ประสิทธิผลของวัคซีนไข้หวัดใหญ่ขนาดสูง เปรียบเทียบกับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ขนาดมาตรฐานในผู้สูงอายุ ในช่วง 1 ปีหลังจากได้รับวัคซีน ในโรงพยาบาลนครพิงค์  ระหว่างปี พ.ศ. 2566-2568: การศึกษาย้อนหลังแบบไขว้กลุ่ม

วิณิตา วาจาเที่ยง; เชียร์รัมภา ไชยวิโน; ธนชาติ ไชยชนะ; ธนิษฐา ดุสิตากร; พัชรา คุณากรธำรงรักษ์; ยุทธศักดิ์ มุ่งมาตร

ผู้แต่ง

วิณิตา วาจาเที่ยง กลุ่มงานเวชกรรมสังคม โรงพยาบาลนครพิงค์
เชียร์รัมภา ไชยวิโน ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลนครพิงค์
ธนชาติ ไชยชนะ ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลนครพิงค์
ธนิษฐา ดุสิตากร ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลนครพิงค์
พัชรา คุณากรธำรงรักษ์ ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลนครพิงค์
ยุทธศักดิ์ มุ่งมาตร ศูนย์แพทยศาสตรศึกษาชั้นคลินิก โรงพยาบาลนครพิงค์

คำสำคัญ:

วัคซีนไข้หวัดใหญ่ขนาดสูง, ประสิทธิผลของวัคซีน, ผู้สูงอายุ

บทคัดย่อ

บทนำ: โรคไข้หวัดใหญ่เป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญในผู้สูงอายุ เนื่องจากภาวะภูมิคุ้มกันเสื่อมตามวัย ทำให้เกิดการตอบสนองที่จำกัดต่อวัคซีนไข้หวัดใหญ่ขนาดมาตรฐาน จึงพัฒนาวัคซีนไข้หวัดใหญ่ขนาดสูง เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ แต่่ยังขาดข้อมูลเชิงประจักษ์เกี่ยวกับประสิทธิผลในบริบทของประเทศไทย

วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบประสิทธิผลของวัคซีนไข้หวัดใหญ่ขนาดสูง วัคซีนขนาดมาตรฐาน และการไม่ได้รับวัคซีนในช่วง 1 ปีหลัง ในการป้องกันการเข้ารับบริการทางการแพทย์ด้วยโรคระบบทางเดินหายใจในผู้สูงอายุ

ระเบียบวิธีวิจัย: การศึกษาย้อนหลังแบบไขว้กลุ่ม (Retrospective crossover cohort study) จากข้อมูลเวชระเบียนในผู้สูงอายุ ≥ 65 ปี ที่ได้รับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ขนาดสูง (High-Dose Influenza Vaccine; HD-IV) ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2567 ถึงเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2568 โดยเปรียบเทียบอัตราการติดเชื้อไข้หวัดใหญ่ อัตราการมารับการรักษาแบบผู้ป่วยในและผู้ป่วยนอกด้วยโรคทางเดินหายใจหลังได้รับวัคซีนกับช่วง 1 ปีก่อนหน้าในบุคคลเดียวกัน ซึ่งเคยได้รับวัคซีนขนาดมาตรฐาน (Standard-Dose Influenza Vaccine; SD-IV) หรือไม่ได้รับวัคซีน วิเคราะห์ด้วย multilevel mixed-effects Poisson regression เพื่อคำนวณอัตราส่วนอุบัติการณ์ปรับปัจจัยกวน (adjusted IRR)

ผลการศึกษา: ผู้ป่วยเข้าเกณฑ์จำนวน 628 ราย อัตราการเข้ารับบริการผู้ป่วยนอกด้วยโรคทางเดินหายใจในช่วง 1 ปีหลังจากได้รับวัคซีน ในกลุ่ม HD-IV และ SD-IV เท่ากับ 92.74 และ 253.07 ครั้ง ต่อ 1,000 บุคคล-ปี ตามลำดับ โดย HD-IV มีอัตราการเข้ารับบริการผู้ป่วยนอกด้วยโรคทางเดินหายใจในช่วง 1 ปีหลังจากได้รับวัคซีน ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ เมื่อเทียบกับ SD-IV (adjusted IRR=0.37, 95% CI: 0.18–0.76, p = 0.006) และการไม่ได้รับวัคซีน (adjusted IRR=0.52, 95% CI: 0.28–0.94, p = 0.031) แต่ไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในผลลัพธ์ด้านการเข้ารับบริการที่แผนกผู้ป่วยใน และ
การติดเชื้อไข้หวัดใหญ่

สรุปผล: วัคซีนไข้หวัดใหญ่ขนาดสูงมีประสิทธิผลสูงกว่าวัคซีนขนาดมาตรฐาน และการไม่ได้รับวัคซีน ในการการเข้ารับบริการผู้ป่วยนอกด้วยโรคทางเดินหายใจในผู้สูงอายุของโรงพยาบาลนครพิงค์ และอาจใช้เป็นวัคซีนทางเลือกที่มีประสิทธิภาพในการลดการใช้ทรัพยากรทางการแพทย์ในประชากรกลุ่มเสี่ยง ทั้งนี้ควรมีการศึกษาเพิ่มเติมเพื่อยืนยันผลต่ออาการป่วยที่รุนแรงในระยะยาว

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Influenza (seasonal) [Internet]. Switzerland: World Health Organization; c2025 [updated 2025 Feb 28]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/influenza-(seasonal)

McElhaney JE, Verschoor CP, Andrew MK, Haynes L, Kuchel GA, Pawelec G. The immune response to influenza in older humans: beyond immune senescence. Immun Ageing. 2020;17:10. doi: 10.1186/s12979-020-00181-1.

