อุบัติการณ์และปัจจัยสัมพันธ์กับการเกิดภาวะน้ำเหลืองคั่งหลังการผ่าตัดรักษาผู้ป่วยมะเร็งเต้านมด้วยวิธี Modified Radical Mastectomy ในโรงพยาบาลนครพิงค์
คำสำคัญ:
มะเร็งเต้านม, ภาวะของเหลวคั่งใต้แผลผ่าตัด, ปัจจัยเสี่ยง, การผ่าตัดเต้านมร่วมกับการเลาะต่อมน้ำเหลืองใต้รักแร้บทคัดย่อ
ภาวะการเกิดน้ำเหลืองคั่ง (seroma)เป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบได้บ่อยหลังการผ่าตัดรักษาผู้ป่วยมะเร็งเต้านม ซึ่งทำให้เกิดผลแทรกซ้อนหลังการผ่าตัด , เพิ่มระยะเวลาและจำนวนวันในการรักษา และส่งผลคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยที่ไม่ดี การศึกษาในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอุบัติการณ์และปัจจัยสัมพันธ์ต่อการเกิดภาวะน้ำเหลืองคั่งในผู้ป่วยมะเร็งเต้านม ที่ได้รับการผ่าตัดรักษาโดยวิธี Modified Radical Mastectomy ในโรงพยาบาลนครพิงค์
วิธีการศึกษา: การศึกษาย้อนหลังแบบ Retrospective Cohort Study ในผู้ป่วยเพศหญิงทุกราย ที่ได้รับการวินิจฉัยเป็นมะเร็งเต้านม และผ่าตัดโดยวิธี Modified Radical Mastectomy ในโรงพยาบาลนครพิงค์ ระหว่าง 1 มกราคม ถึง 31 ธันวาคม 2562 และติดตามผลการรักษาภายในเวลา 1 เดือนหลังการผ่าตัด ศึกษาข้อมูลพื้นฐานของผู้ป่วย ปัจจัยของโรคมะเร็ง การได้รับเคมีบำบัดก่อนการผ่าตัด ระยะเวลาผ่าตัด จำนวนวันที่ใส่สายระบาย และ ปริมาณน้ำเหลืองทั้งหมดที่ออกมาจากสายระบายทั้ง 2 เส้นก่อนการถอดสายระบายออก วิเคราะห์ด้วยสถิติ Fisher’s Exact Probability test, Independent t-test หรือ Rank Sum Test ตามลักษณะของข้อมูล วิเคราะห์หาปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะน้ำเหลืองคั่ง ด้วย Multivariable Binary Regression, นำเสนอด้วยค่า Adjusted Relative Risk (RR) 95% CI
ผลการศึกษา: ผู้ป่วยมะเร็งเต้านมที่เข้าการศึกษา 100 คน มีอัตราการเกิดภาวะน้ำเหลืองคั่ง 28 ราย (ร้อยละ28) กลุ่มที่มีภาวะน้ำเหลืองคั่งและกลุ่มที่ไม่มีภาวะน้ำเหลืองคั่ง มีอายุเฉลี่ย 55.6 ±11.5 และ 56.3 ±11.3 ปี ระยะโรคระยะ 1, 2, 3, 4 ร้อยละ 25.0, 39.3, 25.6, 7.1 และ 12.5, 56.9, 29.2, 1.4 ตามลำดับ ได้รับเคมีบำบัดก่อนผ่าตัดร้อยละ 17.9 และ 11.2 ตามลำดับ ข้อมูลพื้นฐานของผู้ป่วยไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติ พบว่าปริมาตรน้ำเหลืองทั้งหมด >= 900 ml มีความสัมพันธ์การเกิดภาวะน้ำเหลืองคั่ง RR 1.94 (95% CI 1.06-3.57, p= 0.033) เมื่อควบคุมปัจจัยที่เกี่ยวข้อง พบว่า ปริมาตรน้ำเหลืองทั้งหมด >= 900 ml มีความสัมพันธ์การเกิดภาวะน้ำเหลืองคั่ง Adj. RR 2.25 (95% CI 1.16-4.35, p= 0.016)
สรุปผลการศึกษา: การศึกษาในครั้งนี้ พบว่าปัจจัยชองปริมาณน้ำเหลืองทั้งหมดที่ออกมามากหลังการผ่าตัด มีความสัมพันธ์กับภาวะน้ำเหลืองคั่งหลังผ่าตัดรักษาผู้ป่วยมะเร็งเต้านมด้วยวิธี Modified Radical Mastectomy อย่างไรก็ตาม ปัจจัยอื่นๆ ในผู้ป่วยกลุ่มนี้ ควรได้รับการศึกษาวิจัยเพิ่มเติม
เอกสารอ้างอิง
National Cancer Institute. Hospital-Based Cancer Registry Annual Report 2013. Bangkok: BTS PRESS; 2015. Available from: https://www.nci.go.th/th/File_download/Nci%20Cancer%20Registry/HOSPITAL-BASED%202013.pdf [In Thai].
