การพัฒนาคุณภาพระบบบริการพยาบาลจากการใช้หลักฐานเชิงประจักษ์ในการดูแลผู้ป่วย โรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันชนิด STEMI ของเครือข่ายจังหวัดเชียงใหม่

ชนกพร อุตตะมะ; นารีภรณ์ แก้ววิจิตร; ธมลวรรณ ขนาบแก้ว; ปริชาติ ขันทรักษ์; อรรถวิทย์ จันทร์ศิริ

ผู้แต่ง

ชนกพร อุตตะมะ กลุ่มงานการพยาบาลผู้ป่วยหนัก โรงพยาบาลนครพิงค์
นารีภรณ์ แก้ววิจิตร กลุ่มงานการพยาบาลผู้ป่วยหนัก โรงพยาบาลนครพิงค์
ธมลวรรณ ขนาบแก้ว กลุ่มงานการพยาบาลผู้ป่วยหนัก โรงพยาบาลนครพิงค์
ปริชาติ ขันทรักษ์ กลุ่มงานการพยาบาลผู้ป่วยหนัก โรงพยาบาลนครพิงค์
อรรถวิทย์ จันทร์ศิริ คณะพยาบาลศาสตร์แมคคอร์มิค มหาวิทยาลัยพายัพ

คำสำคัญ:

ระบบบริการพยาบาล, ทฤษฎีการดูแลบนพื้นฐานความสัมพันธ์, โรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันชนิด ST ยก, ระยะวิกฤต

บทคัดย่อ

บทนำ: การดูแลผู้ป่วยโรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันชนิด ST ยก (STEMI) ในระยะวิกฤตต้องอาศัยบริการที่รวดเร็ว แม่นยำ และอิงหลักฐานเชิงประจักษ์ เพื่อลดภาวะแทรกซ้อน และเพิ่มโอกาสรอดชีวิต

วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนา และประเมินผลลัพธ์ของระบบบริการพยาบาลที่อิงหลักฐานเชิงประจักษ์ และการดูแลบนพื้นฐานความสัมพันธ์ในผู้ป่วย STEMI ระยะวิกฤต

ระเบียบวิธีวิจัย: การวิจัยและพัฒนาในโรงพยาบาลนครพิงค์ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ 2565 ถึงมกราคม 2566 ดำเนินการ 4 ระยะ ได้แก่ การวิเคราะห์สถานการณ์ด้วยการสนทนากลุ่ม การพัฒนาระบบดำเนินการด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมของพยาบาลหอผู้ป่วย CCU ผู้ป่วยครอบครัว และทีมสหสาขาวิชาชีพ การนำระบบไปใช้ในหอผู้ป่วยหนักโรคหัวใจด้วยรูปแบบการวิจัยกึ่งทดลอง เปรียบเทียบก่อน–หลัง ในกลุ่มตัวอย่างพยาบาลวิชาชีพ และผู้ป่วย STEMI และการประเมินคุณภาพด้วยการสนทนากลุ่มถอดบทเรียน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและ Chi-square, Independent t-test, Paired t-test และข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการศึกษา: ระบบที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 4 ระบบหลัก ได้แก่ ระบบบริหารจัดการการเข้าถึงบริการและส่งต่อในเครือข่ายจังหวัดเชียงใหม่ ระบบพัฒนาสมรรถนะพยาบาล แนวปฏิบัติทางการพยาบาลใน CCU ที่อิงหลักฐานเชิงประจักษ์ และระบบฟื้นฟูสมรรถภาพหัวใจร่วมกับการวางแผนจำหน่ายและการดูแลต่อเนื่อง หลังนำระบบไปใช้พบว่า สมรรถนะ และความรู้ของพยาบาลเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และพยาบาลมีความพึงพอใจต่อระบบในระดับมากที่สุด อัตราการได้รับยา streptokinase ภายใน 30 นาที เพิ่มเป็น 30 ราย (ร้อยละ 96.77) และอัตราการทำ primary PCI ภายใน 120 นาทีเพิ่มขึ้น เป็น 22 ราย (ร้อยละ 70.96) อัตราการเสียชีวิตลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ เหลือ 1 ราย (ร้อยละ 3.23) (p = 0.047) ผู้ป่วยมีความรู้ในการปฏิบัติตัวเพิ่มขึ้น และมีคุณภาพชีวิตในระดับมาก

สรุปผล: ระบบบริการพยาบาลที่พัฒนาขึ้นสามารถเพิ่มสมรรถนะพยาบาล ลดระยะเวลาการเข้าถึงบริการ ลดภาวะแทรกซ้อนและอัตราการเสียชีวิต รวมทั้งส่งผลให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

เอกสารอ้างอิง

Ministry of Public Health, Office of the Permanent Secretary. Public health statistics A.D. 2021 [Internet]. Nonthaburi: Ministry of Public Health; c2022. Available from: https://spd.moph.go.th/wp-content/uploads/2022/11/Hstatistic64.pdf [In Thai]

Nakornping Hospital, Cardiovascular Care Unit. Statistical report and nursing quality indicators, 2019–2021. Chiang Mai: Nakornping Hospital; 2021. [In Thai]

Benner P. From novice to expert: Excellence and power in clinical nursing practice. AJN. 1984;84(12):1479.

