การศึกษาอัตราและปัจจัยที่มีผลต่อการกลับเป็นซ้ำของโรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่บริเวณรังไข่ ภายหลังการรักษาโดยวิธีผ่าตัดถุงน้ำรังไข่ผ่านกล้อง
คำสำคัญ:
เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่บริเวณรังไข่, การผ่าตัดถุงน้ำรังไข่ผ่านกล้อง, ปัจจัยเสี่ยง, การกลับเป็นซ้ำบทคัดย่อ
บทนำ: การกลับเป็นซ้ำของโรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่บริเวณรังไข่ภายหลังการรักษาโดยวิธีผ่าตัดถุงน้ำรังไข่ผ่านกล้องเกิดได้จากหลายปัจจัย หากพบผู้ป่วยที่มีปัจจัยเสี่ยงต่อการกลับเป็นซ้ำสูง อาจต้องมีการตรวจติดตามอย่างใกล้ชิด และให้การรักษาหลังผ่าตัดที่เหมาะสม เพื่อป้องกันการกลับเป็นซ้ำของโรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่บริเวณรังไข่ให้ดียิ่งขึ้น
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาอัตราการกลับเป็นซ้ำ อัตราสะสมของการกลับเป็นซ้ำที่ระยะเวลาต่างๆ และปัจจัยที่มีผลต่อการกลับเป็นซ้ำของโรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่บริเวณรังไข่ภายหลังการรักษาโดยวิธีผ่าตัดถุงน้ำรังไข่ผ่านกล้อง
วิธีการศึกษา: การศึกษาแบบย้อนหลัง ทบทวนเวชระเบียนของผู้ป่วยทุกรายที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่บริเวณรังไข่ เข้ารับการรักษาโดยวิธีผ่าตัดถุงน้ำรังไข่ผ่านกล้อง และมีการยืนยันผลด้านพยาธิวิทยา ที่โรงพยาบาลนครพิงค์ จ.เชียงใหม่ ตั้งแต่เดือนมกราคม 2556 ถึง เดือนมิถุนายน 2566
ผลการศึกษา: ผู้ป่วยที่เข้าเกณฑ์ศึกษา 75 ราย ค่ามัยฐานการติดตามที่ 7 เดือน มีการกลับเป็นซ้ำของโรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่บริเวณรังไข่ภายหลังได้รับการผ่าตัดถุงน้ำรังไข่ผ่านกล้อง 9 ราย (อัตราร้อยละ 12) ไม่มีการกลับเป็นซ้ำ 66 ราย ส่วนอัตราสะสมของการกลับเป็นซ้ำภายหลังได้รับการผ่าตัดถุงน้ำรังไข่ผ่านกล้องที่ระยะเวลา 6 เดือน, 12 เดือน และ 24 เดือน คือ ร้อยละ 6.37, 19.7 และ 19.7 ตามลำดับ ปัจจัยด้านอายุ ดัชนีมวลกาย จำนวนการตั้งครรภ์ ขนาดก้อน จำนวนก้อนที่รังไข่ อาการนำ โรคที่พบร่วม ระยะความรุนแรงของโรค การได้รับการรักษาด้วยยาฮอร์โมนก่อนหรือหลังผ่าตัด การตั้งครรภ์หลังผ่าตัด ไม่มีความสัมพันธ์ต่อการกลับเป็นซ้ำของโรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่บริเวณรังไข่ พบว่าการมีรอยโรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่บริเวณอุ้งเชิงกรานร่วม มีแนวโน้มส่งผลต่อการกลับเป็นซ้ำ (Adj.HR 11.96, 95% CI 0.97-146.51, p=0.052)
สรุป: การศึกษานี้พบอัตราการกลับเป็นซ้ำในระดับปานกลาง และไม่พบปัจจัยที่สัมพันธ์ต่อการกลับเป็นซ้ำของโรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่บริเวณรังไข่ภายหลังการรักษาโดยวิธีผ่าตัดถุงน้ำรังไข่ผ่านกล้อง ดังนั้นการเพิ่มระยะการติดตามให้นานขึ้นและเพิ่มจำนวนประชากร จะช่วยในการศึกษาปัจจัยได้ชัดเจนขึ้น
เอกสารอ้างอิง
Becker CM, Bokor A, Heikinheimo O, Horne A, Jansen F, Kiesel L, et al. ESHRE guideline: endometriosis. Hum Reprod Open. 2022;2022(2):hoac009. doi: 10.1093/hropen/hoac009.
Nickkho-Amiry M, Savant R, Majumder K, Edi-O'sagie E, Akhtar M. The effect of surgical management of endometrioma on the IVF/ICSI outcomes when compared with no treatment? A systematic review and meta-analysis. Arch Gynecol Obstet. 2018;297(4):1043-57. doi: 10.1007/s00404-017-4640-1.
Macer ML, Taylor HS. Endometriosis and infertility: a review of the pathogenesis and treatment of endometriosis-associated infertility. Obstet Gynecol Clin North Am. 2012;39(4):535-49. doi: 10.1016/j.ogc.2012.10.002.
Chapron C, Vercellini P, Barakat H, Vieira M, Dubuisson JB. Management of ovarian endometriomas. Hum Reprod Update. 2002;8(6):591-7. doi: 10.1093/humupd/8.6.591.
Warzecha D, Szymusik I, Wielgos M, Pietrzak B. The Impact of Endometriosis on the Quality of Life and the Incidence of Depression-A Cohort Study. Int J Environ Res Public Health. 2020;17(10):3641. doi: 10.3390/ijerph17103641.