Iuliano AD, Roguski KM, Chang HH, Muscatello DJ, Palekar R, Tempia S, et al. Estimates of global seasonal influenza-associated respiratory mortality: a modelling study. Lancet. 2018;391(10127):1285-300. doi: 10.1016/S0140-6736(17)33293-2.

Rothberg MB, Haessler SD, Brown RB. Complications of viral influenza. Am J Med. 2008;121(4):258-64. doi: 10.1016/j.amjmed.2007.10.040.

U.S. Centers for disease control and prevention. Signs and Symptoms of Flu [Internet]. U.S.: Centers for disease control and prevention; c2024 [updated 2024 Aug 26]. Available from: https://www.cdc.gov/flu/signs-symptoms/index.html.

McDonald SA, Teirlinck AC, Hooiveld M, van Asten L, Meijer A, de Lange M, et al. Inference of age-dependent case-fatality ratios for seasonal influenza virus subtypes A(H3N2) and A(H1N1)pdm09 and B lineages using data from the Netherlands. Influenza Other Respir Viruses. 2023;17(6):e13146. doi: 10.1111/irv.13146.

Department of Disease Control, Ministry of Public Health, Division of Epidemiology. Weekly Influenza Surveillance Report, Thailand, 2024: Week 51 (22–28 December 2024) [Internet]. Nonthaburi: Ministry of Public Health; c2024 [updated 2025 Jan 6]. Available from: https://ddc.moph.go.th/uploads/ckeditor2//files/DOE_flu_51.2567.pdf [In Thai]

Yasopa O, Apakupakul J, Mahasing C. Changes in the Seasonality of Influenza in Thailand. Weekly Epidemiological Surveillance Report. 2025;56(3):e5076. [In Thai]

Robertson CA, DiazGranados CA, Decker MD, Chit A, Mercer M, Greenberg DP. Fluzone® High-Dose Influenza Vaccine. Expert Rev Vaccines. 2016;15(12):1495-505. doi: 10.1080/14760584.2016.1254044.

DiazGranados CA, Dunning AJ, Kimmel M, Kirby D, Treanor J, Collins A, et al. Efficacy of high-dose versus standard-dose influenza vaccine in older adults. N Engl J Med. 2014;371(7):635-45. doi: 10.1056/NEJMoa1315727.

Izurieta HS, Thadani N, Shay DK, Lu Y, Maurer A, Foppa IM, et al. Comparative effectiveness of high-dose versus standard-dose influenza vaccines in US residents aged 65 years and older from 2012 to 2013 using Medicare data: a retrospective cohort analysis. Lancet Infect Dis. 2015;15(3):293-300. doi: 10.1016/S1473-3099(14)71087-4.

Lee JKH, Lam GKL, Shin T, Samson SI, Greenberg DP, Chit A. Efficacy and effectiveness of high-dose influenza vaccine in older adults by circulating strain and antigenic match: An updated systematic review and meta-analysis. Vaccine. 2021;39(Suppl 1):A24-35. doi: 10.1016/j.vaccine.2020.09.004.

StataCorp. Stata Statistical Software: Release 16 [computer program]. College Station, TX: StataCorp LLC; 2019.

Young-Xu Y, Van Aalst R, Mahmud SM, Rothman KJ, Snider JT, Westreich D, et al. Relative Vaccine Effectiveness of High-Dose Versus Standard-Dose Influenza Vaccines Among Veterans Health Administration Patients. J Infect Dis. 2018;217(11):1718-27. doi: 10.1093/infdis/jiy088.

Bricout H, Levant MC, Assi N, Crépey P, Descamps A, Mari K, et al. The relative effectiveness of a high-dose quadrivalent influenza vaccine versus standard-dose quadrivalent influenza vaccines in older adults in France: a retrospective cohort study during the 2021-2022 influenza season. Clin Microbiol Infect. 2024;30(12):1592-8. doi: 10.1016/j.cmi.2024.08.012.

Izurieta HS, Lu M, Kelman J, Lu Y, Lindaas A, Loc J, et al. Comparative Effectiveness of Influenza Vaccines Among US Medicare Beneficiaries Ages 65 Years and Older During the 2019-2020 Season. Clin Infect Dis. 2021;73(11):e4251-9. doi: 10.1093/cid/ciaa1727.

Lu Y, Chillarige Y, Izurieta HS, Wei Y, Xu W, Lu M, et al. Effect of Age on Relative Effectiveness of High-Dose Versus Standard-Dose Influenza Vaccines Among US Medicare Beneficiaries Aged ≥65 Years. J Infect Dis. 2019;220(9):1511-20. doi: 10.1093/infdis/jiz360.