การพัฒนาหลักสูตรพัฒนาศักยภาพด้านการเฝ้าระวัง ป้องกัน ควบคุมโรคและภัยสุขภาพ สำหรับบุคลากรสาธารณสุขที่ปฏิบัติงานพื้นที่ชายแดนของจังหวัดเชียงใหม่
คำสำคัญ:
จังหวัดเชียงใหม่, การพัฒนาหลักสูตร, บุคลากรสาธารณสุข, พื้นที่ชายแดนบทคัดย่อ
ที่มา: ศักยภาพของระบบบริการสาธารณสุขของหน่วยบริการสามารถเพิ่มขึ้นได้จากประสิทธิภาพและความพร้อมของกำลังคน โดยเฉพาะในพื้นที่ชายแดนที่มีความต้องการทรัพยากรบุคคลที่มีศักยภาพ
วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนาหลักสูตรพัฒนาศักยภาพด้านการเฝ้าระวัง ป้องกัน ควบคุมโรค และภัยสุขภาพ สำหรับบุคลากรสาธารณสุขที่ปฏิบัติงานพื้นที่ชายแดนของจังหวัดเชียงใหม่ และเพื่อวางแผนการใช้หลักสูตรพัฒนาศักยภาพด้านการเฝ้าระวังป้องกัน ควบคุมโรค และภัยสุขภาพ สำหรับบุคลากรสาธารณสุขที่ปฏิบัติงานพื้นที่ชายแดนของจังหวัดเชียงใหม่
วิธีการศึกษา: การศึกษาเป็นรูปแบบวิจัยและพัฒนา ดำเนินการระหว่าง ตุลาคม 2567 ถึง กุมภาพันธ์ 2568 ในพื้นที่ชายแดน 5 อำเภอของจังหวัดเชียงใหม่ ประกอบด้วยระยะที่ 1 การศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูลพื้นฐาน ศึกษาในบุคลากรสาธารณสุขที่ปฏิบัติงานในพื้นที่ชายแดนของจังหวัดเชียงใหม่ จำนวน 137 คน เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม และการสนทนากลุ่ม จำนวน 30 คน ระยะที่ 2 การร่างหลักสูตรพัฒนาศักยภาพด้านการเฝ้าระวัง ป้องกัน ควบคุมโรคและภัยสุขภาพสำหรับบุคลากรสาธารณสุขที่ปฏิบัติงานพื้นที่ชายแดนของจังหวัดเชียงใหม่ โดยผู้เชี่ยวชาญจำนวน 10 คน ระยะที่ 3 ทดลองใช้หลักสูตรบุคลากรสาธารณสุขในพื้นที่ชายแดน จำนวน 30 คน ทดสอบความรู้ก่อนและหลังจากการเข้าอบรมหลักสูตร ระยะที่ 4 ประเมิน และปรับปรุงการวางแผนนำหลักสูตรฯไปใช้ การวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา เปรียบเทียบคะแนนก่อนและหลังการอบรมด้วยสถิติ Paired t-test
ผลการศึกษา: ระยะที่ 1 พบต้องการพัฒนาศักยภาพในระดับมาก ระยะที่ 2 หลักสูตรการพัฒนาศักยภาพ ประกอบด้วย 6 แผนการเรียนรู้ (1) โรคติดต่อและโรคอุบัติใหม่-อุบัติซ้ำในพื้นที่ชายแดน: การเฝ้าระวัง การจัดการระบบเฝ้าระวัง และการป้องกันควบคุมโรคในพื้นที่ชายแดน (2) การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลและระบบสารสนเทศเพื่อการเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรคและภัยสุขภาพ (3) ภัยสุขภาพและความเสี่ยงด้านสาธารณสุขในพื้นที่ชายแดน (4) กฎหมายสาธารณสุขที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ชายแดน และกฎหมายว่าด้วยการเฝ้าระวังและควบคุมโรคและภัยสุขภาพในพื้นที่ชายแดน (5) การสื่อสารสุขภาพและการประสานความร่วมมือกับชุมชนและภาคีเครือข่ายในพื้นที่ชายแดน และ(6) ทักษะการทำงานแบบมีส่วนร่วมกับชุมชน การทดลองใช้หลักสูตรระยะที่ 3 ผู้เข้าร่วมอบรมมีความพึงพอใจในระดับมากที่สุด คะแนนความรู้ก่อนและหลังการอบรมมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) ทุกด้าน ระยะที่ 4 การวางแผนนำหลักสูตรไปใช้ พบว่าควรเพิ่มเทคนิคการเรียนรู้ ขยายเวลาการเรียนรู้ และเพิ่มการประเมินผลในพื้นที่จริง ควรมีแผนการอบรมให้บุคลากรสาธารณสุขในพื้นที่ชายแดนของจังหวัดเชียงใหม่ปีละ 1 ครั้ง
สรุปผลการศึกษา: หลักสูตรการพัฒนาศักยภาพด้านการเฝ้าระวัง ป้องกัน ควบคุมโรค และภัยสุขภาพ เป็นที่ต้องการสำหรับการพัฒนาบุคลากรสาธารณสุขที่ปฏิบัติงานพื้นที่ชายแดนของจังหวัดเชียงใหม่ ในการนำไปใช้ควรมีแผนปฏิบัติการและการฝึกอบรมอย่างชัดเจน
เอกสารอ้างอิง
Strategy and Planning Division, Office of the Permanent Secretary, Ministry of Public Health. 20-Year National Strategy (Public Health) 2019 [Internet]. Nonthaburi: Ministry of Public Health; c2019 [updated 2018 Nov 19; cited 2024 Sep 1]. Available from: https://spd.moph.go.th/20-year-national-strategy-public-health/ [In Thai]
Office of the Permanent Secretary, Ministry of Public Health. Order of the Office of the Permanent Secretary, Ministry of Public Health No. 3749/2562 on the Appoint a committee to develop border public health work in Health Region 1. [Internet]. Nonthaburi: Ministry of Public Health; c2019. [updated 2019 Nov 29; cited 2024 Sep 1]. Available from: http://www.rh1.go.th/web/uploads/rh1_order/Command/37492562. pdf [In Thai]
Chiang Mai Provincial Public Health Office. Report on monitoring and evaluation of the implementation of border public health in Chiang Mai Province, fiscal year 2024. Chiang Mai: Chiang Mai Provincial Public Health Office; 2024. [In Thai]
Deparment of Disease Control. International Border Communicable Diseases [Internet]. Nonthaburi: Ministry of Public Health; c2015. [cited 2024 Sep 1]. Available from: https://ddc.moph.go.th/law_gcd_eng.php [In Thai]
