ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะโลหิตจางในหญิงตั้งครรภ์ที่มารับบริการการฝากครรภ์ครั้งแรก

บทคัดย่อ

ที่มา: ภาวะโลหิตจางเป็นความผิดปกติที่พบได้บ่อยในหญิงตั้งครรภ์ มีรายงานปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดภาวะโลหิตจางที่แตกต่างกันในแต่ละการศึกษา โรงพยาบาลเชียงดาวยังไม่เคยมีการศึกษาเกี่ยวกับปัจจัยดังกล่าวมาก่อน การศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อภาวะโลหิตจางในหญิงตั้งครรภ์ สามารถช่วยในการพัฒนารูปแบบการดูแลหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะโลหิตจางได้

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อภาวะโลหิตจางในหญิงตั้งครรภ์

วิธีการศึกษา: การศึกษานี้เป็นการศึกษาแบบภาคตัดขวางเชิงพรรณนา (Cross-sectional descriptive study) ในหญิงตั้งครรภ์ ที่มารับบริการฝากครรภ์ครั้งแรก ณ ห้องฝากครรภ์ โรงพยาบาลเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเขตอำเภอเชียงดาว โดยการสัมภาษณ์ระหว่างเดือน มกราคม 2566 ถึง เมษายน 2566 เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ ข้อมูลส่วนบุคคลทั่วไป ข้อมูลทั่วไปของการตั้งครรภ์ แบบวัดความรู้เกี่ยวกับภาวะโลหิตจางในหญิงตั้งครรภ์ และข้อมูลทางห้องปฏิบัติการ ได้แก่ ระดับ Hemoglobin, Serum ferritin, Hemoglobin typing วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติด้วยความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน Exact probability test, Multivariable logistic regression

ผลการศึกษา: หญิงตั้งครรภ์ทั้งหมด 211 ราย อายุเฉลี่ย 27.75 ± 7.39 ปี ค่าฮีโมโกลบินเฉลี่ย 12.14 ± 1.44 กรัม/เดซิลิตร มีภาวะโลหิตจาง 31 ราย (ร้อยละ 14.7) สาเหตุจากการขาดธาตุเหล็ก ร้อยละ 29 เป็นพาหะธาลัสซีเมียชนิด HbE trait ร้อยละ 12.9 ชนิด Beta-thalassemia ร้อยละ12.9 และ เป็นโรคธาลัสซีเมียชนิด Homozygous HbE ร้อยละ 3.23 ชนิด HbH disease ร้อยละ 3.23 ปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะโลหิตจางในหญิงตั้งครรภ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ คือ อายุตั้งแต่ 35 ปีขึ้นไป (Adj.OR 0.30, 95% CI 0.06-0.56) การฝากครรภ์ครั้งแรกที่ไตรมาสสาม (Adj.OR 0.04, 95% CI 0.01-.024) และระดับความรู้ด้านความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับภาวะโลหิตจาง (สาเหตุและการวินิจฉัย) (Adj.OR 0.58, 95% CI 0.39-0.9)

สรุปผล: ปัจจัยที่ลดความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะโลหิตจางในหญิงตั้งครรภ์ คือ อายุตั้งแต่ 35 ปีขึ้นไป การฝากครรภ์ครั้งแรกที่ไตรมาสสาม และการมีความรู้ในด้านสาเหตุและการวินิจฉัยของภาวะโลหิตจางในหญิงตั้งครรภ์