การพัฒนารูปแบบการจัดบริการส่งต่อผู้ป่วยฉุกเฉินในพื้นที่ทุรกันดารโดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย กรณีศึกษาอำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

การศึกษานี้เป็นการวิจัยและพัฒนา มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการส่งต่อผู้ป่วยฉุกเฉินในพื้นที่ทุรกันดารโดยความร่วมมือของภาคีเครือข่าย ในอำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ ทำการศึกษาระหว่างวันที่ 1 กรกฎาคม 2564 - วันที่ 30 มิถุนายน 2565 การศึกษาแบ่งเป็น 3 ระยะ ในระยะที่ 1 วิเคราะห์สถานการณ์ ทำการเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพโดยการสนทนากลุ่มบุคลากรสาธารณสุขและภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งศึกษาข้อมูลทุติยภูมิจากโรงพยาบาลอมก๋อยและสำนักงานสาธารณสุขอำเภออมก๋อย ระยะที่ 2 พัฒนารูปแบบการส่งต่อผู้ป่วยฉุกเฉินในพื้นที่ทุรกันดาร และจัดทำหลักสูตรพัฒนาศักยภาพพนักงานสุขภาพชุมชน (พสช.) ในการบริการส่งต่อผู้ป่วยฉุกเฉิน ระยะที่ 3 ประเมินผล โดยนำหลักสูตรที่พัฒนาขึ้นไปอบรม พสช. และ ทดสอบรูปแบบการส่งต่อที่พัฒนาขึ้น

ผลการศึกษา ในระยะที่ 1 พบว่า การส่งต่อผู้ป่วยใช้เวลานานกว่าพื้นที่ปกติ มีปัญหาในการติดต่อสื่อสาร ภาคีเครือข่ายยังมีส่วนร่วมในการสนับสนุนการส่งต่อน้อย ระยะที่ 2 จากข้อมูลที่ค้นพบจึงได้พัฒนารูปแบบการส่งต่อจำนวน 2 รูปแบบ คือรูปแบบการส่งต่อผู้ป่วยฉุกเฉินทางรถยนต์ และทางอากาศยาน รวมทั้งจัดทำหลักสูตรพัฒนาศักยภาพ พสช.ในการบริการส่งต่อผู้ป่วยฉุกเฉิน ระยะที่ 3 นำหลักสูตร ไปฝึกอบรม พสช ที่ปฏิบัติงานในอำเภออมก๋อย พบว่าภายหลังการอบรมคะแนนอยู่ในระดับสูงกว่าก่อนการอบรม และมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 (t=-8.5, p<0.001) ด้านการนำรูปแบบการส่งต่อผู้ป่วยฉุกเฉินไปทดลองใช้ พบว่า พสช. ร่วมกับภาคีเครือข่ายสามารถปฏิบัติได้

สรุปผล รูปแบบการจัดบริการส่งต่อผู้ป่วยฉุกเฉินในพื้นที่ทุรกันดารโดยความร่วมมือของภาคีเครือข่ายที่พัฒนาขึ้นจึงมีความเป็นไปได้ที่จะนำไปใช้ แต่อย่างไรก็ตามการเพิ่มความรู้และศักยภาพให้แก่ภาคีเครือข่ายเป็นประเด็นที่จำเป็นและมีความสำคัญ เพราะในสถานการณ์ฉุกเฉินการปฏิบัติงานเพื่อช่วยเหลือผู้ป่วยรวมทั้งระยะเวลาในการส่งต่อผู้ป่วยถือเป็นหัวใจสำคัญที่จะช่วยให้ผู้ป่วย รอดชีวิต และลดการเกิดอุบัติการณ์ที่ไม่พึงประสงค์