ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุโรคเรื้อรัง ในคลินิกเวชศาสตร์ครอบครัว โรงพยาบาลนครพิงค์
คำสำคัญ:
ภาวะซึมเศร้า, ผู้สูงอายุ, โรคเรื้อรัง, แบบวัดความเศร้าบทคัดย่อ
การวิจัยนี้ศึกษาถึงความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุโรคเรื้อรังที่มารับบริการในคลินิกเวชศาสตร์ครอบครัว โรงพยาบาลนครพิงค์ ในช่วงเดือนมิถุนายน-กรกฎาคม 2564 จำนวน 200 ราย เก็บข้อมูลโดยใช้แบบวัดความเศร้าในผู้สูงอายุของไทย (Thai Geriatric Depression Scale; TGDS-15) และแบบสอบถามความรู้สึกหลากหลายมิติเกี่ยวกับความช่วยเหลือทางสังคม (Revised-Multi-Dimentional Scale of Perceived Social Support) วิเคราะห์ข้อมูลโดยการแจกแจงความถี่ ร้อยละ Fisher’s exact test และการวิเคราะห์แบบพหุสัมพันธ์ถดถอย
ผลการศึกษา พบความชุกภาวะซึมเศร้าร้อยละ 14.5 และพบว่าปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุอย่างมีนัยสำคัญ คือ จำนวนโรคประจำตัวมากกว่า 1 โรค มีโอกาสเกิดภาวะซึมเศร้า 37.06 เท่า (AOR 37.06, 95%CI 1.31-1046.21) ความขัดแย้งในครอบครัว 378.34 เท่า (AOR 378.34, 95%CI 5.96-23999.77) การมีความกังวลเรื่องเงิน 36.55 เท่า (AOR 36.55 , 95%CI 3.43-389.35) การไม่มีบุคคลที่สามารถพูดคุยปรับทุกข์ 42.16 เท่า (AOR 42.16, 95%CI 1.62-1094.12) ระดับการสนับสนุนทางสังคมต่ำ 238.92 เท่า (AOR 238.92, 95%CI 5.82-9802.04)
สรุปผลการศึกษา พบผู้สูงอายุโรคเรื้อรังมีภาวะซึมเศร้าประมาณ 1 ใน 7 และพบว่า จำนวนโรคประจำตัวมากกว่า 1 โรค ความขัดแย้งในครอบครัว การมีความกังวลเรื่องเงิน การไม่มีบุคคลที่สามารถพูดคุยปรับทุกข์ และระดับการสนับสนุนทางสังคมต่ำเป็นปัจจัยที่สัมพันธ์ในการเกิดภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุโรคเรื้อรัง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ดังนั้น การเพิ่มการสนับสนุนทางสังคม รวมถึงการเพิ่มการพูดคุยให้ความสำคัญกับผู้สูงอายุ และการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งในครอบครัว จะช่วยลดโอกาสการเกิดภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุ
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. สถิติบอกอะไร ผู้สูงวัยปัจจุบันและอนาคต [อินเตอร์เน็ต]. 2561 [เข้าถึงเมื่อ 6 เมษายน 2564]. เข้าถึงได้จาก: http://www.nso.go.th/sites/2014/Pages/Press_Release/2561/N10-04-61-1.aspx.
กรมสุขภาพจิต. 93 วันสู่สังคม"คนชรา" 5 จังหวัด? คนแก่เยอะสุด-น้อยสุด [อินเตอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 6 เมษายน 2564]. เข้าถึงได้จาก: https://www.dmh.go.th/news-dmh/view.asp?id=30453.
กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์, กรมกิจการผู้สูงอายุ. สถิติผู้สูงอายุของประเทศไทย 77 จังหวัด ณ.วันที่ 31 ธันวาคม 2563 [อินเตอร์เน็ต]. 2564 [เข้าถึงเมื่อ 6 เมษายน 2564]. เข้าถึงได้จาก: https://www.dop.go.th/th/know/side/1/1/335.
กระทรวงสาธารณสุข, กรมอนามัย, สำนักส่งเสริมสุขภาพ, อนามัยผู้สูงอายุ. การเปลี่ยนแปลงและเตรียมตัวเมื่อเข้าสู่วัยสูงอายุ [อินเตอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 6 เมษายน 2564]. เข้าถึงได้จาก: http://hp.anamai.moph.go.th/soongwai/statics/health/prepared/topic001.php.
World Health Organization. Mental Health of older adults [internet]. 2017 [cited 2021 April 6]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-health-of-older-adults.
ณหทัย วงศ์ปการันย์, ทินกร วงศ์ปการันย์, เธียรชัย งามทิพย์, ยุพาพรรณ ศิริอ้าย, คนึงนิจ ไชยลังการณ์, วิรัตน์ นิวัฒนันท์, และคณะ. ภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุ. ใน: ณัฏฐพรรณ เรืองศิรินุสรณ์, บรรณาธิการ. คู่มือการดูแลผู้สูงวัย: สูตรคลายซึมเศร้า. นนทบุรี: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.); 2559. หน้า 10-2.