Ministry of Public Health. Cancer in Thailand Vol. IX, 2013-2015. Bangkok: New Thammada Press (Thailand); 2018. Available from: https://www.nci.go.th/th/File_download/Nci%20Cancer%20Registry/In%20Cancer%20in%20Thailand%20IX%20OK.pdf [In Thai]
Ministry of public Health. Cancer in Thailand Vol. X, 2016-2018. Bangkok: Medical record and databased cancer unit; 2021. Available from: https://www.nci.go.th/e_book/cit_x/index.html. [In Thai]
Jordan S, Lim L, Vilainerun D, Banks E, Sripaiboonkij N, Seubsman SA, et al. Breast cancer in the Thai Cohort Study: an exploratory case-control analysis. Breast. 2009;18(5):299-303. doi: 10.1016/j.breast.2009.09.004.
Leong SP, Shen ZZ, Liu TJ, Agarwal G, Tajima T, Paik NS, et al. Is breast cancer the same disease in Asian and Western countries?. World J Surg. 2010;34(10):2308-24. doi: 10.1007/s00268-010-0683-1.
Hunt KK, Mittendorf EA. Diseases of the Breast. In:Townsend CM, Beauchamp D, Evers M, Mattox KL, editors. Sabiston textbook of surgery : the biological basis of modern surgical practice. 20th ed. Philadelphia : Elsevier, 2017. p. 843-51.
Parker CC, Damodarn S, Bland KI, Hunk KK. The breast. In: Charles BF, editor. Schwartz's Principles of Surgery. 11th ed. New York: McGraw Hill Medical, 2019. p. 580-94.
van Dongen JA, Voogd AC, Fentiman IS, Legrand C, Sylvester RJ, Tong D, et al. Long-term results of a randomized trial comparing breast-conserving therapy with mastectomy: European Organization for Research and Treatment of Cancer 10801 trial. J Natl Cancer Inst. 2000;92(14):1143-50. doi: 10.1093/jnci/92.14.1143.
Fisher B, Anderson S, Bryant J, Margolese RG, Deutsch M, Fisher ER, et al. Twenty-year follow-up of a randomized trial comparing total mastectomy, lumpectomy, and lumpectomy plus irradiation for the treatment of invasive breast cancer. N Engl J Med. 2002;347(16):1233-41. doi: 10.1056/NEJMoa022152.
Veronesi U, Cascinelli N, Mariani L, Greco M, Saccozzi R, Luini A, et al. Twenty-year follow-up of a randomized study comparing breast-conserving surgery with radical mastectomy for early breast cancer. N Engl J Med. 2002;347(16):1227-32. doi: 10.1056/NEJMoa020989.
Vitug AF, Newman LA. Complications in breast surgery. Surg Clin North Am. 2007;87(2):431-51, x. doi: 10.1016/j.suc.2007.01.005.
Husted MA, Haugaard K, Soerensen J, Bokmand S, Friis E, Holtveg H, et al. Arm morbidity following sentinel lymph node biopsy or axillary lymph node dissection: a study from the Danish Breast Cancer Cooperative Group. Breast. 2008;17(2):138-47. doi: 10.1016/j.breast.2007.08.006.
Senavat P. The complication comparing between sentinel lymph node biopsy and axillary lymph node dissection in non-metastatic lymph node early breast cancer. J Nakornping Hosp. 2023;14(1):38-52. Available from: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jnkp/article/view/258797
Andeweg CS, Schriek MJ, Heisterkamp J, Roukema JA. Seroma formation in two cohorts after axillary lymph node dissection in breast cancer surgery: does timing of drain removal matter?. Breast J. 2011;17(4):359-64. doi: 10.1111/j.1524-4741.2011.01099.x.
Zieliński J, Jaworski R, Irga N, Kruszewski JW, Jaskiewicz J. Analysis of selected factors influencing seroma formation in breast cancer patients undergoing mastectomy. Arch Med Sci. 2013;9(1):86-92. doi: 10.5114/aoms.2012.29219.
Sampathraju S, Rodrigues G. Seroma formation after mastectomy: pathogenesis and prevention. Indian J Surg Oncol. 2010;1(4):328-33. doi: 10.1007/s13193-011-0067-5.
Unalp HR, Onal MA. Analysis of risk factors affecting the development of seromas following breast cancer surgeries: seromas following breast cancer surgeries. Breast J. 2007;13(6):588-92. doi: 10.1111/j.1524-4741.2007.00509.x.
Velotti N, Limite G, Vitiello A, Berardi G, Musella M. Flap fixation in preventing seroma formation after mastectomy: an updated meta-analysis. Updates Surg. 2021;73(4):1307-14. doi: 10.1007/s13304-021-01049-9.
Pogson CJ, Adwani A, Ebbs SR. Seroma following breast cancer surgery. Eur J Surg Oncol. 2003;29(9):711-7. doi: 10.1016/s0748-7983(03)00096-9.
