริบทนี้ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาต้นทุนต่อหน่วยของการฝึกอบรมนักศึกษาแพทย์ที่ศูนย์แพทยศาสตร์ศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลลำปาง และประมาณการต้นทุนการฝึกอบรมนักศึกษาแพทย์ชั้นปีที่ 6 ที่มาฝึกอบรมแบบหมุนเวียน

ระเบียบวิธีวิจัย: งานวิจัยนี้เป็นการศึกษาเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวาง ในนักศึกษาแพทย์ชั้นปี 4-6 รวม 145 คน และโดยประมาณการจำนวนนักศึกษาแพทย์ชั้นปีที่ 6 ที่มาฝึกปฏิบัติงานเพิ่มจากการวิเคราะห์ความไว (sensitivity analysis) แบ่งเป็น 6 ฉากทัศน์ ตามจำนวนนักศึกษาฝึกงานที่ 1, 3, 5, 10, 20, 30 คน เก็บข้อมูลการฝึกอบรมนักศึกษาแพทย์ชั้นคลินิกที่โรงพยาบาลลำปางในปีการศึกษา 2567 ระหว่าง เดือนมิถุนายน 2567 ถึง เดือนพฤษภาคม 2568 การศึกษานี้ใช้วิธีการคิดต้นทุนแบบต้นทุนทางบัญชี โดยใช้วิธีคำนวณต้นทุนแบบมาตรฐาน การวิเคราะห์ต้นทุนอ้างอิงจากการปฏิบัติงานจริงร่วมกับข้อกำหนดตามเกณฑ์หลักสูตรแพทยศาสตร์บัณฑิต จากมุมมองสังคมกรอบแนวคิดในการประเมินต้นทุนสำหรับงานวิจัยนี้ แบ่งต้นทุนออกเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ 1) ต้นทุนการฝึกอบรมนักศึกษาแพทย์ และ 2) ต้นทุนการบริหารจัดการ

ผลการศึกษา: ต้นทุนต่อหน่วยของการฝึกอบรมนักศึกษาแพทย์ชั้นปีที่ 4-6 เท่ากับ 248,979.06 บาทต่อคนต่อปี กิจกรรมที่มีต้นทุนสูง 3 อันดับแรก ได้แก่ ค่าดำเนินการ (26.4%) ค่าตอบแทน (21.8%) และค่าวัสดุและครุภัณฑ์ (14.6%) ตามลำดับ สำหรับการประมาณการต้นทุนต่อหน่วยของการฝึกอบรมนักศึกษาแพทย์ชั้นปีที่ 6 จากโรงเรียนแพทย์อื่นที่มารับการฝึกอบรมแบบหมุนเวียน พบว่ากรณีที่มีนักศึกษาภายนอกมาร่วมฝึกอบรมตั้งแต่ 1-30 คน ต้นทุนต่อหน่วยอยู่ในช่วง 4,500 - 6,000 บาทต่อคนต่อสัปดาห์ โดยต้นทุนเฉลี่ยต่อคนจะลดลงเมื่อจำนวนนักศึกษาเพิ่มขึ้น

สรุปผล: ข้อมูลต้นทุนที่ได้นี้เป็นหลักฐานเชิงประจักษ์ที่แสดงภาระค่าใช้จ่ายของศูนย์ฝึกอบรม ซึ่งสามารถนำไปใช้ในการวางแผนจัดสรรงบประมาณ และกำหนดเงินสนับสนุนการฝึกอบรมให้มีความสอดคล้องกับต้นทุนที่เกิดขึ้นจริงได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อส่งเสริมความยั่งยืนของระบบการผลิตแพทย์ในโรงพยาบาลสังกัดกระทรวงสาธารณสุขต่อไป