อุบัติการณ์และปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้อัตราการกรองของไตลดลงอย่างรวดเร็วในผู้ป่วยเบาหวานที่คุมระดับน้ำตาลได้ดีที่มีการลดลงของอัตราการกรองของไตในโรงพยาบาลนครพิงค์

บทคัดย่อ

บทนำ: โรคเบาหวานแม้จะควบคุมระดับน้ำตาลได้ดี ยังสามารถส่งผลให้เกิดการเสื่อมของการทำงานไตอย่างรวดเร็วได้ กระนั้น ข้อมูลเกี่ยวกับอุบัติการณ์ และปัจจัยเสี่ยงของการลดลงอย่างรวดเร็วของอัตราการกรองของไตในผู้ป่วยกลุ่มนี้ในบริบทประเทศไทยยังมีจำกัด

วัตถุประสงค์: เพื่อหาอุบัติการณ์ และปัจจัยเสี่ยงที่สัมพันธ์กับการลดลงอย่างรวดเร็วของอัตราการกรองของไต (eGFR) ในผู้ป่วยเบาหวานที่คุมระดับน้ำตาลได้ดีที่มีการลดลงของอัตราการกรองของไตที่โรงพยาบาลนครพิงค์

วิธีการศึกษา: การศึกษาแบบย้อนหลังใช้ข้อมูลเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ และฐานข้อมูลห้องปฏิบัติการของโรงพยาบาลนครพิงค์ ในผู้ป่วยเบาหวานอายุ 35 ปีขึ้นไป ที่มีค่า HbA1c < 7% และมีค่า eGFR 2 ครั้งห่างกัน ≥ 1 ปี ที่ลดลง ระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม 2563 ถึง 31 ธันวาคม 2567 นิยามการลดลงอย่างรวดเร็วของอัตราการกรองของไต คือ ค่า eGFR ลดลงมากกว่า 5 ml/min/1.73 m²/year ตามเกณฑ์ KDIGO 2012 คำนวณอุบัติการณ์ต่อ 100 คน-ปี และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์การถดถอยโลจิสติกแบบพหุตัวแปร

ผลการศึกษา: จากกลุ่มตัวอย่างผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลได้ดีและมีค่า eGFR ลดลงจำนวน 375 ราย พบผู้ที่มีภาวะไตเสื่อมลงอย่างรวดเร็ว จำนวน 293 ราย (มัธยฐานอายุ 66 ปี, ค่าพิสัยควอไทล์ 59–72; เพศหญิงร้อยละ 50.17) และกลุ่มที่ไตไม่เสื่อมลงอย่างรวดเร็ว 82 ราย (มัธยฐานอายุ 62 ปี, ค่าพิสัยควอไทล์ 56–69; เพศหญิงร้อยละ 59.76) อัตราอุบัติการณ์ของภาวะไตเสื่อมลงอย่างรวดเร็วเท่ากับ 59.1 ต่อ 100 คน-ปี (95% CI: 52.7–66.3) โดยมีมัธยฐานระยะเวลาติดตาม 1.3 ปี (ค่าพิสัยควอไทล์ 1.1–1.6) จากการวิเคราะห์พหุตัวแปรพบว่า อายุ ≥ 60 ปี (aOR 2.23; 95% CI 1.26–3.96) และความดันโลหิตซิสโตลิก ≥ 140 มม.ปรอท (aOR 1.84; 95% CI 1.01–3.34) มีความสัมพันธ์กับภาวะไตเสื่อมลงอย่างรวดเร็ว ในขณะที่ระดับฮีโมโกลบิน และระดับ HDL cholesterol ที่สูงขึ้น เป็นปัจจัยป้องกันต่อการเกิดภาวะไตเสื่อมลงอย่างรวดเร็ว (aOR 0.83; 95% CI 0.70–0.99 และ aOR 0.97; 95% CI 0.95–0.99 ตามลำดับ)

สรุป: ผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลได้ดีแต่ยังคงพบอุบัติการณ์ภาวะไตเสื่อมลงอย่างรวดเร็วในอัตราที่สูง โดยเฉพาะในผู้สูงอายุและผู้ที่มีความดันซิสโตลิกสูง ผลการศึกษายืนยันความสำคัญของ การควบคุมความดันโลหิต รวมถึงดูแลภาวะโลหิตจางและระดับ HDL cholesterol ควบคู่ไปกับการควบคุมระดับน้ำตาล เพื่อประสิทธิภาพสูงสุดในการชะลอการเสื่อมของไตในผู้ป่วยกลุ่มนี้