Michalik T, Matkowski R, Biecek P, Szynglarewicz B. The use of ultrasonic scalpel lowers the risk of post-mastectomy seroma formation in obese women. J Cancer. 2019;10(15):3481-5. doi: 10.7150/jca.29774.
Hashemi E, Kaviani A, Najafi M, Ebrahimi M, Hooshmand H, Montazeri A. Seroma formation after surgery for breast cancer. World J Surg Oncol. 2004;2:44. doi: 10.1186/1477-7819-2-44.
Theunissen D, Cant PJ, Dent DM. Factors that influence volume and duration of wound drainage after mastectomy and level III axillary node clearance. Breast. 2001;10(6):538-9. doi: 10.1054/brst.2001.0286.
Lumachi F, Brandes AA, Burelli P, Basso SM, Iacobone M, Ermani M. Seroma prevention following axillary dissection in patients with breast cancer by using ultrasound scissors: a prospective clinical study. Eur J Surg Oncol. 2004;30(5):526-30. doi: 10.1016/j.ejso.2004.03.003.
Gonzalez EA, Saltzstein EC, Riedner CS, Nelson BK. Seroma formation following breast cancer surgery. Breast J. 2003;9(5):385-8. doi: 10.1046/j.1524-4741.2003.09504.x.
Woodworth PA, McBoyle MF, Helmer SD, Beamer RL. Seroma formation after breast cancer surgery: incidence and predicting factors. Am Surg. 2000;66(5):444-50. doi:https://doi.org/10.1177/000313480006600505.
Suresh BP, Sachin HG, Naidu M, Gopalkrisna V. A study to evaluate the factors influencing Seroma formation after Breast cancer Surgery at Tertiary care center. Int Sur J. 2019;6(1):278-82. doi: http://dx.doi.org/10.18203/2349-2902.isj20185487.
Diamantis T, Kontos M, Arvelakis A, Syroukis S, Koronarchis D, Papalois A, et al. Comparison of monopolar electrocoagulation, bipolar electrocoagulation, Ultracision, and Ligasure. Surg Today. 2006;36(10):908-13. doi: 10.1007/s00595-006-3254-1.
Iovino F, Auriemma PP, Ferraraccio F, Antoniol G, Barbarisi A. Preventing seroma formation after axillary dissection for breast cancer: a randomized clinical trial. Am J Surg. 2012;203(6):708-14. doi: 10.1016/j.amjsurg.2011.06.051.
Archana A, Sureshkumar S, Vijayakumar C, Palanivel C. Comparing the harmonic scalpel with electrocautery in reducing postoperative flap necrosis and seroma formation after modified radical mastectomy in carcinoma breast patients: A double-blind prospective randomized control trial. Cureus. 2018;10(4):e2476. doi: 10.7759/cureus.2476.
Huang J, Yu Y, Wei C, Qin Q, Mo Q, Yang W. Harmonic scalpel versus electrocautery dissection in modified radical mastectomy for breast cancer: A meta-analysis. PLoS One. 2015;10(11):e0142271. doi: 10.1371/journal.pone.0142271.
Petrek JA, Peters MM, Nori S, Knauer C, Kinne DW, Rogatko A. Axillary lymphadenectomy. A prospective, randomized trial of 13 factors influencing drainage, including early or delayed arm mobilization. Arch Surg. 1990;125(3):378-82. doi: 10.1001/archsurg.1990.01410150100018.
Yi M, Meric-Bernstam F, Ross MI, Akins JS, Hwang RF, Lucci A, et al. How many sentinel lymph nodes are enough during sentinel lymph node dissection for breast cancer?. Cancer. 2008;113(1):30-7. doi: 10.1002/cncr.23514.
Agrawal A, Ayantunde AA, Cheung KL. Concepts of seroma formation and prevention in breast cancer surgery. ANZ J Surg. 2006;76(12):1088-95. doi: 10.1111/j.1445-2197.2006.03949.x.
Kuy S, Dua A, Desai S, Dua A, Patel B, Tondravi N, et al. Surgical site infections after lower extremity revascularization procedures involving groin incisions. Ann Vasc Surg. 2014;28(1):53-8. doi: 10.1016/j.avsg.2013.08.002.
Andeweg CS, Schriek MJ, Heisterkamp J, Roukema JA. Seroma formation in two cohorts after axillary lymph node dissection in breast cancer surgery: does timing of drain removal matter?. Breast J. 2011;17(4):359-64. doi: 10.1111/j.1524-4741.2011.01099.x.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2023 โรงพยาบาลนครพิงค์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของโรงพยาบาลนครพิงค์ จ.เชียงใหม่
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องบทความในวารสารวิชาการและวิจัยเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับโรงพยาบาลนครพิงค์ และบุคลากรท่านอื่นๆในโรงพยาบาลฯ ความรับผิดชอบเกี่ยวกับบทความแต่ละเรื่องผู้เขียนจะรับผิดชอบของตนเองแต่ละท่าน