สุมิตรพร จอมจันทร์, จินตวีร์พร แป้นแก้ว, พิมพ์ใจ อุ่นบ้าน. การสำรวจภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุที่ป่วยด้วยโรคเรื้อรังที่มารับบริการ ณ โรงพยาบาลชุมชน ตำบลดอนแก้ว อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่. วารสารสมาคมพยาบาลแห่งประเทศไทยฯ สาขาภาคเหนือ. 2559;22(2):28-35.
อิสรีย์ ศิริวรรณกุลธร, วิชุดา จิรพรเจริญ, กนกพร ภิญโญพรพาณิชย์, ชัยสิริ อังกุระวรานนท์, อัศวิน โรจนสุมาพงศ์, ชลอวัฒน์ อินปา, และคณะ. ความชุกของภาวะซึมเศร้าและปัจจัยที่เกี่ยวข้องในผู้สูงอายุคลินิกผู้ป่วยนอกเวชศาสตร์ครอบครัว โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่. วารสารสุขภาพจิตแห่งประเทศไทย. 2564;29(1):1-11.
อาคม บุญเลิศ. ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุโรคเรื้อรังในชุมชนเขตรับผิดชอบของสถานบริการปฐมภูมิสามเหลี่ยม จังหวัดขอนแก่น. ศรีนครินทร์เวชสาร. 2559;31(1):25-33.
อิทธิพล พลเยี่ยม, คธา ศิริ, พิมพ์สุรางค์ เตชะบุญเสริมศักดิ์, ดุสิต สุจิรารัตน์. ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุที่เจ็บป่วยด้วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง จังหวัดร้อยเอ็ด. Graduate Research Conference Khon Kaen University. 2557:1848-57.
นภา พวงรอด. การศึกษาภาวะซึมเศร้าในจังหวัดนนทบุรี. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์ สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. 2558;2(1):63-74.
เทพฤทธิ์ วงศ์ภูมิ, จักรกฤกษ์ สุขยิ่ง, อุมาพร อุดมทรัพยากุล. ความชุกของโรคซึมเศร้าในประชากรผู้สูงอายุจังหวัดเชียงใหม่. วารสารสมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทย. 2554;56(2):103-16.
บุษราคัม จิตอารีย์. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุในชุมชน จังหวัดนครปฐม [วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต]. นครปฐม: มหาวิทยาลัยคริสเตียน; 2555.
กิรณานันท์ สนธิธรรม, ทองมี ผลาผล, โชติระวี อินจำปี, ชนิดาวดี สายืน, ณิชพันธ์ระวี เพ็งพล, วิภาพร จันทนาม. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุโรคเรื้อรังในชุมชน. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด. 2563;14(2):192-204.
Singh A, Misra N. Loneliness, depression and sociability in old age. Ind Psychiatry J. 2009;18(1):51-5. doi: 10.4103/0972-6748.57861.
Ahn S, Kim S, Zhang H. Changes in Depressive Symptoms among Older Adults with Multiple Chronic Conditions: Role of Positive and Negative Social Support. Int J Environ Res Public Health. 2016;14(1):16. doi: 10.3390/ijerph14010016.
กระทรวงสาธารณสุข, กรมการแพทย์. มือการคัดกรอง/ประเมินผู้สูงอายุ. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: สำนักงานกิจการโรงพิมพ์สงเคราะห์องค์การทหารผ่านศึก; 2558.
ณหทัย วงศ์ปการันย์, ทินกร วงศ์ปการันย์, เธียรชัย งามทิพย์, ยุพาพรรณ ศิริอ้าย, คนึงนิจ ไชยลังการณ์, วิรัตน์ นิวัฒนันท์, และคณะ. แบบวัดความเศร้าในผู้สูงอายุ (ทีจีดีเอส-15, TGDS-15). ใน: ณัฏฐพรรณ เรืองศิรินุสรณ์, บรรณาธิการ. คู่มือการดูแลผู้สูงวัย: สูตรคลายซึมเศร้า. นนทบุรี: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.); 2559. หน้า 25-9.
Wongpakaran N, Wongpakaran T. A Revised Thai Multi-Dimensional Scale of Perceived Social Support. Span J Psychol. 2012;15(3):1503-9. doi: 10.5209/rev_sjop.2012.v15.n3.39434.
Wongpakaran N, Wongpakaran T. Prevalence of major depressive disorders and suicide in long-term care facilities: a report from Northern Thailand. Psychogeriatrics. 2012;12(1):11-7. doi: 10.1111/j.1479-8301.2011.00383.x.
Zimet GD, Dahlem NW, Zimet SG, Farley GK. The Multidimensional Scale of Perceived Social Support. Journal of Personality Assessment. 1998;52(1):30-41.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของโรงพยาบาลนครพิงค์ จ.เชียงใหม่
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องบทความในวารสารวิชาการและวิจัยเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับโรงพยาบาลนครพิงค์ และบุคลากรท่านอื่นๆในโรงพยาบาลฯ ความรับผิดชอบเกี่ยวกับบทความแต่ละเรื่องผู้เขียนจะรับผิดชอบของตนเองแต่ละท่าน