Vercellini P, Viganò P, Somigliana E, Fedele L. Endometriosis: pathogenesis and treatment. Nat Rev Endocrinol. 2014;10(5):261-75. doi: 10.1038/nrendo.2013.255.
Wacharachawana S, Phaliwong P, Prommas S, Smanchat B, Bhamarapravatana K, Suwannarurk K. Recurrence Rate and Risk Factors for the Recurrence of Ovarian Endometriosis after Laparoscopic Ovarian Cystectomy. Biomed Res Int. 2021;2021:6679641. doi: 10.1155/2021/6679641.
Bozdag G. Recurrence of endometriosis: risk factors, mechanisms and biomarkers. Womens Health. 2015;11(5):693-9. doi: 10.2217/whe.15.56.
Li XY, Chao XP, Leng JH, Zhang W, Zhang JJ, Dai Y, et al. Risk factors for postoperative recurrence of ovarian endometriosis: long-term follow-up of 358 women. J Ovarian Res. 2019;12(1):79. doi: 10.1186/s13048-019-0552-y.
Sengoku K, Miyamoto T, Horikawa M, Katayama H, Nishiwaki K, Kato Y, et al. Clinicopathologic risk factors for recurrence of ovarian endometrioma following laparoscopic cystectomy. Acta Obstet Gynecol Scand. 2013;92(3):278-84. doi: 10.1111/aogs.12051.
Kikuchi I, Takeuchi H, Kitade M, Shimanuki H, Kumakiri J, Kinoshita K. Recurrence rate of endometriomas following a laparoscopic cystectomy. Acta Obstet Gynecol Scand. 2006;85(9):1120-4. doi: 10.1080/00016340600627154.
Choi SH, Kim S, Lee SW, Won S, Shim SH, Lee N, et al. Recurrence, Reoperation, Pregnancy Rates, and Risk Factors for Recurrence after Ovarian Endometrioma Surgery: Long-Term Follow-Up of 756 Women. Yonsei Med J. 2023;64(3):204-12. doi: 10.3349/ymj.2022.0278.
Ngernprom P, Klangsin S, Suwanrath C, Peeyananjarassri K. Risk factors for recurrent endometriosis after conservative surgery in a quaternary care center in southern Thailand. PLoS One. 2023;18(8):e0289832. doi: 10.1371/journal.pone.0289832.
Revised American Society for Reproductive Medicine classification of endometriosis: 1996. Fertil Steril. 1997;67(5):817-21. doi: 10.1016/s0015-0282(97)81391-x.
Koga K, Takemura Y, Osuga Y, Yoshino O, Hirota Y, Hirata T, et al. Recurrence of ovarian endometrioma after laparoscopic excision. Hum Reprod. 2006;21(8):2171-4. doi: 10.1093/humrep/del125
Yuan M, Wang WW, Li Y, Gao L, Wang T, Wang SX. Risk factors for recurrence of ovarian endometriomas after surgical excision. J Huazhong Univ Sci Technolog Med Sci. 2014;34(2):213-9. doi: 10.1007/s11596-014-1261-9.
Missmer SA, Cramer DW. The epidemiology of endometriosis. Obstet Gynecol Clin North Am. 2003;30(1):1-19, vii. doi: 10.1016/s0889-8545(02)00050-5.
Atwa KA, Ibrahim ZM, Bassuony EME, Taha OT. Factors associated with recurrent endometriomas after surgical excisiom. Middle East Fertil Soc J. 2023;28(1):21. doi: 10.1186/s43043-023-00146-6.
Liu X, Yuan L, Shen F, Zhu Z, Jiang H, Guo SW. Patterns of and risk factors for recurrence in women with ovarian endometriomas. Obstet Gynecol. 2007;109(6):1411-20. doi: 10.1097/01.AOG.0000265215.87717.8b.
Vercellini P, Somigliana E, Daguati R, Vigano P, Meroni F, Crosignani PG. Postoperative oral contraceptive exposure and risk of endometrioma recurrence. Am J Obstet Gynecol. 2008;198(5):504.e1-5. doi: 10.1016/j.ajog.2007.11.010.
Guo SW. Recurrence of endometriosis and its control. Hum Reprod Update. 2009;15(4):441-61. doi: 10.1093/humupd/dmp007.
Seong SJ, Kim D, Lee KH, Kim TJ, Chung HH, Chang SJ, et al. Role of Hormone Therapy After Primary Surgery for Endometrioma: A Multicenter Retrospective Cohort Study. Reprod Sci. 2016;23(8):1011-8. doi: 10.1177/1933719115625841.
Wattanayingcharoenchai R, Rattanasiri S, Charakorn C, Attia J, Thakkinstian A. Postoperative hormonal treatment for prevention of endometrioma recurrence after ovarian cystectomy: a systematic review and network meta-analysis. BJOG. 2021;128(1):25-35. doi: 10.1111/1471-0528.16366.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2024 โรงพยาบาลนครพิงค์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของโรงพยาบาลนครพิงค์ จ.เชียงใหม่
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องบทความในวารสารวิชาการและวิจัยเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับโรงพยาบาลนครพิงค์ และบุคลากรท่านอื่นๆในโรงพยาบาลฯ ความรับผิดชอบเกี่ยวกับบทความแต่ละเรื่องผู้เขียนจะรับผิดชอบของตนเองแต่ละท่าน