Koloroutis M, editor. Relationship-based care: A model for transforming practice. Minneapolis: Creative Health Care Management; 2004.

Donabedian A. The quality of care. How can it be assessed?. JAMA. 1988;260(12):1743-8. doi: 10.1001/jama.260.12.1743.

Soukup SM. The Center for Advanced Nursing Practice evidence-based practice model: promoting the scholarship of practice. Nurs Clin North Am. 2000;35(2):301-9.

Proctor B. Training for the supervision alliance: attitude, skills and intention. In: Cutcliffe JR, Butterworth T, Proctor B, editors. Fundamental themes in clinical supervision. London: Routledge; 2001. p. 25-46.

Powell SK, Tahan HA. Case management: A practical guide for education and practice. 3rd ed. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins; 2010.

Johns Hopkins Hospital; Johns Hopkins University School of Nursing. Johns Hopkins evidence-based practice evidence level and quality guide [Internet]. Baltimore: Johns Hopkins University; 2017 [cited 2022 Mar 9]. Available from: https://www.hopkinsmedicine.org/evidence-based-practice

Sengsiri A, Wattradul D, Kangchanakul S, Natthumrongkul S, Nopplub S, Wonganunnont S. The factors influencing the self-care agency and quality of life of patients with coronary artery disease. Thai Journal of Cardio-Thoracic Nursing. 2015;26(1):104-18. [In Thai]

Akkanit P, Pochana P. Development of STEMI Fast Track in Accidental and Emergency Department, Waritchaphum Hospital, Sakonnakhon Province. Journal of Sakon Nakhon Hospital. 2018;21(1):99-112. [In Thai]

Kositchayawathan J. Guidelines for acute coronary syndrome care at community hospitals. Chanthaburi: Original Press;2011. [In Thai]

Kanhadilok S, Malai C, Punsumreang T. A Design of Case Based Learning for Promoting LearningOutcomes in Practicum. Songklanagarind Journal of Nursing. 2019;39(4):129-37. [In Thai]

Zeng X, Chen L, Chandra A, Zhao L, Ma G, Roldan FJ, et al. Narrative review: updates and strategies for reducing door-to-balloon time in ST-elevation myocardial infarction care. Front Cardiovasc Med. 2025;12:1509365. doi: 10.3389/fcvm.2025.1509365.

Bouchlarhem A, Bazid Z, Ismaili N, El Ouafi N. Cardiac intensive care unit: where we are in 2023. Front Cardiovasc Med. 2023;10:1201414. doi: 10.3389/fcvm.2023.1201414.

Liu X, Zou Y, Huang D, Lu H. Effect of evidence-based nursing combined with exercise rehabilitation in patients with acute myocardial infarction after percutaneous coronary intervention. Am J Transl Res. 2022;14(10):7424-33.

Khanabkaew T, Tasiti W, Jankaew K, Singsai P, Kuntiya N, Khanabkaew C. Effect of tele nursing on the self-efficacy of patients with acute myocardial infarction (ST-segment elevation myocardial infarction, STEMI) in Cardiac Care Unit, Nakornping hospital, Chiang Mai province. Journal of Nakornping Hospital. 2025;16(2):410–23. [In Thai]

Jansiri U, Ponpinij P, Chantamit-O-Pas C. Effect of a Transitional Health Management Program on Readiness for Discharge among Patients with Acute Coronary Syndrome Undergoing Percutaneous Coronary Intervention. The Journal of Faculty of NursingBurapha University. 2023;31(4):24-34. [In Thai]

Prasertsri N, Jirapapa M, Charoennukool A. The Effect of Evidence-based Practice (EBP) Teaching Program on the EBP Competence of Nursing Students. Jounal of Nursing and Health Research. 2016;17(3):145–55. [In Thai]

Tokarewicz J, Jankowiak B, Klimaszewska K, Swieczkowski M, Matlak K, Dobrzycki S. Acceptance of Illness and Health-Related Quality of Life in Patients After Myocardial Infarction-Narrative Review. J Clin Med. 2025;14(3):729. doi: 10.3390/jcm14030729.

Soyprasert J, Rattanaprom A. Development of Caring System for ST Segment Elevation Myocardial Infarction (STEMI) Patients undergoing Thrombolytic agents in Cardiac Network Suratthani Province. Region 11 Medical Journal. 2017;31(3):495-506. [In Thai]