ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการได้รับยาไม่เหมาะสมของผู้สูงอายุในคลินิกเวชศาสตร์ครอบครัว โรงพยาบาลนครพิงค์

บทคัดย่อ

บทนำ: การได้รับยาไม่เหมาะสมในผู้สูงอายุเป็นปัญหาสำคัญทั้งในและต่างประเทศ เนื่องจากผู้สูงอายุมีโรคประจำตัวหลายโรค ต้องใช้ยาหลายชนิด

วัตถุประสงค์: ศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการได้รับยาไม่เหมาะสมของผู้สูงอายุที่มารับบริการผู้ป่วยนอกในคลินิกเวชศาสตร์ครอบครัว โรงพยาบาลนครพิงค์

วิธีการศึกษา: ศึกษาวิจัยแบบ cross sectional study โดยใช้ผู้ป่วยทั้งหมดที่เข้ารับบริการในคลินิกเวชศาสตร์ครอบครัว โรงพยาบาลนครพิงค์ ระหว่างวันที่ 1 มกราคม–31 สิงหาคม พ.ศ. 2567 เก็บข้อมูลจากเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ของผู้ป่วยอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป และได้รับยาขั้นต่ำ 1 รายการ โดยเก็บข้อมูลพื้นฐาน โรคประจำตัว สิทธิการรักษา รายการสั่งจ่ายยา ผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการ การประเมินการได้รับยาไม่เหมาะสมใช้เกณฑ์ AGS 2023 Beers Criteria เป็นเกณฑ์ ที่รวบรวมรายการยาที่ไม่เหมาะสมในผู้สูงอายุ วิเคราะห์ปัจจัยสัมพันธ์กับการได้รับยาไม่เหมาะสมด้วย multiple logistic regression

ผลการศึกษา: กลุ่มตัวอย่าง 134 คน เพศหญิงร้อยละ 60.45 อายุเฉลี่ย 71.61 ± 8.56 ปี สิทธิ์ประกันสุขภาพถ้วนหน้า ร้อยละ 74.63 ได้รับยามากกว่า 5 รายการ ร้อยละ 69.40 มีโรคประจำตัวมากกว่า 2 โรคขึ้นไป ร้อยละ 53.73 พบผู้สูงอายุที่มีการใช้ยาไม่เหมาะสม 104 คน (ร้อยละ 77.61) ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการได้รับยาไม่เหมาะสม ได้แก่ การได้รับยาตั้งแต่ 5 รายการขึ้นไป (aOR 5.91, 95% CI 1.57–22.27) สิทธิ์ประกันสุขภาพถ้วนหน้า (aOR 4.83, 95% CI 1.60-14.57) และโรคทางระบบกล้ามเนื้อและโครงกระดูก (aOR 6.98, 95% CI 1.94–25.08) รายการยาที่มีการใช้ยาไม่เหมาะสม 5 อันดับแรก ได้แก่ orphenadrine, omeprazole, naproxen, lorazepam และ aspirin ตามลำดับ

สรุป: ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการได้รับยาไม่เหมาะสมตามเกณฑ์ AGS 2023 Beers criteria ได้แก่ สิทธิ์ประกันสุขภาพถ้วนหน้า การได้รับยาตั้งแต่ 5 รายการขึ้นไปและการมีโรคทางระบบกล้ามเนื้อและโครงกระดูก ซึ่งเป็นปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการได้รับยาไม่เหมาะสมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