สภาวะช่องปากของผู้สูงอายุที่มีภาวะปริชานบกพร่องและภาวะสมองเสื่อมในคลินิกโรคความจำ

บทคัดย่อ

บทนำ: ประเทศไทยเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ ภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นตามระดับอายุ สภาวะช่องปากผู้สูงอายุที่มีภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อย และกลุ่มภาวะสมองเสื่อมมีความสำคัญ ขณะที่การศึกษาปัญหาสภาวะช่องปากในผู้สูงอายุกลุ่มดังกล่าวในภาคเหนือของประเทศไทยยังมีการศึกษาค่อนข้างจำกัด

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบสภาวะช่องปากในกลุ่มผู้สูงอายุที่มีภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อย และภาวะสมองเสื่อม ที่มารับบริการในคลินิกโรคความจำ โรงพยาบาลลำปาง

วิธีการศึกษา: การศึกษานี้เป็นการศึกษาแบบย้อนหลัง (Retrospective study) เก็บข้อมูลการแพทย์จากฐานข้อมูลเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ และแบบบันทึกผลการตรวจสภาวะช่องปากผู้สูงอายุ ที่มารับบริการในคลินิกโรคความจำ โรงพยาบาลลำปาง ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2566 ถึง 30 กันยายน 2567 ในกลุ่มผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป ที่ได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์ว่ามีภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อย หรือผู้ป่วยที่มีภาวะสมองเสื่อม

ผลการศึกษา: ผู้สูงอายุที่มารับบริการ จำนวน 184 คน อายุเฉลี่ย 76.50±8 ปี เพศหญิง ร้อยละ 58.15 และเพศชาย ร้อยละ 41.85 เป็นผู้สูงอายุที่มีภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อย จำนวน 24 คน ภาวะสมองเสื่อม จำนวน 160 คน ค่าเฉลี่ยของจำนวนฟันแท้ในช่องปากในผู้สูงอายุที่มีภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อย 18.33±10.61 ซี่ กลุ่มภาวะสมองเสื่อม 17.27±9.57 ซี่ ผู้สูงอายุในกลุ่มภาวะสมองเสื่อมมีสัดส่วนการมีหินน้ำลายสูงกว่ากลุ่มที่มีภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อยอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value=0.012) ผู้สูงอายุในกลุ่มภาวะสมองเสื่อมมีพฤติกรรมไม่ได้แปรงฟันในสัดส่วนสูงกว่ากลุ่มที่มีภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อยอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value=0.033) แม้ว่าส่วนใหญ่ของทั้งสองกลุ่มจะแปรงฟันวันละ 2 ครั้ง

สรุป: ผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อมมีปัญหาสุขภาพช่องปากมากกว่ากลุ่มที่มีภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อย ทั้งในด้านการสะสมของหินน้ำลาย และพฤติกรรมการดูแลช่องปาก เช่น การไม่แปรงฟันเป็นประจำ สะท้อนให้เห็นถึงข้อจำกัดในการดูแลตนเองที่เกิดจากความบกพร่องทางความรู้ความเข้าใจ