Mekmasin A. Epidemiological Trends of Border Communicable disease. Disease control journal. 2008;34(2):233-45. [In Thai]
MGA Online. Chiang Mai Disaster Prevention summarizes flash floods and landslides in “Fang-Mae Ai”: 100 villages damaged, over 14,000 households affected [Internet]. MGR Online; c2024 [updated 2024 Sep 13; cited 2025 Apr 14]. Available from: https://mgronline.com/local/detail/9670000085202 [In Thai]
Awangoh R, Muhamad N, Rueangpan V, Hajimasalaeh W, Thongmak N. Prevention and Control Communicable Diseases Management in Border Areas of Thailand in the Future. Journal of yala Rajabhat University. 2020;15(2):230-9. [In Thai]
Viriyavipart C, Tangsawad S, Simmatan S, Prompukdee B. Development of tuberculosis prevention and control surveillance system along Thai-Laos cross border, Nongkhai province: An applied MOU. Journal of the office of DPC 7 Khon kaen. 2016;23(1):112-33. [In Thai]
Suangtho P, Areechokchai D, Swaddivuthipong W. Situation of some important communicable diseases in temporary shelters along Thai–Myanmar border areas, 2005–2009. Weekly Epidemiological Surveillance Report. 2012;43(S1): S79–89. [In Thai]
Deelertpaiboon S, Mamuangbon J, Tangkulpithaporn S, Kunkunadet K, Thanakornpornsawat A, Vannavijit J, et al. Digital literacy development of professional nurses. Vajira Nursing Journal. 2023;25(1):70–9. [In Thai]
Ministry of Public Health, Thailand. eHealth strategy, Ministry of Public Health, 2017–2026 [Internet]. Nonthaburi: Information and Communication Technology Center, Office of the Permanent Secretary, Ministry of Public Health; c2017 [updated 2017 Aug; cited 2025 Apr 14]. Available from: https://ops.moph.go.th/public/download/eHealth_Strategy_THAI_16NOV17.pdf [In Thai]
Siripukdeekan A, Wiserith W. A study of disaster nursing management. Journal of the Royal Thai Army Nurses. 2014;15(2):348-59. [In Thai]
Chuenwattana W, Biadnok C, Kongmuang K. Develop a management model for the public health system in the border area of a special economic Zone in Tak. Pathumthani University Academic Journal. 2018;10(1):237-45. [In Thai]
Yongying P, Teinthavorn V, Tanvatanakul V, Tekhanmag K, Jaidee P, Chaoniyom W. The model development of districts’ health systems on the Thailand-Laos border. Journal of Health and Nursing Research. 2019;35(2):184-98. [In Thai]
Jirarattanawanna N, Wattanaamorn S, Ratsamepong S. Community participation in health promotion. Mahachula Academic Journal. 2019;6(special):365-81. [In Thai]
Shivaraju PT, Manu G, Vinaya M, Savkar MK. Evaluating the effectiveness of pre-and post-test model of learning in a medical school. National Journal of Physiology Pharmacy and Pharmacology. 2017;7(9):947-51. doi: 10.5455/njppp.2017.7.0412802052017.
Mavidou A, KaKana DM. Differentiated Instruction in Practice: Curriculum Adjustments in Kindergarten. Creative Education. 2019;10(3):535-54. doi: 10.4236/ce.2019.103039.
Fitzsimmons-Pattison D, Valdman O, Scott MA, Sullivan K, Savageau J. Border Health Training for Family Physicians: Is There a Need and Interest?. Fam Med. 2023;55(5):291-7. doi: 10.22454/FamMed.2023.283488.
Meemon N, Paek SC, Pradubmook Sherer P, Keetawattananon W, Marohabutr T. Transnational Mobility and Utilization of Health Services in Northern Thailand: Implications and Challenges for Border Public Health Facilities. J Prim Care Community Health. 2021;12:21501327211053740. doi: 10.1177/21501327211053740.
Rattanapanakul C, Wannasakulcharoen M. Performance of Personnel in the Organization to the Organization of Success. Rajapark Journal. 2020;14(33):191-204. [In Thai]
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 โรงพยาบาลนครพิงค์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของโรงพยาบาลนครพิงค์ จ.เชียงใหม่
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องบทความในวารสารวิชาการและวิจัยเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับโรงพยาบาลนครพิงค์ และบุคลากรท่านอื่นๆในโรงพยาบาลฯ ความรับผิดชอบเกี่ยวกับบทความแต่ละเรื่องผู้เขียนจะรับผิดชอบของตนเองแต่ละท่าน
